در حقیقت مردم از این حادثه و رابطه آن با خالق به مرحله پرهیزگاری از انحرافات و اعوجاجات باطنی می رسند و در حقیقت بندگی کامل تری را از خود به پیشگاه خداوند عالمِ قادر و دانای هستی به مرحله بروز و ظهور می رسانند.

استاد سید محمد جواد مظفری در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: قال الله تبارک و تعالی «و من یعظم شعائر الله فإنها من تقوی القلوب» و ایضا یقول فی کتابه الکریم «من عمل صالحا من ذکر و أنثی و هو مومن فلنحیینه حیاة طیبة و لنجزینّهم اجرهم باحسن ما کانوا یعملون» بحث ما بر اساس آیات شریفه قرآن در شناخت حوادثی است که می تواند رابطه بین انسان و خدا را تعیین کند و در حقیقت حکمت و فلسفه حیات انسان در هستی را از نگاه دین روشن می کند و حوادث گوناگون عالم هستی را توجیه می کند.

وی افزود: آیات شریفه ای که بیان شد می تواند به مرعی و منظر مردم رسد تا از این راه رابطه عالم هستی و دنیای موجود را با خداوند برای آنها بیان کند در حقیقت آیه اول که از سوره حج بیان شد در رابطه با تعظیم شعائر خدا است «و من یعظم شعائر الله» شعائر اضافه به الله گردیده و شرافت و عظمت و خلوص خود را به نسبت این اضافه به ذات مقدس باری تعالی نشان می دهد. «شعائر» آن چیزی است که به نظر مردم رسیده می شود و به واسطه این اضافه رابطه خود و خدای بزرگ را نشان می دهد.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: در حقیقت مردم از این حادثه و رابطه آن با خالق به مرحله پرهیزگاری از انحرافات و اعوجاجات باطنی می رسند و در حقیقت بندگی کامل تری را از خود در پیشگاه خداوند عالم قادر و دانای هستی به مرحله بروز و ظهور می رسانند پس یک مسأله در قرآن مساله نشانه های الهی است.

وی اضافه کرد: موضوع دیگری که بنده می خواستم بیان کنم تا با آموزه قرآنی وارد بحث اربعین، این ظرفیت بسیار شکوفا و بالنده مکتب اسلام شوم و با معرفت شناسی از مکتب ائمه علیهم السلام به آن توجه دهم؛ آیه دومی است که بیان شد که در سوره نحل آیه 97 آمده است که کسانی که به عمل صالح تن می دهند و دارای خصوصیت عمل در یک حیات طیب می شوند، با توجه به ایمان به خدا و باور به مقام خالقیت و قادر متعال بودن خدا و توحید آن ذات باری تعالی به رتق و فتق جامعه بشری در زندگی فردی و اجتماعی می پردازند و نتیجتا از حیات طیبه ای برخوردار می شوند.

استاد مظفری بیان داشت: خواهش بنده این است که به این جزء از آیه توجه شود «فلنحیینّه حیاة طیبة» ما حیات پاک و طیبی را به آن انسان مومن صالح عنایت می کنیم که در این عرصه و ساحت عمل صالحانه بتواند به حیات برتری دست یابد؛ این جا تعبیر قرآن مجید این است که حیاتی غیر آن حیاتی که دارا بوده است به او می دهیم و آن حیات، حیات تغییر یافته از صفتی به صفتی نیست آن چه ما حصل بحث علامه بزرگوار در المیزان است، این است که تعبیر قرآن عطا کردن حیات برتر و دیگر است، حیات طیبه را خدای سبحان در وجود انسان مومنِ عاملِ صالح ایجاد می کند.

وی افزود: این حیات در وجودات مقدس به عنوان عالی ترین مقامات در تطبیق آیات بر انسان مخلوق خدا و ذوات مقدسه چهارده معصوم بزرگوار هویدا می شود، مساله ایمان و عمل صالح در کتاب قرآن و مسأله تعظیم و اهمیت دادن به آن چیزی که برای خدا در زندگی بشر انجام می شود، می تواند مساأله بزرگ بندگی انسان صالح و حیات طیبه و تقوای باطنی را برای انسان به وجود آورد و چنین انسان برجسته ای را ما در جسم و روح، شخصیتی که این روزها برای زیارت او و برای حضور در محضر و مشهد او همه دلها می تپد، می بینیم.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: این روزها یکی از موضوعاتی که دارای اهمیت است، شناخت اربعین است، اربعین یک واژه عددی است اما در فرهنگ اسلام و در میان جامعه اسلامی اربعین مورد توجه است نه از جهت عدد بودنش بلکه از جهت تعلقی که به زمان می گیرد و گاهی به نوشته جات و احادیث ائمه علیهم السلام تعلق می گیرد، گاهی هم به سن شریف رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم در هنگام بعثت شریفشان تعلق می گیرد.

