امام شرایط صلح را به گونه ای در صلح نامه گنجاندند که به شیعیان و به فرقه حقه ظلمی نشود گرچه در ادامه راه معاویه به این تعهدات خودش عمل نکرد و موجب شهادت خود امام علیه السلام و نزدیکان و بعضی از اصحاب آن حضرت شد و کاری کرد که امام حسن علیه السام در خانه خودشان به دست نزدیک ترین افراد که خانم ایشان به نام جعده بود به شهادت رسند.

استاد رضوانعلی مسیبی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: از منظر قرآن کریم چند آیه داریم که در بعضی از آنها مستقیما و در بعضی از آنها هم غیر مستقیم به حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام از این باب که ایشان انسان کاملی هستند اشاره شده است. آیات عام در مورد ایشان هم هست اما از جمله آیاتی که به صورت خاص در مورد ایشان وارد شده است آیه مباهله است که ایشان در این آیه مانند چهار آیه دیگر مستقیما مورد اشاره قرار گرفتند.

وی افزود: ماجرای آیه مباهله بدین شرح است که وقتی مسیحیان نجران نزد پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم آمدند و با ایشان محاجه کردند و در آخر حرف پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم را راجع به رسالت قبول نکردند، آن حضرت با آنها شرط کرد که شما در چنین روزی در کنار مسجد مباهله که الان در وسط شهر مدینه واقع شده است، بیایید تا با هم مباهله می کنیم.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: مباهله به معنای نفرین طرفینی است که هر کدام از طرفین ناحق است آن نفرین در مورد او جاری شود و لذا آیه می گوید: «فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنفُسَنَا وَأَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللَّـهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ» ابناء پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم که در این آیه آمده است چه کسانی هستند؟ تاریخ چه از طریق شیعه و چه از اهل سنت گفته اند که منظور از ابناء پیغمبرامام حسن علیه السلام و امام حسین علیه السلام بوده اند.

وی ادامه داد: آیه دیگر در سوره الرحمن است که می فرماید: «مرج البحرین یلتقیان یخرج منهما اللؤلؤ و المرجان» که از این دو دریایی که با یکدیگر برخورد می کنند و از این برخورد لولو و مرجان به وجود می آید پرسیدند ابن عباس نقل کرده است که: منظور از دو دریا حضرت علی و حضرت زهرا علیهما السلام و منظور از لؤلؤ امام حسن علیه السلام است و منظور از مرجان امام حسین علیه السلام است. این مطلب در تفاسیر ما گفته شده است و مخالفین هم نسبت به این مطلب مخالفت نکرده اند.

استاد مسیبی افزود: آیه سوم هم در سوره انسان است که به آیه نذر معروف است که در مورد این داستان است که حضرت زهرا سلام الله علیها و امیر المومنین علیه السلام برای این که امام حسن علیه السلام شفا یابد نذر کردند که اگر ایشان شفا پیدا کنند، سه روز را روزه بگیرند، خداوند در آیه بعد می فرماید: «و یطعمون الطعام علی حبه مسکینا و یتیما و اسیرا» که این آیه در مورد امام حسن علیه السلام هم می باشد به خاطر این که مریض این آیه امام حسن علیه السلام بودند و به خاطر این که می فرماید یوفون بالنذر که نشان می دهد آنها به نذر خودشان بعد از شفا یافتن فرزندشان وفا کردند امام حسن علیه السلام هم در این وفای به نذر پدر و مادر خود را همراهی کردند اما در زمان وفای به نذر، افطار سه روزی را که روزه گرفتند به مسکین و یتیم و اسیر دادند و در مورد شخص اسیر هم که در این آیه ذکر شده، گفته شده است که یقینا غیر مسلمان بوده است.

وی اضافه کرد: در بین ائمه علیهم السلام امام حسن علیه السلام منزلت خاصی داشتند پیغمبر در این باره می فرمایند: «الحسن و الحسین امامان قاما او قعدا» چه این دو نفر قیام کنند و چه یکی قیام کند و دیگری صلح کند یا اینکه قیام نکنند هر دو نفر امام بعد از امیر المومنین علیه السلام هستند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: امام حسن علیه السلام معروف به ابومحمد هستند و نام دیگرشان مجتبی است که در نیمه ماه مبارک رمضان متولد شدند وقتی که ایشان متولد شدند رسم بر این بود که پدر بزرگ ها بر روی نوه هایشان اسم می گذاشتند، وقتی امام حسن را به نزد پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم برای نام گذاری آوردند، ایشان فرمودند من در نام گذاری از برادرم جبرئیل پیشی نمی گیرم. جبرئیل گفت: چنان که علی به منزله هارون است برای موسی و چون اسم فرزندان هارون شبر و شبیر بوده است شما هم اسم این فرزند را شبر گذارید. پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: این لفظ یهودی و عبرانی است و ما می خواهیم این کودک را به زبان عربی نام گذاری کنیم و چون شبر در زبان عبرانی به معنی زیبا و خوش صورت و خوش سیرت معنی شده است در عربی هم اسم ایشان را حسن به معنی زیبا و خوش سیرت گذاشتند.

