اساتید باید به طلاب بگویند که ما کتابهای شیخ انصاری و شهید را نمی خوانیم تا ببینیم که شهید چه گفته است این کتاب ها خوانده می شود تا بفهمیم شیخ انصاری و شهید چگونه مطالب را بیان کرده اند یعنی ما با خواندن این کتب روش شناسی علم فقه و اصول را می آموزیم.

استاد علی شورگشتی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: این که انتخاب استاد در حوزه با طلبه است یک امتیاز منحصر به فرد در حوزه است که نباید آن را به هیچ نحوی از طلبه ها گرفت حتی در برنامه های مراکز تخصصی که در حوزه داریم و تحت برنامه هستند و سایر مراکزی که خیلی عالی هم کار می کنند سعی بر این است که این انتخاب استاد صدمه نبیند، این امتیازی است که اگر از حوزه بگیرند نیمی از امتیاز و وجاهت حوزه از بین می رود لذا این که انتخاب استاد باید در اختیار طلبه باشد به هیچ نحوی قابل دست خوردن نیست و باید حتما ثابت بماند.

وی افزود: انتخاب آزادانه اساتید باید حفظ شود چه حضور و غیاب انجام شود و چه نشود و چه این که دروس مثل آن چه در مراکز تخصصی می بینیم، تحت برنامه رود و چه به همین نحو آزاد باشد البته وقتی انتخاب استاد در اختیار طلبه بود و از طرف دیگر دروس به صورت آزاد ارائه شد، قهرا باید یک سری حواشی به طور طبیعی پیدا شود که طلبه ها احیانا نظمی که باید برای شرکت در درس داشته باشند و اهمیتی که باید به مباحثاتشان دهند را ندهند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اگر قرار باشد انتخاب استاد با طلبه باشد و درس آزاد باشد طبیعتا این مسائل پیش می آید، مسئولین امر باید راهکاری را در نظر گیرند که این حواشی منفی را کمتر کنند این مطلب توسط دیگران هم گفته شده است اما راهکاری که بنده به نظرم می آید برای این کار و به نظر می آید این راهکار منحصر به فرد است یعنی راهکار دیگری را تصور نمی کنم که بتواند جوابگو باشد و ننتیجه آن هم مثبت باشد، برای آن که هم دروس آزاد وجود داشته باشد و هم آزادی دروس و انتخاب استاد حفظ شود و حواشی منفی کم شود، ایجاد انگیزه در طلبه ها است.

وی اضافه کرد: امروزه حوزه از کمی انگیزه در طلاب رنج می برد و ما افت انگیزه شدیدی را در میان طلاب احساس می کنیم البته نمی توانیم ادعا کنیم که همه این گونه هستند اما اکثریت یا حداقل جمعیت معتنابهی دچار تنزل انگیزه هستند، اگر انگیزه باشد بالاخره شرکت در کلاس ها و اهمیت دادن به فهم مطالب و شرکت کردن در مباحثات و اهمیت دادن به مباحثات خود به خود ایجاد می شود اما سوال این جا است که این انگیزه را چگونه می شود ایجاد کرد، طبیعی است که انسان در زندگی این دنیا هم تا انگیزه ای برای کاری را نداشته باشد، آن کار را درست انجام نمی دهد.

استاد شورگشتی بیان داشت: بخشی از این بحث ایجاد انگیزه به عهده مدیران حوزه است یک بخشی از آن هم به عهده اساتید است، این دو عامل باید به وجود آید که همه طلبه ها انگیزه پیدا کنند عده ای به خاطر عامل اول و عده ای هم به خاطر عامل دوم، عامل اول که به عهده مسئولین حوزه است، شامل تشویقات و امتیازاتی می شود که برای طلبه های منظم و طلبه های مقید به درس و بحث و طلبه هایی که مقید به پیشرفت علمی هستند، گذاشته می شود که امتیازات مادی و مدرکی از این قبیل هستند.

