فرق اسلامی و پیروان مذاهب اسلامی باید به این نکته توجه کنند که در یک درگیری فقط طرف مغلوب آسیب نمی بیند بلکه طرف غالب هم برای غلبه بر حریف ناچار به پرداخت هزینه و به کارگیری نیرو و توان خویش می باشد که همین هزینه کردن و صرف نیرو و توان سبب تضعیف نسبی طرف غالب هم می شود

استاد محمد حسین ملک زاده در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: به نظر می رسد که وحدت و میانه روی در هر زمینه ای موجب کامیابی و اتحاد و انسجام در جهان اسلام است که اگر در پرتو اعتدال پیگیری شود قطعا به موفقیت می رسد اما اگر در این زمینه دچار افراط یا تفریط شویم همچنان که متاسفانه تاکنون دچار بودیم هیچ ثمره ای جز ناکامی و ناامیدی نصیب ما نمی شود.

وی افزود: نگاه تفریطی به وحدت همان است که برخی ادعا می کنند در جهان اسلام و در میان فرق اسلامی و شیعه و سنی هیچ اختلافی وجود ندارد در حالی که منطقا جایی سخن از اتحاد و یکپارچگی به میان می آید که در آن جا اختلاف و نزاعی وجود داشته باشد وگرنه اگر دو نفر و دو گروه اختلافی با هم نداشته باشند دیگر معنا ندارد از آنها دعوت کنیم تا بر روی وحدت بحث کنند و سعی کنند راه های عملی برای رسیدن به وحدت را پیدا کنند و تبعا با چنین دیدگاهی هر بحثی در مورد چگونگی رسیدن به وحدت و هر نوع دعوتی به اتحاد یک عمل عبث و غیر لازم به نظر می رسد و بر این اساس دیگر جایی برای بحث از وحدت نخواهد بود.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: دیدگاه افراطی در این باره این است که بیان شود که ما سراپا اختلافیم و هیچ گونه نقطه مشترکی نداریم درست است که ما دارای نقاط اختلافی هستیم اما در عین حال باید به وحدت برسیم اما چگونه؟ ما دو نوع وحدت داریم یکی وحدت حقیقی و دیگری وحدت اعتباری، وحدت حقیقی عبارتست از وحدت و اشتراک رای و نظر و دیدگاه و وحدت اعتباری یعنی وجود دشمن مشترک که به ناچار گروه های مختلف و افراد متفاوت را حول یک محور که همان محور مقابله با دشمن مشترک باشد را گرد هم می آورد، طبیعتا مستحکم ترین نوع وحدت وحدتی است که هم جنبه حقیقی داشته باشد و هم با جنبه اعتباری تقویت شود.

وی اضافه کرد: طبیعتا نقاط اشتراک فراوانی میان اهل سنت و شیعیان وجود دارد که می شود از آنها تحت عنوان محورهای وحدت مسلمین و یا اشتراکات امت اسلامی یاد کرد بنده برای نمونه مواردی از اینها را فهرست وار بیان می کنم: 1) اعتقاد به خدای واحد احد 2) اعتقاد به نبوت خاتم الانبیاء محمد مصطفی صلی الله علیه و آله 3) اعتقاد به معاد و قیامت و حساب و کتاب یوم الاخرة 4) اعتقاد به قرآن کریم به عنوان وحی الهی و کتاب اسلام و یکی از مهم ترین مصادر و منابع فقه و شریعت اسلامی 5) اعتقاد به سنت شریف نبوی در کنار قرآن کریم به عنوان منبعی مهم برای شریعت اسلامی 6) مودت و محبت اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم 7) اعتقاد به مهدویت و ظهور حضرت مهدی عج الله تعالی فرجه الشریف در آخر الزمان.

استاد ملک زاده در بیان محورهای وحدت مسلمین افزود: 8) موازین و قواعد اخلاقی که باید گفت از جمله پر اشتراک ترین زمینه ها میان شیعه و سنی همین عرصه اخلاق و روایات و سفارش های اخلاقی است که البته کمتر به آنها توجه شده است و بر روی آنها با دیدگاه مهدوی و تقریبی کار شده است 9) کلیات فقه و احکام شرعی و دعائم اسلام همچون نماز، روزه، حج و غیره 10) بسیاری از فروعات و جزئیات احکام فقهی و شرعی 11) اعتقاد به کعبه به عنوان بیت الله الحرام و تنها قبله تمامی مسلمانان که گرچه موارد قبلی شامل این مورد هم می شد اما به جهت اهمیت آن اختصاصا به آن هم اشاره شد 12) مفاخر و افتخارات مشترک علمی، فرهنگی، ادبی، هنری و تمدنی مسلمانان که موجب عزت و سربلندی و فخر مسلمانان در میان همه بشریت می باشند و همچنین مشترکات متعدد دیگری که وحدت حقیقی را برای مسلمین رقم می زند.