وی اضافه کرد: بنده مایلم حدیثی را در باب زیارت امام حسین علیه السلام و اهمیت این زیارت از کتاب شریف کامل الزیارات تالیف شخصیت فقیه و محدث نامی جناب ابوالقاسم جعفر بن موسی بن قولویه نقل کنم که می فرمایند: «حدثنی ابی رحمه الله عن سعد بن عبدالله عن موسی بن عمر عن حصان البصری عن معاویة بن وهب عن ابی عبدالله علیه السلام قال لي يا معاوية لا تدع‏ زيارة الحسين‏ لخوف‏ فإن من تركه رأى من الحسرة ما يتمنى أن قبره كان عنده أما تحب أن يرى الله شخصك و سوادك فيمن يدعو له رسول الله ص و علي و فاطمة و الأئمة ع أ ما تحب أن تكون ممن ينقلب بالمغفرة لما مضى و يغفر لك ذنوب سبعين سنة أما تحب أن تكون ممن يخرج من الدنيا و ليس عليه ذنب يتبع به أما تحب أن تكون غدا ممن يصافحه رسول الله‏».

استاد مظفری در بیان ترجمه حدیث گفت: این شخصیت و فقیه نامور می فرماید که از امام صادق علیه السلام نقل فرمودند که امام علیه السلام به معاویة بن وهب فرمودند به خاطر ترس و خوف زیارت امام حسین علیه السلام را ترک نکن چون کسی که زیارت امام حسین علیه السلام را ترک کند؛ دچار چنان حسرتی می شود که آرزو کند که قبر آن حضرت نزدش باشد و بتواند زیاد به زیارت حضرتش رود، ای معاویه آیا دوست داری که خدا تو را در زمره کسانی ببیند که حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین و حضرت فاطمه علیهما السلام در حق آنها دعا کرده باشند، آیا دوست داری که از کسانی باشی که به واسطه آمرزش لغزش های گذشته طومار اعمالت تغییر کند و گناهان هفتاد سال تو آمرزیده شود، آیا دوست داری که از کسانی باشی که از دنیا رفته اند، بدون این که گناه قابل مواخذه ای داشته باشند، آیا دوست داری که از کسانی باشی که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم با آنها مصافحه می کند.

وی اضافه کرد: محدث نامی جعفر بن موسی بن قولویه می گوید: «حدثنی ابی رحم الله و جماعة مشایخی عن فهد عن احمد بن محمد بن عیسی عن عبدالله حماد عن عبدالله العصم عن معاویة بن وهب قال استاذنت علی ابی عبدالله و ذکر الحدیث و الدعا لزوار الحسین» اذن خواستم که بر حضرت ابی عبدالله علیه السلام داخل شوم؛ حدیث مذکور و دعای برای زایرین قبر حسین بن علی علیه السلام را آن طوری که شنیدم ایشان نقل نمودند بنابراین مساله اهمیت اربعین در زیارت امام حسین علیه السلام نهفته است اربعین هدف بالایی را دنبال می کند که عبارت است از زیارت حسینی که خداوند سبحان اجر و پاداش زایرین حسین علیه السلام را تضمین می کند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در همین باب الزیارة این فقیه ماضی و محدث نامی در حدود شصت باب از کامل الزیارات را اختصاص می دهند به این که زیارت حسین علیه السلام را انبیا الهی انجام می دهند، تعامل زیارت حسین علیه السلام با فرشتگان است، فرشتگانی که با «معدن رسالة» یعنی حسین علیه السلام رفت و آمد دارند و به تعبیر زیارت جامعه «مختلف الملائکة» هستند، این ملائکه در مقام زیارت امام حسین علیه السلام قرار می گیرند و برای این که حسین علیه السلام را درک کنند و شهادت حسین را بتوانند مورد توجه و تأمل قرار دهند و به عالم هستی ثابت کنند که حسین علیه السلام چه اهمیتی در عالم خلقت دارد چقدر شوق و ذوق دارند.

