حضرت سجاد علیه السلام هر سال تعدادی غلام می خریدند و عید فطر همان سال آزاد می کردند و آنها را چنان تربیت می کردند که برخی از آنان به مقامات عالیه می رسیدند.

استاد سید حسین منافی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: قرآن کریم رسالت اهل بیت علیهم السلام را در یک هدف خلاصه می کند که در این آیه شریفه هویدا است «و جعلناهم ائمة یهدون بأمرنا» یعنی تمام هدف رسالت انبیا و ائمه علیهم السلام در هدایت مردم خلاصه می شود ولی در این جا نکته ای است که تفاوت ائمة علیهم السلام در کیفیت عملکرد و نحوه اجرای وظیفه هدایت مخلوقات است که به اختلاف شرایط، زمان ها و جامعه ها بستگی داشته است؛ هر کدام از انبیا و معصومین علیهم السلام با توجه به شرایط زمانی که با آن مواجه بودند، شیوه هدایتشان متفاوت بود لذا ما می بینیم ائمه علیهم السلام هر کدام به یک شیوه امر هدایت را بر عهده می گرفتند.

وی افزود: امام زین العابدین علیه السلام در آن شرایط خفقان بعد از حادثه عاشورا با این که شرایط بسیار سخت بود ولی از طرق مختلفی که برای آن حضرت میسر بود امر هدایت را بر عهده گرفتند. شاهد بر این مطلب که شرایط آن حضرت بسیار دشوار بود و ایشان در شرایط خفقان رسالت خود را انجام دادند؛ روایتی است که از امام صادق علیه السلام نقل شده است که می فرمایند: «ارتد الناس‏ بعد قتل‏ الحسين‏ إلا ثلاثة أبو خالد الكابلي و يحيى بن أم الطويل و جبير بن مطعم ثم إن الناس لحقوا و كثروا» حضرت می فرمایند: بعد از شهادت سید الشهدا علیه السلام همه مردم از ولایت جدا و گمراه شدند و از راه حق مرتد شدند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بعد از واقعه عاشورا یاران اندکی برای حضرت زین العابدین علیه السلام ماندند که به ولایت ایشان معتقد بودند و فقط سه نفر از مردم بودند که در این زمان به ولایت ایشان معتقد بودند که آن سه نفر یحیی ابن ام سبیل، جبیر ابن مطعم و ابوخالد کابلی که خادم حضرت بود که در کتب اربعه برخی روایات از او نقل شده است، بودند. شرایط در ابتدا بسیار سخت و دشوار بود اما به مرور زمان شرایط فراهم شد تا این که حضرت توانستند اصحاب بیشتری را پیدا کنند.

وی اضافه کرد: از طرق مختلفی شرایط برای حضرت سجاد علیه السلام میسر می شد تا ایشان امر هدایت را ادامه دهند و دعا یکی از عمده ترین این راه ها بود که حضرت زین العابدین علیه السلام معارف عمیق و دقیق دین را از این طریق انتقال دادند که در کتاب شریف صحیفه سجادیه بخشی از این ادعیه جمع آوری شده است عظمت این کتاب به اندازه ای است که حتی افراد غیر شیعه هم زمانی که کتاب صحیفه سجادیه را مطالعه می کنند به عظمت مضامین و مفاد کتاب اذعان می کنند.

استاد منافی در ادامه سخنانش بیان داشت: مرحوم آیت الله مرعشی نجفی صحیفه سجادیه را برای یکی از علمای سنی مصر فرستادند زمانی که آن عالم مصری کتاب را دید از این که دیر با این کتاب آشنا شده است، اظهار تأسف کرد و گفت: «ای کاش زودتر این کتاب را می دیدم». حضرت از طریق دعا معارف الهی و مضامین دقیق را به شیعیان و کسانی که طالب دعا بودند انتقال داده اند.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط دشوار، خفقان و فشارهای حکومت آن زمان بر شیعیان، امام زین العابدین علیه السلام از طریق دعا افراد مستعدی را تربیت می کردند و امر هدایت را ادامه می دادند. در روایت های مختلفی داریم که یکی دیگر از روش های حضرت برای تربیت افراد مستعد این بود که هر سال تعدادی غلام می خریدند و عید فطر همان سال آزاد می کردند و آنها را چنان تربیت می کردند که برخی از آنان به مقامات عالیه می رسیدند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در روایت معروفی آمده است که غلامی دستگیر شده بود، آن غلام دعایی کرد و دعایش مستجاب شد. وقتی او را تعقیب کردند تا ببینند این شخص غریبه چه کسی بود که دعایش مستجاب شد، مشاهده کردند که او از غلامان امام زین العابدین علیه السلام است. امام علیه السلام غلامی را که شخصیت خاصی هم نبود به گونه ای تربیت می کردند که به مقام مستجاب الدعوه ای می رسید.

وی افزود: نمونه دیگری از این تربیت ها ثابت ابن دینار یا همان ابو حمزه ثمالی است. ایشان به جایی رسیدند که امام رضا علیه السلام در وصف او فرمود «ابوحمزة الثمالی فی زمانه کلقمان فی زمانه» و در برخی روایات دارد که ابوحمزه در زمان خود مانند جناب سلمان بودند. ابوحمزه تربیت شده امام سجاد علیه السلام بودند و برخی نوشته اند که ایشان تا زمان موسی بن جعفر علیه السلام هم زنده بودند. در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است که حضرت به ابوحمزه ثمالی فرمود: «إنی لأستریح اذا رأیتک» من وقتی تو را می بینم احساس آرامش می کنم؛ ابوحمزه ثمالی به مقامی رسید که موجب آرامش حجت خدا شد.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: اگر چه شرایط اجازه نداد حضرت زین العابدین علیه السلام مانند پسرشان امام باقر و نوه شان امام صادق علیه السلام به آن گستردگی فعالیت داشته باشند اما در حد وسعشان امر هدایت را در دوران امامتشان که حدود سی سال بود ادامه دادند./260/22/20