یکی از معانی ای که برای زینب نقل کردند این است که مخفف «زین اب» است؛ امیرالمومنین علیه السلام تالی تلو رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و مولی الموحدین و امام المتقین و زینت بخش آسمان ها و زمین هستند حال چگونه می شود که دختری آن هم به تسمیه ای از ناحیه اقدس الهی زینت بخش چنین پدری باشد.

استاد علی مهدوی دامغانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: سخن گفتن درباره شخصیت ممتاز عالم اسلام بلکه شخصیت ممتاز عالم خلقت بس سنگین و دشوار است کسی می تواند درباره این ذوات مقدسه سخن بگوید که احاطه ای بر احوالات آنها داشته باشد و این میسور نیست مگر آن که به سخنی از ناحیه خودشان اخذ شود.

وی افزود: به طور اجمال آن طور که تواریخ نقل کردند ولادت حضرت زینب سلام الله علیها بنا بر قول مشهور پنجم جمادی الاولی سال پنجم یا ششم هجری است هر چند بعضی دیگر ولادت آن حضرت را در اول شعبان یا برخی دیگر در رمضان هم ذکر کرده اند به هر صورت معالی السبطین نقل می کند: «حضرت چهار سال قبل از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله به دنیا آمدند و زینت بخش دنیا شدند.» نحوه نام گذاری حضرت به این صورت بوده است که صدیقه طاهره سلام الله علیها به امیرالمومنین علیه السلام عرضه داشتند: «برای این دختر نامی معین کنید.» حضرت امیر علیه السلام فرمودند: «من بر پیامبر اکرم در این مساله پیشی نمی گیرم.»

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: از طرفی رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در هنگام تولد این نوزاد در سفر بودند بعد از سه روز که حضرت از سفر مراجعت فرمودند، حضرت زهرا و امیرالمومنین علیهما السلام خدمت آن حضرت رسیدند و تقاضای نام برای این دختر تازه متولد شده کردند که اختیار نام با رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم باشد اما ایشان همان طور که در مورد امام مجتبی علیه السلام یا امام حسین علیه السلام چنین فرموده بودند در این مورد هم فرمودند: «من در این امر بر خداوند تبارک و تعالی سبقت نمی گیرم» تا این که جبرییل بر حضرتش نازل شد و عرضه داشت: «خداوند تبارک و تعالی برای این دختر زینب را به عنوان نام اختیار کرد.»

وی اضافه کرد: یکی از معانی ای که برای زینب نقل کردند این است که مخفف «زین اب» است؛ امیرالمومنین علیه السلام تالی تلو رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و مولی الموحدین و امام المتقین و زینت بخش آسمان ها و زمین هستند حال چگونه می شود که دختری آن هم به تسمیه ای از ناحیه اقدس الهی زینت بخش چنین پدری باشد.

وی خاطرنشان کرد: گفتن این کلمات ساده است اما تامل در اینها و فهم و درایت این مطالب می تواند گوشه ای از عظمت حضرت زینب سلام الله علیها را بیان کند بلافاصله پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پس از این که این دختر را در آغوش گرفتند شروع به گریه کردند، علت گریه ایشان را سوال می کنند کما این که در مورد امام مجتبی و امام حسین علیهما السلام هم همین مساله تکرار شد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به دخترشان این طور فرمودند: «یا بضعتی و قرة عینی إن من بکی علیها و علی مصائبها یکون ثواب بکائه کثواب من بکی علی أخویها» در بعضی از روایات هم «علی أخویها الحسن و الحسین» آمده است یعنی گریه بر حضرت زینب سلام الله علیها که اول دختر صدیقه طاهره سلام الله علیها است را عدل گریه بر امام حسین و امام حسن علیهما السلام قرار دادند.

استاد مهدوی دامغانی اظهار داشت: وقتی که در قضیه تشابه ثواب گریه بر حضرت زینب سلام الله علیها و دو برادر بزرگوارشان تفکر کنیم می بینیم جلالت شان آن حضرت به چه اندازه است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم ثواب بکاء بر ایشان را مثل ثواب بکاء بر آن دو بزرگوار قرار دادند.

