امام کاظم سلام الله علیه در این مدت سی و چند سالی که امامت را به عهده داشتند با وجود این که اکثر این مدت را در زندان به سر بردند و تحت نظر بودند اما در عین حال حضرت اهتمام داشتند که شیعیان و خلایق را با جنبه های مختلف دعا ارشاد کنند.

استاد سید محمد مهدی موسوی حجازی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: امام کاظم علیه السلام نوری است که راهگشای تمام بشریت و شیعیان می باشند. امام موسی کاظم سلام الله علیه در این مدت سی و چند سالی که امامت را به عهده داشتند با وجود این که اکثر این مدت را در زندان به سر بردند و تحت نظر بودند اما در عین حال حضرت اهتمام داشتند که شیعیان و خلایق را با جنبه های مختلف دعا ارشاد کنند. کلماتی که در ادعیه مأثوره آن حضرت به ما رسیده است فوق العاده گرانقدر و گرانسنگ است.

وی در ادامه سخنانش خاطرنشان کرد: اگر انسان به دعاهایی که وارد شده نگاه کند، می بیند چه مقدار از معارف بزرگ الهی در این دعاها نهفته است. به عنوان نمونه آن دعایی که در مفاتیح الجنان به عنوان دعای سریع الاجابه از حضرت کاظم علیه السلام است که «اللهم إني أطعتك في أحب الأشياء إليك و هو التوحيد و لم‏ أعصك‏ في‏ أبغض‏ الأشياء إليك‏ و هو الكفر فاغفر لي ما بينهما يا من إليه مفري آمني مما فزعت منه إليك اللهم اغفر لي الكثير من معاصيك و اقبل مني اليسير من طاعتك»‏ حضرت در ضمن این که دعا را به ما آموزش می دهند و ما را متوجه می کند که در تمام حالات باید در پناه خدا باشیم و با کمک و استعانت از خدا از گرفتاری های دنیوی و بلاها و سختی های اخروی نجات پیدا کنیم.

وی افزود: در عین حال حضرت به جنبه مهم توحید اشاره می فرمایند که «أحب الاشیاء الیک و هو التوحید» و کفر که در نقطه مقابلش است که «لم‏ أعصك‏ في‏ أبغض‏ الأشياء إليك‏ و هو الكفر» بعد که در این دعا با این دو ویژگی خداوند متعال را خطاب قرار می دهیم که خدای من با محبوب ترین چیزهایی که در نزد تو محبوب است که توحید باشد تو را اطاعت کردم و در کفر از تو عصیان و نافرمانی نکردم. در مرحله بعد حضرت به ما آموزش می دهند که باید از خداوند متعال عذرخواهی از خطاها و لغزش ها را درخواست کنیم «فاغفر لي ما بينهما» و بعد حضرت وارد دعا می شوند که «يا من إليه مفري آمني مما فزعت منه إليك اللهم اغفر لي الكثير من معاصيك و اقبل مني اليسير من طاعتك‏»  و کسی که خداوند را این گونه بخواند ان شاءالله دعای او مستجاب است.

استاد حجازی بیان داشت: در دعای دیگری حضرت کاظم علیه السلام به سماعه می فرمایند: هر گاه حاجتی نزد خداوند متعال دارید با این دعا خدا را خطاب قرار دهید «اللهم إنی أسئلک بحق محمد و علی فإن لهما عندک شأنا من الشأن و قدرا من القدر فبحق ذلك الشأن و بحق ذلك القدر أن تصلي على محمد و آل محمد و أن تفعل بي كذا و كذا فإنه إذا كان يوم القيامة لم يبق ملك مقرب و لا نبي مرسل و لا مؤمن ممتحن إلا و هو يحتاج إليهما في ذلك اليوم‏» که در ضمن این که ما خداوند را در قضاء حاجاتمان قسم می دهیم ولی قسم به این دو وجود مقدس می دهیم، یعنی غیر از این که در دعای قبل اصل توحید را حضرت برای ما گوشزد فرمودند، در این دعا مقام عظمای نبوت و امامت و وجود مقدس پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین علیه السلام را به ما گوشزد می کنند.

وی اضافه کرد: این دعا از جهت ظاهری خیلی کوتاه است ولی در حقیقت از مضامین عالی توحید و نبوت و امامت برخوردار است به هر حال بخشی از آن مطالب عالی و والایی که حضرت می خواستند به شیعیانشان آموزش دهند در دعاهایی که از آن بزرگوار به ما رسیده است موجود است و بخشی از مطالب گرانسنگ مأثوره از آن حضرت به صورت احادیث متعددی وارد شده است که اگر ما آن احادیث را نصب العین خود قرار دهیم و در عمل به آنها کوشا باشیم حتما در زندگی دنیوی و اخروی موفق خواهیم بود و به سعادت اخروی خواهیم رسید.