وی خاطرنشان کرد: دشمن واحدی همچون آمریکا و اسرائیل و دیگر قدرت های استعماری و استکباری که در طرق مختلف و به ویژه از راه اختلاف افکنی و ایجاد نزاع ها و درگیری های فرقه ای سعی در نابودی اسلام و مسلمین با صرف نظر از نوع مذهبشان و به یغمابردن ثروت آنها دارند، عاملی است که خبر از لزوم وحدت حقیقی و اعتباری برای مسلمین می دهد و طبیعتا اگر مسلمین اتحاد خودشان را حفظ کنند این اتحاد موجب عزت اسلام و مسلمین خواهند بود.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: واضح است که اتحاد بین امت اسلامی به ویژه در عصر کنونی امری اجتناب ناپذیر است ولی این مساله به معنای از بین رفتن هویت مذهبی شیعیان نیست بلکه باید سعی کرد وحدت باقی بماند و در عین حال ماهیت و حقیقت و معارف شیعه همچنان استوار و با صلابت به راه خودش ادامه دهد و پیگیری شود. مقصود بزرگان در گذشته و حال از وحدت طبیعتا رجوع به اصول مسلم و مشترک است نه عدول از مبانی و اصول هیچ گاه کسی نمی گوید برای اتحاد و وحدت مسلمانان باید در عقاید تجدید نظر کرد یا نسبت به آنها تردید کرد بلکه با حفظ مبانی مذهبی خودمان باید بر مسائل مشترک تکیه کنیم و درمقابل ظلم و کفر بایستیم.

وی تاکید کرد: واضح است که وحدت یعنی تاکید و اصرار بر نقاط اشتراک نقاط اشتراکی از قبیل همان هایی که مورد اشاره قرار گرفت یعنی همان چیزهایی که همه ما به آنها قائل هستیم همه ما قائل به شهادتین هستیم، کتابمان قرآن است و قبله ما کعبه است، در زمینه موازین و قواعد اخلاقی اشتراکات فراوانی داریم و در ساحت فقه و احکام شرعی و هم در کلیات احکام مانند وجوب صلوة صوم و حج و زکوه و غیره همسانیم و در فروعات و جزئیات احکام هم شباهت های قابل توجهی داریم.

استاد ملک زاده بیان داشت: اتکا بر این مشترکات ارزشمند برای همکاری و همیاری در راستای حل مشکلات مشترک و مقابله با دشمنان مشترک معنای درست وحدت است، همپای این همکاری ها و همیاری ها باید بحث هایی به دور از عصبیت های جاهلانه و به صورت علمی و منطقی در میان دانشمندان مذاهب و فرق مختلف اسلامی در جریان باشد تا علمای مذاهب گوناگون بدون واسطه از دیدگاه های جامعه تصویر روشن تری بدست آورند.

وی اضافه کرد: طبیعتا حق مداری حکم می کند در ضمن چنین مباحثاتی اگر حقانیت دیدگاهی و یا مذهبی برای شخصی به اثبات رسید وی به آسانی و بدون هیچ تعصبی از جانب خود و یا بدون هیچ واهمه ای از هم مذهبان خویش به راهی که صحیح تشخیص داده است گرایش پیدا کند و مذهب خود را تغییر دهد و هم مذهبان گذشته اش هم نباید متعرض او شوند زیرا وی کماکان در دایره امت اسلامی قرار دارد و تبعا جان و مال و ناموسش هم محترم است در حالی که می توانند با او به گفتگوی استدلالی بپردازند تا اگر توانستند قانعش کنند و او را به مذهب پیشین برگردانند و اگر او توانست آنها را قانع کند، آنها همگی به مذهب وی بگروند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بنده به عنوان یک طلبه کوچک شیعه از سر صدق و صفا و بدون هیچ واهمه ای اعلام می کنم که اگر چه تا به حال هر چه بیشتر استدلال های علمای سایر مذاهب را مطالعه کردم و یا مستقیما در کشورهای مختلف اسلامی به بحث پرداختم لحظه به لحظه ایمانم نسبت به حقانیت مکتب اهل بیت علیهم السلام بیشتر شده است با این حال باز هم با روی گشاده از هر صاحب استدلال که نظری مخالف با نظر من دارد استقبال می کنم و آماده ام با رعایت انصاف تمام و بدون هر گونه تعصب، سخن دیگران را بشنوم همچنان که انتظار دارم آنها نیز تحمل شنیدن پاسخ بنده را در فضای عالمانه و آرام و بدون هر گونه تعصب و تشنج بشنوند.

