مشکلی که در درس تفسیر وجود دارد این است که ما متن آموزشی تفسیر نداریم، مشاهده می کنیم که در پایه های هفت به بعد در دروسی که برای تفسیر لحاظ شده است، متن المیزان یا جوامع الجامع یا متنی دیگر پیش بینی شده است اما مولفان هیچ کدام از این متن ها را با هدف آموزشی تدوین نکرده اند بلکه این کتاب ها را در مقام تحقیق و پژوهش و به تعبیر فنی برای مطالعه نگاشته اند.

استاد صاحب علی محبی پرورشی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: مطلبی که در مورد دروس آزاد باید نسبت به آن دغدغه داشته باشیم روندی است که یک جهتش بر می گردد به مسئولین نظام آموزشی و جهاتی از آن هم به طلاب برمی گردد. آن جهتی که بر می گردد به نظام آموزشی این است که درسی را لحاظ می کنند و یک ترم را برای بیان آن تعیین می کنند اما گاهی استاد بیش از یک سوم مطالب را نمی تواند تدریس کند یعنی ساعاتی که برای این حجم از درس لحاظ شده است قابل تطبیق نیست.

وی افزود: طلبه ها هم ما بقی درسشان را از روی جزوات دیگر می خوانند و امتحان کتبی می دهند، بنده از طلاب می پرسم که وقتی این گونه عمل می کنید در امتحان شفاهی چه می کنید؟ طلبه ها می گویند: نهایتا در امتحان شفاهی یک جا را مشخص می کنند و ما هم همان جا را می خوانیم و در نهایت آن مطالبی که تدریس نشده است هیچ گاه خوانده نمی شود لذا باید در نظام آموزشی برای ترتیب این دروس از حیث زمان و متن دقت بیشتری شود که این مشکل پیش نیاید و یا اگر پیش آمد باز برنامه حالت منعطفی داشته باشد که این جور نباشد که استاد یا شاگرد مابقی درس را رها کنند بلکه بتوانند مابقی مطالب را در آینده بخوانند.

این استاد تفسیر حوزه علمیه قم بیان داشت: بعضی از طلاب حتی سطح را تمام نمی کنند و وارد بدنه نظام و جامعه می شوند و طبیعتا به اندازه کافی با بسیاری از مسائل و عناوین فقهی و اصولی آشنا نیستند. به طلاب عزیز توصیه می شود همان روش سنتی که در سابق بوده است را با استفاده از ابزار و امکانات جدید دنبال کنند. استفاده از ابزار جدید می تواند باعث پیشرفت طلبه هم از حیث وقت و بایگانی کردن مطالب و هم از جهات دیگر شود. روش سنتی این بود که طلبه اول پیش مطالعه می کرد و با یک نگاه کامل نسبت به درس وارد کلاس می شد و با یک آمادگی به جلسه درس می رفت و بعد هم درس استاد را گوش می کرد و بعد هم آن درس را مطالعه و مباحثه می کرد اما امروزه عملا درصد بالایی از طلاب هیچ یک از این مراحل را انجام نمی دهند.

وی اضافه کرد: در روش سنتی خیلی از طلبه ها بودند که در زمان تدریس استاد نکات درس را یادداشت می کردند اما امروزه می بینیم که طلبه ها گاهی حتی کتاب هم در اختیارشان نیست و با تب لت و موبایل به مطالب نگاه می کنند و حتی دفتری ندارند که در کنار آنها باشد تا نکته ای را در آن یادداشت کنند.

استاد محبی پرورشی گفت: طلبه ها باید درس را برای خود درس بخوانند نه این که درس را برای امتحان بخوانند متاسفانه این گونه نیست که طلبه ها درس را برای عالم شدن بخوانند تا بتوانند مسائل آینده را حل کنند، یک جهت این مساله به طلاب بر می گردد که باید آن را اصلاح کنند اما یک جهتش هم به ما اساتید و کسانی که در نظام آموزشی هستند، بر می گردد که چه شده است که طلبه های امروزی چنین حالتی پیدا کرده اند این حالت در سابق به این حد نبود و امروز چرا تا این حد شایع شده است، باید این مساله مورد آسیب شناسی قرار گیرد.

