با نگاهی کلی به خطبه شعبانیه می توان مطالب آن را در چهار محور دسته بندی کرد: اول فضایل ماه مبارک رمضان، دوم اعمال ماه رمضان، سوم بحث تقوا و چهارم معرفی امیرالمومنین علیه السلام است.

استاد مهدی مسجد جامعی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: ساختار وجود انسان و فطرت اولیه اش او را به سوی دریای معرفت الهی و عشق به پروردگار می کشاند و در کشاکش هیاهوی زندگی و غوغای اجتماع و دست و پنجه نرم کردن با مشکلات زندگی و گذر از گردنه های صعب العبور ناکامی ها تلخی ها و شکست ها و از دست دادن خویشان و دوستان ما را متوجه تکیه گاهی مطمئن می کند که همان وجود خدای بی نیاز مطلق است که در سایه امید و توکل به خداوند بارقه امیدی در دل انسان روشن می شود و قدم های لرزان نیرو می گیرند و قلب ها مطمئن و آرام می شوند و در لحظه ای ارتباط برقرار می شود و از خزانه غیب خداوند رحمت سرازیر می شود و حاجات برآورده می گردد.

وی افزود: ایمانی که در بستر خود امید حیات را از دست داده است و طبیب معالج او را جواب کرده است، گرفتاری که همه راه ها به روی او بسته شده است و از نجات خود مایوس گشته است و هر لحظه خود را در برابر مرگ می بیند دست به دعا برداشته و همه توجه و امید خود را به یک نقطه معطوف می کند و ناله و التماس می کند و اشک می ریزد تا بالاخره مورد عنایت نیروی لایزال الهی واقع شده و به مطلوب خود رسد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بالاترین حالات دعا کننده آن زمانی است که خود و حاجات خود را فراموش کند آن گاه طعم و لذت مناجات با خدا را درک خواهد نمود و در چنین حالتی است که انسان لذت آن لحظه را به سلطنت دنیا نمی فروشد زیرا به بهانه حاجت خواستن به در خانه معبود خود رفته و از راز و نیاز و مناجات با قاضی الحاجات بهره مند شده است.

وی اضافه کرد: یکی از رموز نیایش به درگاه خداوند متعال درک این نکته است که انسان در هر حالی فقیر و محتاج به خداوند است امام حسین علیه السلام در دعای عرفه در صحرای عرفات در دامنه کوه رحمت در حالی که قطرات اشک از گونه شان فرو می ریخت زیباترین رابطه انسان را با خداوند چنین بیان می فرمایند: «خداوندا من در حال بی نیازی محتاج تو هستم پس چگونه در حال نیازمندی محتاج تو نباشم.»

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: ماه مبارک رمضان فرصتی مناسب برای تطهیر خویش از زشتی ها و پلیدی ها و آراسته شدن به فضایل انسانی و در نهایت نزدیک شدن به منبع تمام خوبی ها و کمالات یعنی خداوند متعال است اما بهره گیری صحیح و کامل از این فرصت مغتنم میسر نیست مگر آن گاه که انسان هم نسبت به این ماه شریف و آن چه باید در آن انجام دهد یا ترک کند و نسبت به شناخت انسان کامل که تنها الگوی حقیقی برای سیر به سوی خدا است معرفتی درست و عمیق داشته باشد.

وی افزود: یکی از منابعی که در این باره شایان توجه بسیار بوده است و انسان با تامل در آن می تواند به معرفت یاد شده دست یابد خطبه مبارک شعبانیه است که پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم در یکی از سالهای حیات شریفشان در اواخر ماه شعبان برای مسلمانان ایراد فرمودند، این خطبه در منابع متعددی نقل شده است و یکی از قدیمی ترین منابعی که آن را نقل کرده است کتاب عیون اخبار رضا تالیف شیخ صدوق رحمة الله علیه است.

وی خاطرنشان کرد: آمدن این خطبه در کتاب عیون اخبار رضا که احادیث امام رضا علیه السلام در آن جمع شده است به این جهت است که خطبه شعبانیه را امام رضا علیه السلام از پدران بزرگوارشان از امیرالمومنین علیه السلام و ایشان از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده اند.