وی افزود: وحدت و پافشاری بر آن اگر به معنای انکار هر گونه اختلاف در آراء و عقاید باشد چیزی جز رویاپردازی و دوری از حقیقت و واقعیت نیست چنین وحدتی نه بوده است و نه می تواند باشد، تاکید بر چنین وحدتی مهم ترین عامل بر عدم توفیق تقریبیون و سردمداران وحدت میان مذاهب در فعالیت های آنها می باشد وحدت به این معنا است که انزجار و استنکار علمای شیعه و سنی را برانگیخته است و سبب شده است نسبت به عنوان وحدت میان مذاهب تا حدودی حساسیت نشان دهند اما اگر ما معنای درست وحدت را مطرح کنیم این طرفین هم اظهار علاقه بیشتری به آن می کنند.

استاد ملک زاده بیان داشت: وحدت به معنای نداشتن اختلاف دیدگاه در مسائل عقیدتی و فقهی نیست بلکه وحدت یعنی پرهیز از نزاع و درگیری تاکید بر مشترکات و همکاری و همیاری برای حل مشکلات مشترک و مقابله با دشمن واحد و دستیابی به زیست مسلمانی و برادرانه.

وی خاطرنشان کرد: فرق اسلامی و پیروان مذاهب اسلامی باید به این نکته توجه کنند که در یک درگیری فقط طرف مغلوب آسیب نمی بیند بلکه طرف غالب هم برای غلبه بر حریف ناچار به پرداخت هزینه و به کارگیری نیرو و توان خویش می باشد که همین هزینه کردن و صرف نیرو و توان سبب تضعیف نسبی طرف غالب هم می شود لذا کسانی که از پایگاه مذهبی خاصی به مذهب یا مذاهب دیگر حمله می کنند حتی بر فرض کسب موفقیت های موردی و نسبی انرژی و دارایی های خودشان نیز تا حدود زیادی تحلیل می رود نتیجه این می شود که غالب و مغلوب که هر دو از فرق اسلامی هستند بالنسبه ضعیف می شوند و در واقع در این نزاع ها این مذاهب اسلامی و امت اسلام هستند که روز به روز از درون کم توان تر می شود.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در آن سوی دعوای بین فرق اسلامی دشمنان اسلام در راستای منافع مشترکشان دست دوستی و همکاری به یکدیگر می دهند و هر چه بیشتر اختلافاتشان را ولو ظاهرا کنار می گذارند و در نتیجه روز به روز قوی تر شده و بهتر و افزون تر ثروت های مادی و معنوی جهان اسلام را به یغما می برند و به استعمار و استثمار کشورهای اسلامی می پردازند.

وی افزود: اگر کسی از مسائل سیاسی عرصه بین الملل مطلع باشد به خوبی واقف است که مثلا دولت هایی مانند دولت آمریکا و فرانسه و بریتانیا در درون خودشان بسیار با هم اختلاف دارند و دائما بر سر به دست آوردن منافع بیشتر در حال جنگ و رقابت و نزاع با هم هستند اما وقتی به ما می رسند با هم متحد می شوند اختلافاتشان را ولو ظاهرا کنار می گذارند تا در راستای هدف مشترک به نتیجه برسند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: چگونه است که مسلمین با وجود این همه نقاط اشتراک نباید در کنار هم بنشینند و دنیای اسلام را با اتحاد در مقابل کسانی که به دنبال محو و اضمحلال اساس دین هستند تقویت کنند و اهداف اسلامی را پیش ببرند، امیدواریم که مفهوم وحدت و مصداق وحدت بدون هیچ گونه افراط و تفریطی در سایه اعتدال و در پرتو میانه روی با پذیرش اصل وجود اختلاف اما تاکید بر اشتراکات و دوری از نزاع و درگیری و تلاش و کوشش مشترک برای حل مشکلات و مقابله با دشمن واحد ان شاءالله روز به روز تجلی بیشتری در میان مسلمین پیدا کند./260/20/20