وی تاکید کرد: با این اهمیتی که اربعین دارد باید به اربعین توجه کرد و مساله ابعاد معنوی اربعین را دقیقا بررسی کرد. اربعین یک زیارت به سوی هدفی پاک و به سوی امامی شایسته انسانیت کامل است در اربعین مسأله ای که وجود دارد این است که آیا اربعین صرفا با حرکت اشخاص به صورت فردی سازگار است یا اربعین می تواند حرکتی جمعی باشد؛ در اربعین هر دو جهت وجود دارد، در اربعین سال 61 آن چه که مشهور است و در منابع تاریخی و حدیثی ما وجود دارد و مورد پذیرش برخی از علمای ما است ولو در مورد اولین اربعین اختلاف نظراتی وجود دارد اما آن چه که مشهور است این است که در روز اربعین جناب جابر بن عبدالله انصاری به زیارت قبر امام حسین علیه السلام مشرف شدند. زیارت جابر بن عبدالله انصاری را که از صحابه پیامبر اسلام است به عنوان نخستین زایر امام حسین علیه السلام در کتب تاریخی و روایی نقل کرده اند.

استاد مظفری بیان داشت: در این سفر جناب جابر به همراه عطیه عوفی به کربلا آمدند و ایشان را زیارت کردند، زیارت اربعین از جهت دیگری منتسب به خاندان اهل بیت علیهم السلام در همین اولین اربعین شهادت امام حسین علیه السلام است، اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بعد از چهل روز دوری به زیارت ایشان نائل شدند؛ در این رابطه ممکن است بحث هایی بین عالمان در تاریخ ثبت حوادث اسلام باشد اما در مجموع می شود در این رابطه سه نظریه را بررسی کرد که در روز اربعین خاندان اهل بیت علیهم السلام به کربلا رسیدند و ظاهرا جابر بن عبدالله انصاری را در آنجا ملاقات کردند و به زیارت امام حسین علیه السلام موفق شدند و بعد به مدینه رفتند.

وی افزود: این نظر در کتاب لهوف جناب سید بن طاووس مورد تصریح است و روایاتی که در زمینه این رویداد بیان شده می تواند مورد اعتماد واقع شود بحثی که الان وجود دارد این است که آیا زیارت امام حسین علیه السلام با همه اهمیتی که از انبیا به عنوان الگوها و اسوه های جامعه انسانیت و فرشتگان به عنوان موجودات برتر عرش خدا که قدرت و خالقیت و رازقیت خداوند را این فرشتگان معظّم حامل هستند، صورت می گیرد؟ آیا اربعین در زندگی ما آثار و بروز و ظهور فردی و اجتماعی دارد یا نه؟ در این باره می توانیم به مسأله تأثیر اربعین در زندگی فردی و اجتماعی اشاراتی داشته باشیم.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم بیان داشت: در مسأله اربعین باید مساله راهپیمایی عظیم جمعی مردم این زمان و عصر مورد دقت قرار گیرد چرا که بر اساس آیات شریفه قرآن این عمل تعظیم شعائر الهی است کسانی که علائمی را در دست می گیرند و به نام و یاد خدا حرکت می کنند آنها عظمت و برتری نشانه های خدایی را به جامعه انسانی نشان می دهند، آنها چون حوادث را با نگاه خدا خواهی و خدا طلبی پیش می برند و اساسا حرکتشان طلب الله تبارک و تعالی است بنابراین این حرکت هم از جمله تعظیم شعائر الهی است و می تواند دارای نتیجه با برکت «فإنها من تقوی القلوب» باشد.

وی افزود: صاحبان تقوی با تعظیم حادثه بزرگی چون زیارت حسین علیه السلام با پای پیاده و سواره نشان می دهند که از نعمت بزرگ صراط حق و رضایت خدا برخوردار هستند، رضایت خدا در زندگی فردی یعنی عقاید سالم و عقیده بدون انحراف و اعوجاج و باور به این که این عالم را مبدئی است که باید آن مبدا ازلی، ابدی و واحد باشد و حادث نباشد و باید وجود از نفس و حقیقت آن مبدا صورت گیرد یعنی ایمان بالله و ایمان به خدای واحدی که در آموزه قرآنی ما با لا اله الا الله به آن اشاره شده است.

