حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بر خلاف پیامبران گذشته که نسبت به وحی و آینده خبر نداشتند، ایشان نسبت به کتاب آسمانیشان اطلاع داشته اند لذا آیه شریفه «لا تحرک به لسانک لتعجل به» نشان می دهد که پیامبر قبل از این که جبرئیل آن آیات را بخواند آیات را می دانستند چون دفعتا قرآن بر ایشان نازل شده است.

استاد سید طالب موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: نزول دفعی قرآن در شب قدر صورت گرفته است که «إنا أنزلناه فی لیله القدر» بر همین مطلب دلالت دارد آیاتی مانند «نزلناه تنزیلا» هم دلالت بر این دارد که قرآن به صورت تدریجی و در مرور زمان بر پیامبر نازل شده است لذا حضرت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بر خلاف پیامبران گذشته که نسبت به وحی و آینده خبر نداشتند، ایشان نسبت به کتاب آسمانیشان اطلاع داشته اند لذا آیه شریفه «لا تحرک به لسانک لتعجل به» نشان می دهد که پیامبر قبل از این که جبرئیل آن آیات را بخواند آیات را می دانستند چون دفعتا قرآن بر ایشان نازل شده است و این نزول دفعی عظمت این ماه را نشان می دهد که قرآن به آن عظمت در این ماه نازل شده است ولی در ماه های دیگر تدریجی نازل شده است.

وی افزود: این ماه به خاطر عظمتش اختصاص به امت مرحومه دارد یعنی امم گذشته در این ماه روزه نمی گرفتند فقط در حدیث است که پیامبرانشان در ماه رمضان روزه می گرفتند ولی به خاطر شرافت پیامبر عظیم الشان اسلام صلی الله علیه و آله و سلم است که شب قدر را به حضرت دادند که «خیر من الف شهر» شبی است که تقریبا از هشتاد سال افضل است.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: امت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اگر عامل به دستورات باشند چنان پیشرفت می کنند که حتی «علماء امتی افضل من انبیاء بنی اسرائیل» یا «کأنبیاء بنی اسرائیل» شوند که ره صد ساله را در یک شب پیمایند. نزول دفعی قرآن در این ماه برای فضل همین ماه که بهار قرآن هم است، کافی است یعنی هیچ ماهی تحمل نزول دفعی قرآن را نداشته است الا ماه مبارک که ماه خداوند است.

وی ادامه داد: ما در قرآن ناسخ و منسوخ داریم و همین طور بعضی از آیات به تبع مقتضیات زمان آمده اند پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم چون علم به ما کان و ما یکون داشتند تحمل نزول دفعی کل آیات قرآن را هم داشتند ولی امت این تحمل را نداشتند لذا می بینید بعضی از منهیات مثل شرب خمر آیه اش بعد از چندین سال آمده است چون امت تحمل آن را نداشته است و برای این مهم بوده است که تدریجا آیات به صورت شأن نزول نازل می شده است و حتی قرآن به ترتیبی که الان موجود است به صورت تدریجی نازل نشده است مثلا حضرت می فرمودند: این پنج آیه را در سوره بقره یا سوره مائده گذارید. این گونه نبوده است که ما فکر کنیم یک سوره به صورت ترتیبی نازل و تمام می شده است بلکه گاهی اوقات یک سوره ناقص می ماند و سوره دیگری می آمد بعد چندین آیه جداگانه نازل می شد که حضرت می فرمود این آیات را در سوره ناقص قبلی بگذارید.

استاد موسوی بیان داشت: نزول تدریجی قرآن هم به این ترتیبی که الان نوشته شده، نازل نشده است و آیات با تقدم و تاخر نازل می شده است حتی بعضی از صور مکی - مدنی هستند یعنی نیمی از آنها در مکه مکرمه و نیم دیگرشان در مدینه منوره نازل شده که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نام این سوره ها را هم بعدا دستور می دهند که مثلا بقره یا آل عمران بگذارید.

وی افزود: قرآن واقعی را که دفعتا بر حضرت نازل شده بود به مردم این گونه نشان دادند و الا شأن نزول به این ترتیب نبوده است که بگوییم مثلا اول سوره حمد نازل شده است بلکه اول چند آیه از سوره علق نازل شده بوده است که این ترتیب ها را در کتب تفسیر می آورند مثلا می گویند فلان سوره مقدم بر فلان سوره است و فلان آیه مقدم بر فلان آیه است چون از نظر زمانی شأن نزولش مقدم است و این در حالی است که شاید سوره اش موخر باشد لذا سوره علق آخر قرآن است ولی اولین آیاتی است که بر پیامبر عظیم الشان صلی الله علیه و آله و سلم نازل شده است. فرق نزول دفعی و تدریجی در این جا مشخص می شود که یکی در ترتیب و تاخیر است و دیگری در عدم تحمل امت که یکجا نمی توانستند به قرآن عمل کنند و برای همین است که قرآن به صورت کم کم و تدریجی نازل می شد.

این استاد حوزه علمیه در انتهای سخنانش بیان داشت: مطلب دیگر در مورد بحث مقتضیات زمانی است که قرآن با مقتضیات زمانش جلو می رود. زمانی که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در مکه معظمه بودند قبله بیت المقدس بود و زمانی که به مدینه منوره تشریف بردند «فول وجهک شطر المسجد الحرام» شد یعنی قرآن یک کتاب جامع است که کلا با همه زمان ها همخوانی دارد یعنی به ما یک فرمول زمان شناسی داده است. حکم قبله را در قرآن ناسخ و منسوخ تغییر داد و این عظمت قرآن را نشان می دهد که قرآن در همه امور بر طبق مقتضیات زمان جوابگو بوده است، صلحش سر جای خود بوده مثل صلح حدیبیه و جنگ هم سر جای خود، جزیه گرفتن هم سرجایش بوده است و هر چیزی مقتضیات خاص خودش را داشته است لذا است که هر کس قرآن را کامل بشناسد، زمان خودش را هم خیلی خوب می شناسد./260/21/20