جدای از این که عرفه به چه معنایی باشد و در عرفات چه اعمالی را باید انجام دهیم نکته مهم این است که خداوند به انسان در طول زندگی اش چه بسا فرصت های خاص و دقایق نابی را عنایت کند که باید از این دقایق و فرصت ها استفاده کند

استاد رضا خیبری در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: نهم ذی الحجه را به نام روز عرفه دانستند هر چند که در تقویم ها این روز به عنوان عید ثبت نشده است اما این روز آن قدر اهمیت دارد که مسلمان ها این روز را خیلی گرامی می دارند و علی الخصوص برای شیعیان این روز مناسبت ویژه ای دارد چرا که دعای شریف عرفه را در این روز قرائت می کنند و از این جهت هم می توان گفت که این روز عید است چون که روز مغفرت و بخشش است و خدای متعال در این روز گناه بندگانش را می بخشد.

وی افزود: در روایتی از امام صادق علیه السلام آمده است که کسی که در ماه مبارک رمضان آمرزیده نشود باید تا رمضان سال بعد صبر کند و شاید در رمضان سال بعد بخشیده شود مگر این که در روز عرفه استغفار کند و خداوند در روز عرفه او را ببخشد به عبارت دیگر تنها امید کسانی که در ماه مبارک رمضان که ماه بخشش و عفو است بخشیده نشوند، روز عرفه است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در روایت دیگری در کتاب مفاتیح الجنان آمده است امام زین العابدین علیه السلام در روز عرفه صدای سائلی را شنیدند که درخواست کمک می کردند حضرت به او فرمود: «وای بر تو امروز روزی است که غیر از خدا را نباید بخوانی امروز حتی طفل شیرخوار در شکم مادرش هم از فضل خدا دور نیست» که چه بسا فضل خدا شامل حال این طفل شود و این طفل سعید و رستگار شود.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به این مسائل می توان گفت روز عرفه در واقع عید عرفه است چون کلمه «عید» هم از واژه «عاد» استفاده شده است که به معنای بازگشت است عید آن روزی است که انسان به فطرتش باز می گردد یعنی خدای متعال کرم و فضلی را در این روز گذاشته است که انسان به راحتی به فطرت اولیه اش که فطرت بدون گناه است، برمی گردد لذا است که به این روز عید می گویند.

وی اضافه کرد: در روایت آمده است که روزی که در آن روز گناه نشود عید است لذا می توان گفت که روز عرفه در واقع عید عرفه است. اعمال متعددی برای روز عرفه نقل شده است که در کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی تقریبا به اکثر این اعمال اشاره شده است یکی از این اعمال احیا و نماز و عبادت در شب عرفه است دومین عمل دعا در شب عرفه است سومین عمل هم زیارت امام حسین علیه السلام است که در روز عرفه باید خوانده شود که یکی از مهم ترین اعمال است که خیلی خوب است انسان در روز عرفه زیارت امام حسین علیه السلام را قرائت کند البته کسانی که توفیق دارند و در کربلا هستند زیارت آنها بدین شکل است که به حرم مشرف شوند و قبر شریف سید الشهدا علیه السلام را زیارت می کنند.

استاد خیبری بیان داشت: در روایت آمده است که زیارت حضرت سیدالشهدا علیه السلام در روز عرفه برابری می کند با هزار حج و عمره و هزار جهاد بلکه از این ثواب ها هم افضل است که نشان می دهد که چقدر زیارت امام حسین علیه السلام در این روز ارزشمند است از اعمال روز عرفه غسل کردن و روزه گرفتن است و دعای معروف امام حسین علیه السالم در روز عرفه است که در بعد از ظهر روز عرفه این دعا را خواندند و بعد از آن هم به سمت کربلا حرکت کردند این دعا در جوامع شیعه مرسوم است و خیلی از آن استفاده می شود همچنین قرائت دعای عرفه امام سجاد علیه السلام که در صحیفه سجادیه نقل شده است از اعمال روز عرفه است.