استاد مظفری گفت: در اربعین تثبیت توحید به خدا در وجود انسان راهپیما با حرکت به سوی وجود با برکت حسین علیه السلام ایجاد می شود، ایمان به خدا و اخلاق بالله و خلق حُسنایی که خداوند رسولش را با آن می ستاید و به خاطر آن «إنک لعلی خلق عظیم» را در وصف ایشان نازل کرده است. کسانی که عظمت شعائر الله را به جامعه بشری نشان می دهند و کسانی که از ایمان به توحید برخوردار هستند در راهپیمایی اربعین چنین ارزش هایی را تثبیت می کنند.

وی اضافه کرد: اربعین با همه بار معنوی خودش شخصیت های اجتماعی از جامعه حرکت گر به سوی زیارت حسین علیه السلام می سازد و در جامعه ای که به سوی حسین علیه السلام می رود، ایثار و از خود گذشتگی ایجاد می کند و این مسأله با دیدن رفتارهای با گذشت فراوان و مهمان پذیری های غیر قابل وصف در خدمت به زائران که داستان های زیادی در عظمت این مهمان نوازی ها نقل شده است، افزون می گردد.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: دوستی نقل می کرد در جریان مسافرت اربعین ما تشنه شدیم، گروهی بودیم که به مناسبتی از مسیر دور شده بودیم و باید با صرف وقت بیشتری به سوی مقصد می رفتیم غذای ما کم شد و در این کمبود، دوستان چنان با هم تعارف می کردند که گویی گرسنه نیستند با این که می توانستم قسم یاد کنم که آنها گرسنه هستند اما غذایشان را میل نمی کردند و همین طور به پیرترین نفر گروه تقدیم می کردند و در نهایت هم غذا به آخرین نفر گروه که جوان ترین آنها بود می رسید، شما ببینید این حرکت جز در صدر اسلام نمونه دیگری ندارد و جز در جریان حوادث خاص ائمه معصومین علیهم السلام و حوادث ایثارگرانه و حوادثی که در زندگی علی علیه السلام به وجود آمد، نمونه دیگری ندارد.

وی تاکید کرد: ما می بینیم راهپیمایان اربعین با پذیرش سختی ها و تحمل هزینه های مالی که این روزها از جهت های مختلف بر این مردم شریف به وجود آمده است؛ عازم این سفر شده اند و در پیاده روی اربعین حضور یافته اند و با راهکارهای متکثر و متعدد، تعاملی را با همنوعان خودشان برای خدا ایجاد کردند و این چه هدف بزرگ آرمانی است که خاطر این اجسام و ارواح مقدسه را آرام می سازد.

استاد مظفری بیان داشت: از دیدگاه روانشناسی بشر امروز جز کد بزرگ آرامش چیز دیگری را نمی طلبد آیا علم روانشناسی امروز جز در شناخت نفس بشریت می تواند به سوی این آرامش قدم بردارد. بشریت با همین ابزار آرامش به سعادت و کمال می رسد، سؤال ما این است که کدام انگیزه و کدام انگاره جز انگیزه تعالیم شریعت اهل البیت علیهم السلام می تواند آرامش که کد شاخص علم روانشناسی موجود بشر است را به بشر ارزانی دارد و بروز و ظهور معرفت هویت شناسانه اهل بیت علیهم السلام در حرکت اربعین و در حضور مردم در صحنه های اعتراض علیه ظلم و استکبار است.

وی افزود: اربعین در بعد قلمرو سیاست هم بسیار بسیار، موثر است؛ اربعین حرکت به سوی انسانی است که او می گوید «و علی الاسلام السلام اذ قد بلیت الامة براع مثل یزید» جامعه ای که در آن جامعه دین اسلام حاکم است و حاکم آن دین یزید و مانند او باشد باید مثل حسینی بیان کند: «ای اسلام خداحافظ» و باید آن اسلام را نهاد و برون رفت، این شخصیت که بیان کننده خداحافظی با اسلام در حاکمیت یزید است؛ در مرعی و منظر و افق دید اربعینیان است، اربعینیانی که امروز در عصر ما شاید بیش از میلیون ها نفر را تشکیل می دهند.

این استاد حوزه علمیه قم گفت: آیا فقها و جامعه روحانیت و محصلان علوم حوزوی نباید از این پدیده بزرگ در جهت شناساندن بهتر و بیشتر اهداف مقدس حسین عزیز، آن درس آموز فرزندان پاک و معصوم نه گانه بعد از خود در محور تبلیغات و تدریس خود استفاده کنند و برای شناساندن ایشان تمام همت خود را مصروف کنند.