وی افزود: در رابطه با ایجاد انگیزه در طلاب آن چه که از عهده اساتید بر می آید، عامل معنوی است که استاد باید طلبه خودش را به سوی آن سوق دهد که اگر درس می خواند هدفش از این درس در درجه اول خدمت و نوکری حضرت ولی عصر علیه السلام باشد، این عشق را اگر استاد بتواند در طلبه ایجاد کند با وجود هزاران مشکل هم آنها را به جان می خرد و از درس خواندن و فهم مطالب و مباحثه کردن و نوشتنش لذت می برد و با همه مشکلاتی که سر راه است و همه ما هم این مشکلات را داشتیم این مسیر را طی می کند، این عبارت شیخ طوسی «این ابناء الملوک من هذه اللذة» ریشه در این بعد معنوی دارد نه در ابعاد مادی و ظاهری.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: اگر این دو عامل دست به دست هم دهد و مسئولین حوزه هم وظیفه خودشان را در جهت تشویق ظاهری طلاب انجام دهند و اساتید هم وظیفه خودشان را در جهت ایجاد انگیزه معنوی و دلدادگی به امام عصر علیه السلام انجام دهند که همه بدانند در این حوزه کارگر و نوکر امام زمان علیه السلام هستند، این دلدادگی سبب می شود که هر علمی را  که می خوانند مثل ادبیات و فقه و اصول و فلسفه و کلام با شور و شوق و لذت بخوانند اگر صدها مشکل زندگیشان را از نظر مادی و معیشتی احاطه کند، تحمل می کنند و به درسشان بها می دهند، سعی می کنند خودشان را هر چه زودتر به این وظیفه که درس و بحث و مطالعه و نوشتار است، برسانند و و از آن لذت ببرند، هر عاشقی وقتی می خواهد کاری را برای رسیدن به معشوق و رضای او در همه مراتب عشق انجام دهد، طبیعی است که از آن کار لذت می برد.

وی افزود: اگر این عامل دوم نباشد عامل اول به تنهایی اصلا فایده ای ندارد، عامل دوم به تنهایی فایده دارد و اساسا سابقه حوزه ما هم نشان می دهد از زمان شیخ طوسی تا الان عامل اولی در کار نبوده است بلکه عامل دوم بوده است که حوزه ما را از زمان شیخ طوسی تا الان پر رونق و سربلند نگه داشته است، عامل اول بالاخره برای بخشی از طلاب ایجاد انگیزه می کند، بنده می گویم اگر این دو عامل ایجاد شود، در همه حوزه انگیزه ایجاد می شود.

استاد شورگشتی بیان داشت: مسئولینی که در حوزه دستشان به جایی می رسد، وظیفه دارند برای طلاب ممتاز امتیازات ظاهری قائل شوند، تشویقات مادی و امتیازاتی که برای اداره معیشت طلاب قائل می شوند، باعث ایجاد انگیزه برای طلاب می شود، اگر انگیزه در حوزه به همان سبکی که از زمان شیخ طوسی تا الان بوده است، ایجاد شود، روند موفقیت حوزه ها ادامه پیدا می کند و راه بزرگانی که در هر قرنی در حوزه داشتیم همین طور ادامه پیدا خواهد کرد و حوزه به نتایج بهتری نیز دست پیدا خواهد کرد.

وی اضافه کرد: امروزه عواملی که بخواهد سلب انگیزه کند، خیلی زیاد شده است، این عوامل در گذشته کمتر بوده است اما امروزه عوامل مختلفی در میان طلبه های نوجوان و جوان و طلبه های مسن وجود دارد که انگیزه ها را از بین می برد، وظیفه همه نسبت به این نکته چه مدیران و چه اساتید خیلی مهم است و آنها در این زمینه به تمام معنا مسئول هستند، این که مرکز مدیریت یک اداره باشد و کارهای خود را به صورت عادی بگذراند و اساتید هم درسی بگویند و بروند نتیجه اش همین رکود و درجازدن طلبه و پیش نرفتن و کم کم رها کردن و سرد شدن و لذت نبردن او از تحصیلشان است.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: طلبه اگر از درس خواندنش لذت برد، رشد می کند، اگر نفس درس خواندن برای او لذت داشته باشد و این هم نخواهد بود مگر اینکه بداند برای چه درس می خواند، بداند کلمه به کلمه ای که می خواند، نوکری حضرت ولی عصر را انجام می دهد، برای فهم خودش در درجه اول و برای ارشاد جامعه در درجه دوم و نجات شخص و جامعه این علم را می آموزد، باید هدف همه طلاب در حوزه رسیدن به محور عالم وجود که امام عصر علیه السلام است، باشد.

وی خاطرنشان کرد: در خصوص تحصیل فقه و اصول نکته ای که مکرر در درس ها به طلبه ها گفتم و نکته ای که به نظرم می آید که اساتید هم به آن توجه دارند که اگر به طلبه هایشان تذکر دهند، خوب است، این نکته است که ما برای چه مکاسب و لمعه را در فقه و اصول مرحوم ظفر و رسائل و کفایه را در اصول می خوانیم نکته این جا است که چرا این متن ها انتخاب شده است و باید نسبت به این نکته خیلی مهم توجه تفصیلی وجود داشته باشد.

