این امت شبیه برادران حضرت یوسف علیه السلام هستند، ممکن است حضرت حجت علیه السلام را ببینند و با ایشان صحبت کنند اما حضرت را نمی شناسند.

استاد سید محمد موسوی حجازی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: به مناسبت میلاد پر سعادت امام زمان علیه السلام مبحث مهمی که مطرح است، بحث چیستی غیبت امام زمان علیه السلام است و این که آیا غیبت آثار مثبت و منفی ای هم دارد و در برابر غیبت چه باید کرد. به این علت چیستی غیبت را مطرح می کنم که وهابیون با تحریف معنای غیبت امام زمان علیه السلام شبهاتی را در بین جوانان ایجاد کرده اند.

وی افزود: اکثر وهابیون غیبت را این گونه معنی می کنند که جسم حضرت از دیده ها پنهان است، حتی اگر دیگران با حضرت در یک مکان باشند هیچ کس ایشان را نمی بیند و آن مکان خالی از جسم است؛ کانّه حضرت هستند ولی نیستند البته این معنای غیبت امتناع ذاتی و وقوعی ندارد اما متاسفانه ممکن است برخی از شیعیان تصور کنند که غیبت به این معنا است؛ شاید در معجزات پیامبران، کرامات امامان علیهم السلام و اولیا این مساله دیده شده باشد اما این معنای غیبت که امام زمان علیه السلام نامرئی هستند بنابر نص روایات صریح درست نمی باشد. ممکن است در مواردی خاص حضرت حجت علیه السلام به گونه ای تصرف کنند که دیده نشوند و قطعا این قدرت برای امام زمان علیه السلام وجود دارد اما باز هم معنای اصلی غیبت این نیست.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: آن چه که بر اساس اخبار وجود دارد این است که غیبت به معنای ناشناس بودن و اختفای عنوان امام زمان علیه السلام است و معنا کردن غیبت به پنهان بودن جسم ایشان اشتباه می باشد چون مشاهده آن حضرت و جسم مبارک ایشان در زمان غیبت ممکن است اما شخصیت حقیقی و عنوان واقعی آن حضرت پنهان می باشد و ممکن است مردم حضرت را ببینند اما او را نمی شناسند. درباره این مطلب روایات در حد تواتر نیست اما روایات مستفیض داریم که معنای غیبت را ناشناس بودن بیان می کنند.

وی اضافه کرد: این پیام مشهور در منابع متعددی ذکر شده است که حضرت حجت علیه السلام خطاب به عالم بزرگ و جلیل القدر، شیخ مفید رحمة الله علیه فرمودند: «اگر شیعیان ما در وفاداری به پیمانشان همدل و هم داستان باشند «لتعجلت لهم السعادة بمشاهدتنا علی حق المعرفة» به زودی سعادت مشاهده ما را پیدا می کنند. در این روایت می بینیم که «حضور» را به «مشاهده ای که همراه شناختن است» معنا کرده اند بنابراین به قرینه مقابله، معنای «غیبت» «مشاهده نکردن» یا «مشاهده کردن و نشناختن» می شود.

استاد حجازی بیان داشت: روایت صریح تری هم داریم که حضرت حجت علیه السلام را به حضرت یوسف علیه السلام تشبیه کرده اند. تمام روایات بیان می کنند که حضرت یوسف علیه السلام را برادرانش دیدند ولی او را نشناختند. صیرفی از امام صادق علیه السلام نقل می کند که ایشان فرمودند: «صاحب این امر یعنی حضرت حجت علیه السلام شباهتی به حضرت یوسف علیه السلام دارد.» بعد می گوید که عرض کردم: «آیا شما ما را به غیبت و حیرت خبر می دهید؟» و حضرت معنای غیبت را برای او ترسیم و توصیف کردند.