وی تاکید کرد: بعد از شهادت سیدالشهدا علیه السلام حضرات معصومین علیه السلام و بزرگان ما همه سعیشان را در شناساندن ایشان کردند، پیروان و شیعیان عزیزی که تبعیت کنندگان از ائمه علیهم السلام هستند، همواره این خاطره را زنده نگه داشته اند و کد بزرگ اربعین کد جامعه شناسی امروز را کاملا می پوشاند و به ما می فهماند که ما باید جامعه را به سمت و سوی امنیت سوق دهیم، جامعه ای پیشرو که دارای امنیت فکری، اقتصادی و اخلاقی باشد.

استاد مظفری بیان داشت: آیا جامعه بشری تأمینی جز از راه اربعین و محرم حسین علیه السلام و از راه بزرگداشت موالید و شهادات ائمه علیهم السلام دارد. آیا ما راهی داریم که نزدیک تر و زودتر در تقرب به آرامش مطلق خدایی باشد؟ آیا جز اربعین آن آرامش در وجود انسان های مختلف المذهب در این میلیون ها انسانی که در سیر و حرکت به سوی حسین علیه السلام هستند دیده می شود؟ گاهی از مسیحی ها شنیده می شود و گاهی کسانی از مذاهب دیگر در این مراسم حضور پیدا می کنند برای این که «إن لقتل الحسین حرارة فی قلوب المومنین لن تبرد ابدا» در متن روایات می بینیم حب حسین علیه السلام چه عظمتی را در انسان ایجاد می کند.

وی خاطرنشان کرد: خانواده ها چگونه با اربعین آشنا و مانوس می شوند و اهداف مقدسی را برای جوانان و نوجوانان که هویت شناسی ارزشی خود را از اربعین می یابند، پیدا می کنند؛ اربعین آن گوهر نابی است که می تواند جوانان، نوجوانان و خانواده های ما که امروز مواجه با تبلیغات ضد ارزشی غرب قرار گرفته اند، نجات دهد و موجب حیات آنها باشد و هویت های ارزشمند را به جوانان و نوجوانان ما بیاموزاند که جوان اهل غیرت، مروت و اعمال قدرت علیه هوی و هوس نفسانی شود و جوان قدرت را در زدن بر سر مظلوم نداند و این جوان مانند جوانان شهید در ابتدای حرکت انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام رحمة الله علیه شوند.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم گفت: امام خمینی رحمة الله علیه این فقیه ارزشمند و این فقیه عامل به همه زوایای فقه در عصر خود و در توان خود جرقه انقلاب اسلامی را مدیون محرم ها و صفرها دانستند، مدیون مداحی های محرم و صفر و سینه زدن های محرم ها و صفرها دانستند.

وی افزود: امروز ما در ادامه حرکت کلی تمدن ساز حکومت رسول الله و حکومت علی علیه السلام باید به مسأله اربعین توجه کنیم تا بتوانیم جوانان خودمان را همانند جوانان جرقه انقلاب اسلامی که برگرفته از آتش رخشان اربعین حسینی است، بسازیم و به آنها کمک کنیم تا آنها بتوانند خانواده های ارزشمند و شخصیت های با تدبیر و با شخصیتی را با هویت اسلامی در خدمت ائمه علیهم السلام قرار دهند و در آینده جامعه از انحراف و چالش های فکری و آسیب های اخلاقی از هرج و مرج های حقوقی و آیین های ساختگی بیمه و مصون شوند.

استاد مظفری در انتهای سخنانش بیان داشت: این فرصت اربعین تحول بزرگ در زندگی را ایجاد می کند و بر این اساس بود که آن آموزه های قرآنی را تقدیم کردم که اربعین به حق از اعظم شعائر الی الله است و اربعین به حق از اعمال شایسته مومنانی است که این مومنان می توانند با عملکرد شخصیت ساز، جریان زیارت الحسین علیه السلام به هدف و غایت خود رسند. جناب شیخ الطائفه شیخ طوسی زیارت اربعین را در تهذیب و مصباح خودشان بیان کردند و فرازی از آن زیارت این چنین است «السلام علیک یابن سید الاوصیا أشهد أنک أمین الله و ابن أمینه عشت سعیدا و مضیت حمیدا و متّ فقیدا مظلوما شهیدا.»/260/260/20/