استاد حوزه علمیه قم گفت: از آن میان هم فقط به دو حدیث کوتاه اشاره کنم. حدیثی است که در کمال الدین از حضرت نقل می فرمایند که امام کاظم علیه السلام فرمودند: «طوبی لشیعتنا المتمسکین بحبلنا فی غیبت قائمنا» حضرت در تمام دوران هایی که بر شیعیان گذشته است آن گروه از شیعیان را که در زمان غیبت حضرت ولی عصر علیه الصلاة و السلام متمسک به حبل ولایت اهل بیت علیهم السلام هستند را ذکر می کنند و برای آنها بهشت و سعادت ابدی را بیان می فرمایند.

وی در ادامه خاطر نشان کرد: ویژگی دیگر شیعیان را که حضرت بیان می کنند می فرمایند: «الثابتین علی موالاتنا و البرائه من اعدائنا» این دو شاخصه مهم تشیع است. شیعه کسی است که تمسک به ولایت اهل بیت علیهم السلام می کند و ثابت بر موالات و دوستی اهل بیت علیهم السلام است ولی این به تنهایی کافی نیست و نسبت به دشمنان آنها هم باید برائت و بیزاری جوید و کسی که به این منزلت دست یابد حضرت می فرماید: «اولئک منا و نحن منهم قد رضوا بنا ائمة و رضینا بهم شیعة» این قدر مقام چنین شیعه ای بالا است که حضرت می فرمایند آنها از ما هستند و ما از آنها هستیم، آنها به عنوان امام ما را پذیرفته اند و و نسبت به این امر راضی هستند و ما هم به عنوان شیعه نسبت به آنها رضایت داریم.

وی افزود: «فطوبى لهم ثم طوبى لهم و هم و الله معنا في درجاتنا يوم القيامة» امام علیه السلام قسم یاد می کنند که چنین شخصیت هایی که بتوانند در زمان غیبت امام زمان علیه السلام ثابت قدم بر تشیع بمانند و با آنها و در درجه آنها در روز قیامت خواهند بود.

استاد موسوی حجازی گفت: این حدیث مقام والای شیعه ائمه معصومین علیهم السلام در زمان غیبت را یادآوری می کند، البته به شرط آن که بتوانیم برخود نام شیعه بگذاریم و الا شیعه ای که مرضیّ نظر اهل بیت علیهم السلام است، شیعه شناسنامه ای نیست. شیعه واقعی کسی است که در اعمال، رفتار، عقاید و گفتارش آن چنان که مطابق رضایت اهل بیت علیهم السلام و فرمان آنها است برخورد کند.

وی اضافه کرد: شخصی از امام کاظم علیه السلام در مورد انسان جواد و بخشنده پرسید. حضرت فرمودند: « فإن كنت تسأل عن المخلوقين فإن‏ الجواد الذي‏ يؤدي‏ ما افترض الله عليه و البخيل من بخل بما افترض الله علیه‏». جواد کسی است که آن واجباتی که خدا بر او فرض و واجب شمرده است را ادا و پرداخت می کند، بخشنده واقعی کسی نیست که نسبت به موارد غیر ضروری و غیر واجب پول خرج کند.

وی افزود: ممکن است در برخی از موارد برای مردم ارزشمند باشد که این آقا مجلس مستحب و روضه ای می گیرد و پول خرج می کند، این کار بسیار خوبی است اما این فرد بخشنده واقعی نیست. اول انسان باید نسبت به واجبات حقوقی و واجبات اموالش بخشندگی داشته باشد. جواد واقعی فردی است که آن چه خدا در پرداخت اموال بر او واجب کرده است را پرداخت کند. اگر پرداخت واجبات را وظیفه شرعی خود دانست و آن چه را باید پرداخت کند، انجام داد سپس هر چه بیشتر بتواند در مستحبات بخشندگی کند و از فقرا و مستمندان دستگیری کند، برای او فضل و فضیلت است.

استاد حوزه علمیه قم گفت: معنا ندارد کسی که واجبات اموال خودش را پرداخت نمی کند، مستحباتش را بپردازد. هر چقدر اعمال مستحبی انجام دهد، جبران یک ریال از خمس و زکات واجب او را نخواهد کرد. ما به عنوان طلبه وظیفه داریم اهمیت واجبات را برای مردم معین کنیم تا هیچ واجبی در جامعه بر زمین نماند. مردم پس از انجام واجباتشان هر چقدر به مستحبات بپردازند خوب است اما باید اصل را در واجبات قرار دهند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: وظیفه من و شمای مبلغ این است در تبلیغمان اولا از وجود مقدس امام زمان سلام الله علیه یاد کنیم و وجود مقدس و نازنین ایشان را در ذهن مردم زنده کنیم. ثانیا مردم را نسبت به انجام وظایف و تکالیف شرعیشان موظف و آنها را وادار به انجام تکالیفشان کنیم. اگر این دو کار انجام شود ان شاءالله امید است که از شیعیان و یاران حضرت بقیه الله باشیم و قلب مقدس ائمه معصومین علیهم السلام از ما راضی باشد./260/21/20