در قدیم طلبه ها در هر درسی که تمایل داشتند شرکت می کردند اما در حال حاضر برگزارکردن دروس آزاد بدون داشتن ضوابط آموزشی موثر نمی باشد چون تعداد طلبه ها افزایش یافته است و باید بر روی برنامه آموزشی طلبه ها نظارت لازم وجود داشته باشد.

استاد احمد مرادخانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: در قدیم طلبه ها در هر درسی که تمایل داشتند شرکت می کردند اما در حال حاضر برگزارکردن دروس آزاد بدون داشتن ضوابط آموزشی موثر نمی باشد چون تعداد طلبه ها افزایش یافته است و باید بر روی برنامه آموزشی طلبه ها نظارت لازم وجود داشته باشد برای مثال باید برای این مطلب نظارت وجود داشته باشد که در طول چند سالی که طلبه ها تحصیل می کنند درس هایی را مطالعه می کنند و در هر درس چه نمراتی را کسب می کنند.

وی افزود: کنترل آموزشی طلبه ها منافاتی هم با دروس آزاد ندارد، طلبه هایی که به دنبال تحقیق کردن در رابطه با علمیت بحث ها هستند، می توانند در ساعات غیر موظفیشان در هر بحثی که مدنظرشان است تحقیق و پژوهش نمایند. یکی از معایب دروس آزاد اتلاف نیرو و وقت می باشد، متاسفانه امروز مدرک تعیین کننده سطح علمی افراد می باشد بنابراین  طلبه ای که در دروس آزاد شرکت می کند پس از مدتی خود را موظف به درس خواندن نمی داند و از زندگی و کسب علم عقب می افتد.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: نظارت و کنترل بر طلبه ها در دروس آزاد تنها مشکل اساسی نمی باشد چون اساتید محترم در سطوح عالی طلبه ها را به سمت پژوهش سوق نمی دهند و تنها به درس دادن و تکرار مباحث گذشته اکتفا می کنند. مباحث درس های آزاد از حداقل های حوزه می باشند و طلبه ها باید حداقل ها را در این زمینه رعایت کنند و در کلاس حاضر شوند اما متاسفانه آموزش از پژوهش کاملا جدا شده است و متولی خاصی در زمینه پژوهش وجود ندارد.

وی اضافه کرد: نگاه اساتید به تدریس و آموزش به صورت جداشده از پژوهش است در حالی که در دانشگاه ها، آموزش مقدمه ای برای ورود افراد به فعالیت های پژوهشی است اما در حوزه اساتید سطوح عالی تنها به تدریس، طرح مباحث، سوالات و شبهات جدید اکتفا می کنند، اساتید محترم می توانند موضوعات مختلفی را به طلبه ها جهت تحقیق بدهند و در پایان از طلبه بخواهند مقاله ای از آن درس ارائه دهند، با این روش یقینا طلبه ها رشد بهتری خواهند داشت.

استاد مرادخانی بیان داشت: متاسفانه اساتید در این زمینه فعالیتی نداشته اند و نظام آموزشی حوزوی هم آنها را توجیه نمی کند و اعتقادی به تحقیق ندارند، در نتیجه شاهد وضعیت فعلی هستیم که طلبه بعد از گذشت ده سال آموزش حتی یک مقاله علمی ندارد و نسبت به مقالات علمی-پژوهشی و علمی-ترویجی آشنا نیست.

وی افزود: تا زمانی که اساتید طلبه ها را به سمت تحقیق و پژوهش نکشانند، فعالیت های علمی حوزه در تابلوهای بین المللی دیده نمی شود؛ حرف ها، اعتقادات و فقه و تفسیر شیعیان به صورت مستمر دیده نمی شود و هر کس هر چه می خواهد به شیعه انتساب می دهد و تکفیری های بی ماهیت هم از این شرایط سوء استفاده می کنند و در سایت های مختلف علمی حضور می یابند و حرف های خودشان را می زنند و حتی از قلب اروپا هم نیرو جذب می کنند در صورتی که در افکار شیعه پتانسیل بیشتری وجود دارد و ما می توانیم با برنامه ریزی بهتر عمل نماییم.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: از پایه شش به بعد اساتید باید طلبه ها را برای فعالیت های آموزشی و پژوهشی تربیت کنند و از جمله ساز و کارهای اصلی این برنامه فعالیت اساتید در فضای پژوهشی می باشد. متاسفانه شاهدیم در حوزه ای که چند صد سال قدمت دارد مجلات علمی و پژوهشی اندکی چاپ می شود در حالی که می بینیم اگر دانشگاهی بعد از گذشت سی سال چند مجله علمی-پژوهشی نداشته باشد، برای سیستم آموزشی اش نقطه ضعف بزرگی است اما این مشکل به وضوح در حوزه قابل مشاهده است.

وی اضافه کرد: برخی از مراکز که احساس می کردند حوزه جوابگوی برنامه آنها نیست به صورت مستقل عمل می کنند، این اتفاق نشان می دهد که حوزه پاسخگوی مشکلات جامعه نیست و کارهای بزرگ مانند تمدن سازی، شالوده های محکم و بزرگ می خواهد و تا زمانی که ما این زمینه ها را درست نکنیم رسیدن به این اهداف بزرگ در حد شعار باقی می ماند و چیز دیگری عایدمان نمی شود.