استاد شورگشتی افزود: باید به طلبه ها توجه داد که چه عاملی باعث شده که این کتاب ها در دستور کار قرار گیرد، مگر نمی شود ما فقه و اصولمان را با کتاب های شسته رفته تری در اختیار طلبه ها قرار دهیم، یکی از عواملی که طلبه ها را خسته کرده است، بی توجهی به این جهت است که چرا ما این کتاب های ثقیل را در دستور کار درسی خود داریم، جواب سوال این است که از متون درسی موجود در حوزه می خواهیم به دو نتیجه رسیم اول این که ما را در آن علم وارد کند و مسائل آن علم را در اختیار ما گذارد و نکته دومی که مهم است، این است که طلبه باید علاوه بر یادگیری فقه و اصول قدرت ارتباط با متون را از این رهگذر پیدا کند.

وی تاکید کرد: ما از زمان شیخ طوسی تا الان متون فقهی و اصولیمان به همین سبک است لذا باید طلبه کتابی به همین سبک را مطالعه کند تا بتواند با متون هزار ساله فقه و اصول شیعه ارتباط پیدا کند و آنها را فهم کند، اگر کسی یک کتاب اصولی یا فقهی اتوکشیده بخواند، قدرت ارتباط با کتاب های عمیق بزرگان از زمان قبل از شیخ طوسی تا الان را نخواهد داشت و نمی تواند آن کتاب ها را بفهمد و نمی تواند آنها را تحلیل کند.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: علت این که نمی توانند جایگزینی برای این کتاب ها پیدا کنند، این است که ما چه کتابی را جایگزین این کتاب ها کنیم که هر دو هدف را تامین کند، ممکن است کتاب جایگزین یک هدف را تامین کند و مسائل فقهی و اصولی را در اختیار طلبه ها گذارد اما قدرت ارتباط با متون را به طلبه نمی دهد، طلبه از تمام میراث هزار ساله فقه و اصول بریده می شود و اگر این ارتباط منفسخ شود، چیزی در دست طلبه ها نمی ماند و اصلا اجتهاد بدون قدرت فهم متون فقهی، از زمان شیخ طوسی و قبل از زمان آنها برای کسی حاصل نمی شود.

وی افزود: اگر این فهم عمیق حاصل نشود عالمِ شیعی که به درد شیعه بخورد و توانایی تحلیل فقه شیعه را داشته باشد ایجاد نمی شود بلکه ملای اتوکشیده و مرتبی ایجاد می شود که عمقی که فقه شیعه دارد را نمی فهمد و به این نکته توجه نمی کند که فقه شیعی چه دریای عمیقی را دارد و اصلا نمی تواند این مطالب را تصور کند چه رسد به این که بخواهد وارد آنها شود و مطالب عمیق فقهی را تصدیق کند.

استاد شورگشتی اضافه کرد: اساتید باید برای طلاب بیان کنند که ما کتابهای شیخ انصاری و شهید را نمی خوانیم تا ببینیم که شهید چه گفته است این کتاب ها خوانده می شود تا بفهمیم شیخ انصاری و شهید چگونه مطالب را بیان کرده اند یعنی ما با خواندن این کتب روش شناسی علم فقه و اصول را می آموزیم و متوجه می شویم که وقتی شیخ انصاری و شهید می خواهند فرعی را مطرح کنند ورود و خروجشان در آن مطلب به چه شکلی است.

وی تاکید کرد: ما هر کتابی را جایگزین این کتاب ها کنیم این دو هدف را حاصل نمی کند، ممکن است هدف اول را تا حدی حاصل کند اما هدف دوم حاصل نمی شود باید عبارت های این کتاب ها فهمیده شود و آنها را حلاجی کنیم حتی مغلق بودن عبارت های این کتب موضوعیت دارد چون طلبه ها تا مکاسب و رسائل و شرح لمعه را نفهمند، نمی توانند به سراغ متون محقق حلی و علامه و شیخ طوسی روند و آنها را درک کنند لذا چاره ای نداریم که این متون را نخوانیم.

این استاد حوزه علمیه قم در انتهای سخنانش بیان داشت: نکته دیگر این که هدف از خواندن این متون تقلید از مرحوم شیخ و آخوند و شهید نیست. توجه به این نکات نگرش مثبتی در طلبه ها نسبت به متون درسی ایجاد می کند و دیگر نمی گویند که چرا باید این عبارات مغلق را حلاجی کنیم. عاملی که سبب خستگی طلبه ها شده است، سنگینی متون درسی است اما همه باید بفهمند که این سنگینی را به این دلایل باید تحمل کنند./20/43/260