وی افزود: امام حسن علیه السلام دارای فضایلی هستند و در روایات ما از فضایل ایشان زیاد نقل شده است؛ ایشان معروف به امام صبر و استقامت هستند و واقعا هم همین طور بودند بعد از امیرالمومنین علیه السلام که آن جنگ ها را داشتند، امام حسن علیه السلام هم همان راه را با صبر و استقامت بیش از حد تصور ادامه دادند.

استاد مسیبی بیان داشت: امام حسن علیه السلام در بین ائمه ما معروف هستند به انسانی که دارای خلق نبوی بوده اند بعضی گفته اند علاوه بر این که خُلق ایشان نبوی بوده است خَلق نبوی هم داشته اند یعنی حتی ظاهرشان هم به پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم خیلی شبیه بوده است و از باب این که انسان کاملی بودند و به واسطه این خصوصیات در زمان خودشان بی بدیل بودند.

وی تاکید کرد: ایشان به عنوان امام مسلمین مدت ده سال هم بعد از امیرالمومنین علیه السلام امامت کردند بلکه بعد از امیرالمومنین علیه السلام که در سال چهلم به شهادت رسیدند ایشان به مدت ده سال بعد از پدرشان در زمان معاویه امامت شیعیان را به عهده گرفتند و در جنگی که ادامه جنگ امیرالمومنین علیه السلام با معاویه در صفین بود، آن جنگ را مدتی ادامه دادند اما خیانت اطرافیان و سرداران سپاه ایشان باعث شد که ایشان صلح معاویه را با شرایطی که در آن جا فرمودند، پذیرا شوند. صلح امام حسن علیه السلام اسلام را نجات داد همان طور که قیام حسین بن علی علیه السلام اسلام را نجات داد.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: در هر صورت امام شرایط صلح را به گونه ای در صلح نامه گنجاندند که به شیعیان و به فرقه حقه ظلمی نشود گرچه در ادامه راه معاویه به این تعهدات خودش عمل نکرد و موجب شهادت خود امام علیه السلام و نزدیکان و بعضی از اصحاب آن حضرت شد و کاری کرد که امام حسن علیه السام در خانه خودشان به دست نزدیک ترین افراد که خانم ایشان به نام جعده بود به شهادت رسند.

وی ادامه داد: راجع به امام مجتبی علیه السلام از نظر تاریخی، علمی، عملی و تقوایی حرف های زیادی گفته شده است از جمله اینکه از ایشان نقل است که در روایتی می فرمایند: «من أحبنا اهل البیت بلسانه و بیده» اگر کسی در دنیا محب ما بود و  با زبان و دست خودش کمکی در این راه کرد در روز قیامت در آن سروری که ما به سر می بریم وارد می شود. برای شیعیان خیلی مهم است که از نظر گرایش فکری و عملی و زبانی به چه کسی گرایش پیدا کنند و امام حسن مجتبی علیه السلام الگویی تمام عیار برای این گرایش هستند.

استاد مسیبی افزود: در بعضی از روایات از ایشان داریم که دوستی با مردم شرط عقل است که در این جا عقل اجتماعی انسان را امام علیه السلام به تصویر می کشند و می فرمایند اگر می خواهید در جامعه خوشنام باشید باید خوش اخلاق باشید، به تعبیر امیر المومنین علیه السلام در نهج البلاغه که فرمودند: «الاخلاق رئیس التقی» در راس تقوی اخلاق مداری قرار دارد امام مجتبی علیه السلام هم به همین نکته اشاره می فرمایند که اگر می خواهید در بین مردم خوب بدرخشید باید دارای اخلاق نیکو باشید.

وی افزود: امام حسن مجتبی علیه السلام حدود بیست و پنج بار با پای پیاده از مدینه برای زیارت خانه خدا به مکه رفتند و مشقات زیادی را هم در این راه متحمل شدند. خلقشان نبوی بود و درباره ایشان گفته اند گاهی اوقات با غلامان خودشان می نشستند و غذا می خوردند تا با آنها همراهی کنند و امام علیه السلام در شهر مدینه در قسمتی که معمولا بی بضاعت ها زندگی می کردند، می رفتند و با آنها غذا می خوردند؛ ایشان به صورت عملی نشان می دادند که نباید از کسانی که فقیر هستند دوری کنید و من به عنوان امام مسلمین یا فرد کامل از جامعه با آنها ارتباط برقرار می کنم و بر سر سفره ناچیز آنها می نشینم.

این استاد حوزه علمیه قم در انتهای سخنانش بیان داشت: امام حسن مجتبی علیه السلام در زمان خود غلامان زیادی را آزاد کردند از این باب که مردم یاد بگیرند و آزادی غلام و عبد در آن جا رایج شود. ایشان به عنوان کریم اهل بیت علیهم السلام سه بار کل اموال خودشان را به بی بضاعت ها و افراد کم توان جامعه دادند./260/20/20