به نظر بنده نمی آید این شیوه خواندن دروس آزاد نتیجه بخش باشد مگر این که خود طلبه در سالهای بعد بتواند مطالب را تدارک کند و یا این که هم مباحثه قوی ای داشته باشد چون کتاب رسائل و مکاسب درس های خارج مرحوم شیخ انصاری بوده است و کتاب هایی نبوده است که برای طلبه های مبتدی نوشته شده باشد.

استاد سید محمد علی مروج در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: بنده از روحانیون سنتی حوزه هستم یعنی در سالهایی که سطح را می خواندم، روش درس آزاد مطرح نبوده است و خط به خط کتاب را از اول تا آخر می خواندیم یا حداکثر این که طرح بعضی از مباحث کتاب را برای اوقات تعطیلی می گذاشتند.

وی افزود: در این دهه های اخیر مباحثی از مکاسب حذف شد که در مورد ام ولد و عبد و معاملاتی که الان موضوع خارجیش منتفی است را نمی خواندند که جمعا شاید در این چاپ های فعلی مکاسب صد صفحه هم نمی شد اما قرار بر این بود که مابقی کتاب را بخوانند اما در سیستم فعلی دروس آزاد فرصت طرح بعضی از مباحث نمی شود.

وی اضافه کرد: مکاسب و رسائل کتاب های نفس گیری هستند ولی پایه ملایی طلبه ها و آمادگیشان برای درس خارج در همین خواندن صحیح کتاب رسائل و مکاسب و کفایه در اصول است اگر مطالب و مباحث این کتاب ها را بخواهند به صورت گزینشی انتخاب کنند و بخشی از آن را بخوانند و بخشی را به عهده طلبه گذارند که خودش مطالعه کند بنده مطمئن نیستم که طلبه بتواند در هنگامی که مکاسب می خواند آن بخشی که استاد ندیده را بتواند مثل بخشی که استاد دیده، خوب درک و هضم کند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: به نظر بنده نمی آید این شیوه خواندن دروس آزاد نتیجه بخش باشد مگر این که خود طلبه در سالهای بعد بتواند مطالب را تدارک کند و یا این که هم مباحثه قوی ای داشته باشد چون کتاب رسائل و مکاسب درس های خارج مرحوم شیخ انصاری بوده است و کتاب هایی نبوده است که برای طلبه های مبتدی نوشته شده باشد شاگردهای آن درس هم میرزای شیرازی و میرزای آشتیانی و میرزای رشتی و دیگر از اعاظم علما بوده اند لذا مطالب این کتاب ها خیلی دقیق است و نباید سرسری از این مطالب و عبارات عبور کرد.

وی اضافه کرد: بنده می توانم این ادعا را بکنم چیزی که ما از اساتیدمان دریافت کردیم و مکرر شنیدیم این است که این دو کتاب شریف مکاسب و رسائل را انسان باید خوب فهم کند و این فهمیدن با بخش بخش کردن کتاب و این که بخشی را نخواند، به دست نخواهد آمد و طلبه آماده اجتهاد و استنباط و درک مطالب دقیق در درسهای خارج نخواهد بود.

استاد مروج بیان داشت: درس های خارج همین رسائل و مکاسب است که «إن قلت و قلتی» به آن اضافه می شود در این 150 سال آخر بعد از شیخ کمتر کسی توانسته است مطلب جدیدی بیاورد، هر چه است مرکز و قطب بحث همان مطالب مرحوم شیخ است، کتاب کفایه هم همین طور است، بدین ترتیب نمی شود رسائل و مکاسب را برای طلبه ها گزینشی مطرح کنیم مخصوصا که شیخ در بحث های اصولی و فقهی اش مبتکر و مبدع است و نوآوری بسیاری در طرح مباحث دارد.

وی تاکید کرد: شیوه درس خواندن باید بدین ترتیب باشد که طلبه ها درس را از ابتدای شروع مطلب توسط استاد تا آخرین جلسه دنبال کنند و بعد هم این مطالب را مطالعه و مباحثه کنند و برای نکاتی که به نظر آنها یک مقدار دقیق و مشکل است، توضیح بنویسند و یادداشت برداری کنند چون علم فرّار است اگر انسان مطالب را رها کند ممکن است امروز مطلبی را دریافت کرده و خوب هم فهمیده باشد ولی اگر تکرار نکند ممکن است بعد از شش ماه همان مطلب فراموشش شود چون هر روز مطالب جدیدی وارد حافظه می شود و ممکن است مطالب گذشته پاک شود.

این استاد حوزه علمیه قم در انتهای سخنانش بیان داشت: اگر طلبه مطلب آموخته شده را هم بحث کند و هم به خوبی مطالعه کند و هم نکات مشکلش را یادداشت کند به نظر بنده این طلبه طلبه ای می شود که وقتی رسائل و مکاسب را خواند انصافا قریب الاجتهاد می شود یعنی اگر استاد قدَرَی داشته باشد که خوب با این طلبه کار کند مخصوصا اگر استاد راهنمایی که الان در مدارس هم رسم شده است که برای طلبه ها می گذارند همراه طلبه باشد این طلبه خیلی خوب پروریده می شود و آمادگی خوبی دارد که در درس های خارج ترقی کند و ان شاءالله مراتب کمال را یکی پس از دیگری طی کند./20/22/260