وی افزود: در مورد درس تفسیر خدا را شکر می کنیم که بعد از این همه مدت تفسیر به عنوان یک درس اصلی در حوزه و نظام آموزشی لحاظ شد نکته ای که الان مورد توجه است این است که درس تفسیر از پایه اول برای طلبه ها لحاظ شده است و این جای تشکر دارد، بنده برای لزوم شروع درس تفسیر از پایه اول مثالی می زنم ما در میان عامه مردم می رویم و برای مردم صحبت می کنیم چگونه است که یک آیه را در آن جا می خوانیم و به فراخور ذهن و استعدادِ مخاطب آیه را معنا می کنیم و پیام ها و نکته هایش را می گوییم، در این جا هم مخاطب ما طلبه پایه یک است ما باید بیاییم تفسیر را به فراخور ظرفیت خود طلبه پایه یک برای او بیان کنیم و به همین ترتیب برای پایه های بعد. ما نباید بنابر روش سابق عمل کنیم که تفسیر جزء درس ها نبود و بعد به این نتیجه رسیدیم که باید تفسیر جزء درس ها باشد و بعد هم بگوییم که برای پایه ششم و هفتم باشد و در پایه های پایین تر نباشد.

این استاد تفسیر حوزه علمیه قم بیان داشت: اولویت درس تفسیر برای طلبه ها اگر نگوییم بیشتر از درس های دیگر است، کمتر از درس های دیگر هم نیست چون در این درس برکات زیادی است طلبه ها هم با قرآن آشنا می شوند و هم با تفسیر. قرآن خودش نور است و برای طلبه ها نورانیت می آورد. این درس سبب می شود که اگر این طلبه خواست به اندازه خودش به جامعه اش خدمت فرهنگی کند در هر مکانی یا در برخورد با قشرهای مختلف از جمله جوان ها یک آشنایی اجمالی به اندازه خودش از قرآن داشته باشد.

وی اضافه کرد: مشکلی که در درس تفسیر وجود دارد این است که ما متن آموزشی تفسیر نداریم، مشاهده می کنیم که در پایه های هفت به بعد در دروسی که برای تفسیر لحاظ شده است، متن المیزان یا جوامع الجامع یا متنی دیگر پیش بینی شده است اما مولفان هیچ کدام از این متن ها را با هدف آموزشی تدوین نکرده اند بلکه این کتاب ها را در مقام تحقیق و پژوهش و به تعبیر فنی برای مطالعه نگاشته اند البته این مطلب چیزی از اتقان و ارزش این کتاب ها کم نمی کند. این کتاب ها جزء منابع هستند اما متن آموزشی باید با اهداف آموزشی و متناسب با هر سطحی باشد چه برای دانشجویان تدوین شده باشد و چه برای طلبه ها که باید متناسب با سطوح تحصیلی آنها تدوین گردد.

استاد محبی پرورشی بیان داشت: این کار کم و بیش در دانشگاه انجام شده است اما متنی برای آموزش در حوزه آماده نشده است، در طرح جدید در پایه اول متن آموزشی ای آماده شده است که در مرحله آزمایشی است، بنده در همین رابطه در حال نگارش کتابی هستم به نام تفسیر آموزشی قرآن و تا الان حدود ده جلد از این کتاب تدوین شده است که چهار جلد از آن چاپ شده است و بقیه جلدهای آن هم آماده چاپ است البته این کتاب به طریقی نگاشته شده است که هم در دانشگاه و هم در حوزه تدریس شود.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: در فقه و اصول هم ما با همین مشکل روبرو هستیم، درست است که باید تحصیل فقه و اصول بر مبنای فقه جواهری باشد ولی این مطلب منافات ندارد با این مطلب که ما این متن ها را با هدف آموزشی تدوین کنیم و در اختیار طلاب قرار دهیم و به دست طلاب و اساتید برسانیم که تاثیر بسیاری در فهم مطالب و سرعت پیشروی در مباحث این علوم دارد./20/21/260