وی تاکید کرد: یکی از جهاتی که می شود عظمت حضرت زینب کبری سلام الله علیها را درک کرد از همین نامگذاری ها است ایشان نامی دارند به نام «صدیقه صغری» پدرشان امیرالمومنین علیه السلام «صدیق اکبر» و مادر ایشان «صدیقه کبری» است و ایشان مسمی به صدیقه صغری هستند عظمت این مطلب را وقتی می فهمیم که به قرآن کریم مراجعه کنیم که می فرماید: «اهدنا الصراط المستقیم صراط الذین انعمت علیهم» که صراط مستقیم را راه کسانی که نعمت بر آنها تمام شده است می داند که اگر به آیه شریفه سوره نساء مراجعه کنیم، خداوند متعال در آن جا می فرماید: «و من یطع الله و الرسول فاولئک مع الذین انعم الله علیهم من النبیین و الصدیقین و الشهداء و الصالحین» هر کس که از خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اطاعت کند این شخص مطیع همراه با کسانی است که خدای عز اسمه نعمت را بر آنها تمام کرده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: کسانی که نعمت بر آنها تمام است نبییین و صدیقین و شهدا و صالحین هستند، پشت سر نبیین، صدیقین را می آورد که نعمت را بر آنها تمام کرده است و بعد شهدا در رتبه بعد قرار می گیرند و بعد از شهدا هم صالحین قرار می گیرند صدیقه صغری از صدیقین است که خداوند نعمت را بر ایشان تمام کرد.

وی افزود: آیا می توانیم در عالم خلقت بانویی را مثال بزنیم که پدری چون امیرالمومنین علیه السلام و مادری چون صدیقه طاهره سلام الله علیها و جدی چون رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم و برادرانی چون سبط اکبر امام مجتبی علیه السلام و «مصباح الهدی و سفینة النجاة» یعنی امام حسین علیه السلام داشته باشد، آیا شخص دیگری این درجات و این مقامات را دارد؟

استاد مهدوی دامغانی اظهار داشت: از اسمائی که برای حضرت ذکر شده است «ام المصائب» است «ام» به معنای ریشه است یعنی ایشان ریشه همه مصیبت ها می باشند که نشان دهنده همان مصایبی است که بر صدیقه صغری حضرت زینب سلام الله علیها در مواساتی که با برادر خودشان حضرت سید الشهدا علیه السلام داشتند از اول حرکتشان از مکه معظمه در ماه رجب سال 60 تا به واقعه عاشورا و کربلا و بعد از آن در مصیبات کوفه و شام و طول این مسیرها بر ایشان وارد شده است.   

وی اضافه کرد: در زیارت حضرت ابالفضل علیه السلام می خوانیم «فنعم الاخ المواسی» شما چه خوب برادری هستید که با برادرتان حضرت سید الشهدا علیه السلام مواسات کردید و مواسات حضرت زینب سلام الله علیها با برادرشان در طول این مسیر و همراهی ایشان با امام حسین علیه السلام در کربلا به نحوی است که حتی فرزندان خودشان عون و محمد را در این راه فدا می کنند اما هیچ گونه اظهار تاثر و تاسفی در مقابل برادر خودشان نسبت به شهادت فرزندانشان نشان نمی دهند این مسائل همه حاکی از جلالت شان و قدر حضرت است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: امام سجاد علیه السلام تنها یادگار و باقی مانده امامت از واقعه عاشورا هستند که چند بار مورد هجمه دشمن قرار گرفتند و تنها کسی که سبب نجات حضرت و باقی ماندن امامت امام سجاد علیه السلام و به تبع آن سایر ائمه اطهار علیهم السلام بوده است حضرت زینب سلام الله علیها هستند، ایشان یک بار در عصر عاشورا که لشکر ابن سعد آمدند و قصد به شهادت رساندن حضرت سجاد علیه السلام را داشتند مانع این کار شدند و مرتبه دیگر دفاع از جان امامشان در هنگام آتش گرفتن خیام بود.