استاد مرادخانی بیان داشت: حوزه باید متولی این امر شود که فقه را تخصصی کند؛ امروز دیگر کسی نمی تواند ادعا کند که در تمام زمینه های فقهی متخصص درجه یک و صاحب نظر است، برای برداشت از روایات و آیات و فهم مطالب حداقل هایی ضرورت دارد و دقت نظرهایی در کار یک متخصص لازم می باشد و نیاز به شاخص سازی مباحث فقهی در این زمینه احساس می شود به عنوان مثال در رشته فقه باید فعالیت های خاصی در زمینه های حقوق مدنی، حقوق جزا و حقوق اجتماعی انجام گیرد.

وی خاطرنشان کرد: نزدیک به چهل سال است که از عمر انقلاب می گذرد و بحث فقه اجتماعی شیعه مطرح می شود در حال حاضر در روش های اجتهاد اجتماعی با روش های اجتهاد در مسائل فردی و شیوه هایی که به کار برده می شود شاهد تعارض هایی هستیم. قضایا، اطلاعات و نگرشی که فقیه باید در این زمینه داشته باشد، بسیار فرق می کند، زمانی می خواهیم یک حکم را برای افراد به تنهایی استنباط کنیم و زمانی دیگر حکمی را برای اجتماع با توجه به مصالح اجتماعی و حتی جهانی می خواهیم استنباط کنیم، یقینا با آن دیدگاه ها و روش های محدود شده نمی توانیم در این زمینه صاحب نظر باشیم. برای این کار لازم است که بعد از گذشت مقدمات برخی از درس هایی که ضرورت ندارد را کم کنیم و برخی دیگر که لازم می باشد را اضافه نماییم.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بازبینی در متون درسی یکی از شاخصه های نظام آموزشی است و پویایی نظام آموزشی را نشان می دهد، باید ببینیم بعد از انقلاب چه میزان در این مسائل بازنگری شده است و چه تحولاتی داشته ایم. برخی از مباحثی که طلبه ها می خوانند، کاربردی ندارد و حتی اساتید هم نمی دانند کاربرد این بحث در چه مسائلی است و مباحثی که مطرح می شود هم نوعا در همین حد است.

وی افزود: در ارتباط با شبهاتی که مطرح می شود متاسفانه بررسی لازم صورت نمی گیرد که چگونه باید شبهات رصد شوند و چگونه باید به آنها پاسخ گفته شود، به همین دلیل حوزه باید به سمت فقه های تخصصی رود و بسیاری از مراکز این مساله مهم را درک کردند و به صورت مستقل فعالیت می کنند اما حوزه به صورت رسمی با همان روش های خود کار می کند.

استاد مرادخانی بیان داشت: در زمینه حقوق های مدنی، جزا، حقوق بشر و حقوق بین الملل باید تجزی در اجتهاد هم مورد پیگیری قرار گیرد و باید برای رسیدن به این هدف دروسی طراحی شود تا افرادی که با این وادی ها آشنا هستند و برخی از پاسخ هایی که می دهند، نسبت به بعضی از شبهه هایی که مطرح می شود، حداقل شبهه را دقیق متوجه شوند و پاسخ هایی که می دهند و ورودی که به مسائل دارند با بینش به آن فضا و اصطلاحات و آن علم باشد.

وی اضافه کرد: گاهی اوقات من مقالاتی را مشاهده می کنم که نویسنده آن از روی دلسوزی و درد آن را نوشته است اما هیچگونه اطلاعات لازم و حتی اصطلاحات لازم در زمینه حقوقی آن بحث را نمی دانند که این مساله ما را دچار مشکل می کند و از بیرون این گونه برداشت می شود که کل حوزه همین گونه است و تصور می کنند که حوزویان حتی در مسائل تخصصی اصطلاحات رایج را نمی دانند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در مدیریت حوزه افرادی که زمینه های علمی را در اختیار می گیرند باید عواملی باشند که نسبت به مباحث جدید اطلاع داشته باشند. در حوزه برخی از افراد که مباحث جدید را قبول ندارند همکاری های لازم را ندارند و به دلیل دیدگاه های محدودشان مانع برخی از فعالیت های لازم در حوزه می شوند و این مساله لطمه جدی وارد می کند.

وی افزود: ان شاءالله مدیریت حوزه با دقت نظری که دارد در این زمینه وارد شود و سطوح حوزه را به سطوح آموزشی و پژوهشی تبدیل کند، این گونه نباشد که طلبه ای که درس های سطوح را می خواند حتی ابتدائیات فعالیت های پژوهشی را نداند، این مساله باعث شود که افراد هیچ حضوری در نمایه های بین المللی و مجلات مختلف نداشته باشند، بنده چون خودم را مدیون حوزه می دانم برای هرگونه همکاری در این زمینه ها اعلام آمادگی می کنم.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: متاسفانه زمانی که برای مصاحبه دکتری به تهران رفتم، می دیدم که افرادی می آیند که اطلاعات فقهیشان در حد رساله هم نیست، برای بنده جای تعجب بود کسی که ادعا می کند کفایه را تمام کرده است چرا اطلاعاتش حتی در حد سطح دو حوزه هم نیست و بنده سابقه شش، هفت ساله در امتحانات کشوری حوزه را دارم اما این مطلب که این نیروها در شهرستان ها چگونه تایید می شوند برای بنده جای تعجب دارد./20/20/260