وی در ادامه بیان حدیث گفت: امام صادق علیه السلام فرمودند: «برادران حضرت یوسف علیه السلام فرزند یعقوب پیامبر علیه السلام بودند، بنابراین افراد عاقل و با فهمی بودند. آنها با حضرت یوسف علیه السلام صحبت و داد و ستد کردند اما او را نشناختند.» سپس حضرت فرمودند: «این امت شبیه برادران حضرت یوسف علیه السلام هستند، ممکن است حضرت حجت علیه السلام را ببینند و با ایشان صحبت کنند اما حضرت را نمی شناسند.» در ادامه روایت حضرت می فرمایند: «فاصله بین یعقوب و یوسف هشت یا نه روز بود. با این حال چون خدا نمی خواست یوسف شناخته شود حضرت یعقوب به او دسترسی نداشت.» یعنی حضرت یوسف علیه السلام نامرئی نبودند سند این روایت در کتاب «غیبت نعمانی» باب دهم حدیث چهارم است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: حدیث دوم در همین مدرک از حضرت امیر علیه السلام است که فرمودند: «زمین خدا لحظه ای از حجت خالی نیست ولی مردم او را نمی شناسند.» و ایشان ماجرای غیبت امام زمان علیه السلام را به داستان حضرت یوسف علیه السلام تشبیه می کنند «کما کان یوسف یعرف الناس و هم له منکرون» یوسف مردم را می شناخت اما مردم با این که او را می دیدند اما شخصیت و مقام او را نمی شناختند.

وی اضافه کرد: شبیه این روایت، حدیث دیگری است که امام صادق علیه السلام می فرمایند: «حضرت حجت دارای سننی از انبیاء گذشته هستند، سنتی از موسی بن عمران، سنتی از عیسی و سنتی از یوسف. آن سنتی که از حضرت یوسف علیه السلام دارند را حضرت این گونه می فرمایند: « و أما سنته من يوسف فالستر يجعل‏ الله‏ بينه‏ و بين‏ الخلق‏ حجابا يرونه و لا يعرفونه‏» او را می بینند ولی نمی شناسند، مردم هم امام زمان علیه السلام را می بینند ولی خدا بین حضرت و مردم پرده ای قرار داده است که او را نشناسند و این سنت حضرت یوسف علیه السلام در امام زمان علیه السلام است. این حدیث در کتاب شریف کمال الدین مرحوم شیخ صدوق، حدیث چهل و ششم، صفحه سیصد و پنجاه است.

استاد حجازی بیان داشت: در گفتاری که از سفیر و نائب خاص دوم حضرت جناب محمد بن عثمان ثمری رضی الله عنه صادر شده است و مرحوم شیخ حر عاملی در کتاب اثبات الهداة آن را بیان فرمودند که جناب محمد بن عثمان نائب خاص حضرت می فرمایند: «والله ان صاحب هذا الامر لیحضر الموسم کل سنة» صاحب این امر حضرت حجت علیه السلام هر سال در موسم حج حضور پیدا می کنند.

وی در ادامه بیان حدیث گفت: «یرونه و لایعرفونه» مردم علی رغم این که حضرت را می بینند ولی حضرت را نمی شناسند بنابراین امام زمان علیه السلام در اندام بشری و با قالبی جسمانی مانند بقیه مردم بر روی این کره خاکی زندگی می کنند؛ بین شهرها و مردم رفت و آمد می کنند؛ ممکن است در مجالس و محافل دوستانشان باشند؛ ممکن است از بیچارگان با همین جسم دستگیری کنند اما مردم حضرت را با عنوان خاصشان که مهدی موعود علیه السلام و امام دوازدهم و فرزند امام حسن عسکری علیه السلام هستند، نمی شناسند و این نشناختن معنای غایب بودن حضرت علیه السلام است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: با دقت در معنای غیبت که طبق روایات صریح و صحیح و مستفیض به دست می آید، می توان شبهات اشتباهی را که وهابیون وارد می کنند حل کرد. برای مثال آنها این شبهه را مطرح می کنند که امکان دارد امام زمان علیه السلام ازدواج کرده باشند و فرزندانی هم داشته باشند البته برخی از علمای شیعه این احتمال را داده اند چنان چه در برخی از زیارات به حضرت، فرزندان و اهل خانه ایشان هم سلام می دهیم سپس وهابیون این شبهه را مطرح می کنند که اگر امام زمان علیه السلام غایب و نامرئی است چگونه ممکن است این ازدواج اتفاق بیفتد؟