وی افزود: زیارت حضرت ابالفضل العباس علیه السلام و اعتراف و اقرار به گناهان نیز از اعمال روز عرفه است، انسان خوب است در این روز به گناهان خودش اعتراف و اقرار کند البته این اعتراف و اقرار باید همراه با استغفار باشد و الا فقط اقرار به گناهان تاثیری ندارد. آخرین عملی که اشاره شده است دو رکعت نماز است که در رکعت اول بعد از حمد سوره توحید و در رکعت دوم بعد حمد سوره کافرون باید خوانده شود و این عمل مربوط به کسانی است که توفیق ندارند که در صحرای عرفات باشند.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: افرادی که توفیق دارند در صحرای عرفات باشند اعمال خاصی هم برای آنها نقل شده است که عمدتا همین اعمال است اما این افراد سعادت و توفیق بیشتری دارند که در کنار جبل الرحمه حضور پیدا می کنند و در بعد از ظهر عرفه این دعا را در همان جایی که امام حسین علیه السلام دعای عرفه را قرائت کرده اند، می خوانند.

وی خاطرنشان کرد: در مورد نامگذاری این روز نکات زیبایی وجود دارد کلمه عرفه از عرف به معنای چیز شناخته شده آمده است وجه تسمیه اول این جا به خاطر این است که جبرییل هنگامی که مناسک حج را به حضرت ابراهیم علیه السلام یاد می دادند وقتی به صحرای عرفات رسید و اعمال عرفات را به ایشان یاد می داد از ایشان پرسید «عرفتَ» که حضرت ابراهیم علیه السلام جواب دادند: «یاد گرفتم» در واقع روز عرفه از واژه «عرفت» که جبرییل به حضرت ابراهیم علیه السلام گفتند، گرفته شده است.

استاد خیبری بیان داشت: برخی هم گفته اند این جا جایگاهی است که مردم به گناه خودشان اعتراف می کنند و اعتراف هم از واژه «عرف» گرفته شده است و اعتراف به گناه در روز عرفه در صحرای عرفات است که سبب این نام گذاری شده است، برخی هم گفته اند که خود واژه عرفه که از عرف می آید به معنای صبر و شکیبایی است، حجاجی که در صحرای عرفات حضور پیدا می کنند چون مشقت زیادی را تحمل می کنند و در زیر نور آفتاب هستند و سرما و گرما و باد اذیتشان می کند و نسبت به این مشکلات صبر و شکیبایی به خرج می دهن، «عرف» را هم در این جا به معنی سختی و تحمل صبر و شکیبایی گرفته اند فلذا است که به این روز، روز عرفه می گویند.

وی افزود: در روایت دیگری داریم چون در روز عرفه حضرت آدم و حوا پس از این که از بهشت هبوط پیدا کردند و بر روی این کره خاکی قرار گرفتند، از هم جدا شدند و حضرت آدم چهل روز گریه کردند و ناله زدند تا این که خداوند توبه حضرت آدم را قبول کردند و ترک اولایی که از حضرت آدم سر زده بود مورد بخشش قرار گرفت بعد از این قبول توبه حضرت آدم، حوا را در همین منطقه عرفات پیدا کردند لذا به این منطقه عرفات می گویند و این روز که حاجیان در صحرای عرفات حضور پیدا می کنند را هم به نام روز عرفه می شناسند.

این استاد حوزه علمیه قم در انتهای سخنانش بیان داشت: جدای از این که عرفه به چه معنایی باشد و در عرفات چه اعمالی را باید انجام دهیم نکته مهمی که در این جا وجود دارد این است که خداوند به انسان در طول زندگی اش چه بسا فرصت های خاص و دقایق نابی را عنایت کند که باید از این دقایق و فرصت ها استفاده کند مانند کشاورزی که کشاورزی اش را شروع می کند اگر از آن فرصت ها و دقایقی که ویژه کاشت گندم در زمین است، استفاده نکند اما بعد از آن هزار بار هم گندم را در زمین بکارد، فایده ای ندارد و ثمر نمی دهد این است که انسان در واقع باید خودش را بشناسد در هر حالتی که ترک اولی و یا گناهی از او سر می زند به گناهش اعتراف کند و به درگاه خداوند استغفار کند که ان شاء الله خداوند گناهان همه را ببخشد و بیامرزد./20/21/260