وی افزود: مرتبه سوم آن زمانی است که حضرت سجاد علیه السلام را سوار شتر کردند و داشتند از کنار گودال قتلگاه و کنار ابدان طیبه شهدا عبور می دادند و حضرت سجاد علیه السلام چنان حالتی برایشان عارض شد که نزدیک بود قالب تهی کنند و حضرت زینب کبری سلام الله علیها در این جا به برادرزاده خودشان امام سجاد علیه السلام عرضه داشتند: «مالی أراک تجود بنفسک یا بقیة الماضین و یا ثمال الباقین.» مرتبه چهارم نجات حضرت سجاد علیه السلام در مجلس ابن زیاد بود که ابن زیاد علیه اللعنة قصد جان آن حضرت را کرد.

استاد مهدوی دامغانی اظهار داشت: عظمت حضرت زینب سلام الله علیها از القاب ایشان مشخص می گردد روایت هایی در این باره از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم تا امام سجاد علیه السلام ذکر شده است. امام سجاد خطاب به حضرت زینب سلام الله علیها می فرمایند: «عمتی انت بحمدالله عالمة غیر معلمه و فهمة غیر مفهمه» این عالمه غیر معلمه گفتن به لفظ ساده است اما فهمش بس عمیق است چون این علم، علمی است که بدون تعلیم است، امام معصوم علیه السلام سخن گزافی نمی گویند مبالغه هم در کلامشان نیست از عمه شان حضرت زینب سلام الله علیها به عالمه تعبیر می کنند آن هم «عالمة غیر معلمه» یعنی علم ایشان از همان نحوه علمی است که «آتیناه من لدنا علما» یعنی سنخ علم ایشان از سنخ علم لدنی است چون «عالمة غیر معلمه» و «فهمة غیر مفهمه» هستند.

وی تاکید کرد: اگر در این مسائل نسبت به حضرت زینب سلام الله علیها نظر کنیم می توانیم به عظمت حضرت زینب سلام الله علیها راه پیدا کنیم و اگر خواسته باشیم از نظر مسائل تاریخی و اجتماعی به ایشان نظر کنیم در می یابیم که دین مبین اسلام دینی بوده است که «محمدی الحدوث» و «حسینی البقاء» است و اگر حضرت زینب سلام الله علیها و رشادت ها و سخنان ایشان در کربلا و صبر و شکیبایی حضرت در آن قضایا نبود کربلا در کربلا می ماند و آن شخصیتی که مظلومیت حضرت سید الشهدا علیه السلام را از کربلا به سراسر عالم رساند حضرت زینب سلام الله علیها بودند که شاعر در وصف ایشان بسیار زیبا گفته است: «کربلا در کربلا می ماند اگر زینب نبود    شیعه می پژمرد اگر زینب نبود    زینبم عصر عاشورا علمدارم تویی    حامی بیمار و اطفالم تویی».

این استاد حوزه علمیه قم افزود: از القاب و اوصاف دیگری که برای حضرت گفتند می توان به این موارد اشاره کرد «قانتة» یعنی کسی که بسیار قنوت نسبت به پروردگار و تضرع به درگاه حضرت حق دارد و «ساجدة» و «عابدة» که این صفات حکایت از عبادت حضرت دارند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: قرآن کریم در سوره زمر می فرماید: «أمن هو قانت آناء اللیل ساجدا و قائما و یحذر الآخرة و یرجوا رحمة ربه» و صفت قنوت حضرت مصداق همین آیه شریفه است. حضرت یک جا نماز شبشان را نشسته خواندند و آن هم در شام غریبان حضرت سید الشهداء علیه السلام بود که هشتاد و دو طفل و زن و اسرای دیگر را جمع آوری کردند اما در آن دل شب دیگر رمقی برای حضرت زینب سلام الله علیها باقی نمانده بود که ایستاده نماز شب را به جای آورند. خداوند تبارک و تعالی ان شاء الله قلوب ما را مملو از معرفت اهل بیت علیهم السلام قرار دهد و توفیق عرض ادب بیشتر نسبت به ساحت اقدس این بزرگواران را به همه ما کرامت فرماید./20/20/260