وی افزود: در جواب وهابیون باید گفت که غایب به معنای نامرئی بودن نیست بلکه به معنای ناشناس بودن ایشان است. آنها شبهه دیگری هم مطرح می کنند که اگر ایشان غایب و نامرئی باشند با برخی از مطالب فلسفی یا عقلی مبنی بر مکان داشتن جسم نمی سازد. آیا امام شما جسم دارد یا ندارد؟ اگر جسم دارد چگونه غایب و نامرئی است؟ که جواب آنها با توجه به آنچه گفته شد مشخص است.

استاد موسوی حجازی گفت: ممکن است این سوال ایجاد شود که انگیزه غیبت چیست؟ اگر حضرت غایب نمی شدند چه اتفاقی می افتاد؟ یا غیبت حضرت چه اثر مثبتی برای ما دارد؟ در پاسخ می توان گفت که حضرت نامرئی نیستند و ناشناس بودن حضرت در اثر و ثمر دوران غیبت بسیار مهم است. طبق تصریح روایات امام زمان علیه السلام تشبیه شدند به آفتابی که در پس پرده ابر هستند، ایشان آفتابی هستند که دیده نمی شوند. اگر غیبت را به ناشناس بودن معنا کنیم می توانیم نتیجه بگیریم که ما می توانیم از لطف و رحمت و فیض حضرت استفاده کنیم و حضرت موجودی نامرئی و غیرجسمانی نیستند که به آن حضرت دسترسی نداشته باشیم. بسیاری از شبهات غیبت که در بین مردم به وجود می آید را می توان با بیان معنای درست غیبت حل نمود.

وی اضافه کرد: اشکال دیگری که مطرح می شود این است که اگر غیبت را به معنای ناشناس بودن معنا کنیم، با روایاتی که در مورد دیدن حضرت در زمان غیبت است، منافات دارد. جمع این مطلب با روایات دیگر روشن است که در روایات صریحا شباهت امام زمان علیه السلام با حضرت یوسف علیه السلام را در این قرار که می دهد که هر دو دیده می شوند اما شناخته نمی شوند. روایاتِ به این صراحت، قرینه می شوند برای آن روایاتی که می گفتند امکان رؤیت حضرت حجت علیه السلام در زمان غیبت نیست که آن امکان رؤیت متصف و مقید به رؤیت همراه با شناخت است یعنی اگر حضرت نخواهند کسی در هنگام و زمانه غیبت ایشان را ببیند، کسی حضرت را نمی شناسد در حالی که این مساله با تشرفات به محضر حضرت علیه السلام منافاتی ندارد.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: در طول تاریخ ممکن است بزرگانی مانند مرحوم مقدس اردبیلی یا شیخ انصاری رحمة الله علیهما بوده باشند که امام زمان علیه السلام را دیده اند و به اراده و اجازه حضرت ایشان را شناخته اند اما تعدادشان کم بوده است. عمومیت غیبت این گونه است که طبق این روایات اگر کسی حضرت را ببیند نمی شناسد. اگر هم بشناسد با اذن خود حضرت است که به این طریق معنای غیبت محفوظ می ماند یعنی در هنگام ملاقات حضرت ولی عصر علیه السلام برای او ناشناس و ناشناخته هستند. ان شاء الله خداوند ما را از منتظران حضرت قرار دهد./260/20/20