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: با نگاهی کلی به خطبه شعبانیه می توان مطالب آن را در چهار محور دسته بندی کرد: اول فضایل ماه مبارک رمضان، دوم اعمال ماه رمضان، سوم بحث تقوا و چهارم معرفی امیرالمومنین علیه السلام است در ابتدای خطبه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مومنان را به آمدن ماه رمضان بشارت می دهند در این عبارت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم ماه رمضان را ماه خدا نامیده اند اگر چه تمام ماه ها ماه خدا است ولی از آن جا که ماه رمضان از شرافتی ویژه برخوردار بوده است و در این ماه تمام شرایط برای نزدیک شدن بندگان به خداوند و آراسته شدن به عبودیت و اخلاص فراهم است لذا این ماه در روایات متعددی ماه خدا لقب گرفته است همچنین در عبارت یاد شده ماه رمضان همراه با برکت و رحمت و مغفرت دانسته شده است برکت به معنای ثبوت خیر با رشد و فزونی آن خیر و رحمت به معنای نعمت و برآوردن حاجات و مغفرت به معنای پوشاندن خطا یا برداشتن عقاب آن خطا است.

وی تاکید کرد: انسان همیشه به دنبال سعادت و خوشبختی است و تنها در صورتی می تواند به آن دست یابد که خداوند به زندگی او برکت داده و او را از نعمت های مادی و معنوی خویش بهره مند سازد و در لحظات حساس زندگی رحمت الهی از او دستگیری نماید افزون بر این از آن جا که انسان دارای تمایلات مادی و حیوانی نیز است به طور طبیعی در زندگی خود مرتکب گناهانی نیز می شود که آثار و صورت باطنی این گناهان در نفس وی لانه می کند و با وجود این آثار پلیدی که در نفس حاصل می شود، رسیدن به عالم قدس و طهارت و به چنگ آوردن خوشبختی و سعادت غیر ممکن است بنابراین انسان نیازمند آن است که خداوند با مغفرت خویش از گناهان او در گذرد و نفس وی را از آثار آن گناهان پاک سازد.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: ماه مبارک رمضان بستر مناسبی را جهت بهره گیری از این سه صفت برکت و رحمت و مغفرت الهی فراهم ساخته و به این ترتیب راه رسیدن به سعادت ابدی را هموار می سازد در ادامه خطبه پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم پس از تصریح به این که ماه رمضان نزد خداوند بهترین ماه ها است تاکید بر این مطلب دارند که روزهای ماه رمضان بهترین روزها، شب های ماه رمضان بهترین شب ها و ساعت های ماه رمضان بهترینِ ساعت ها است و به این نکته بسیار مهم اشاره فرموده اند که مومنان در ماه رمضان به مهمانی خداوند دعوت شده اند و اهل کرامت الهی قرار گرفته اند و این اوج فضیلت ماه مبارک رمضان است زیرا یک صاحب خانه بزرگوار و کریم از مهمان خود به بهترین وجه پذیرایی کرده و خواسته های او را برآورده می سازد.

وی خاطرنشان کرد: از آن جا که بزرگوارتر از خداوند متعال کسی در دار هستی وجود ندارد و رحمت الهی نهایتی نداشته است و در عین حال خداوند بر هر کاری نیز قادر است اگر او بخواهد کسی را اکرام کند تمام زمینه های سعادت و خوشبختی واقعی را برای وی فراهم می سازد و هر آن چه نیاز حقیقی او باشد برآورده می کند و به جلوه هایی از مهمان نوازی بی نظیر پروردگار در همین خطبه اشاره شده است از جمله در ماه رمضان افزون بر اعمال عبادی انسان حتی افعال طبیعی انسان که اموری غیر اختیاری است عبادت به حساب آمده است و بیان شده که برای آنها ثواب نوشته می شود به عنوان مثال برای نَفَس های مومنان در این ماه ثواب تسبیح و برای خوابشان ثواب عبادت منظور می شود.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اعمال پسندیده در صورتی موجب تعالی روح می شود که از طرف خداوند سبحان پذیرفته شود ولی اعمال انسان ها خصوصا با توجه به صفات بسیاری که همراه آنها است استحقاق پذیرش الهی را ندارد مگر آن که فضل خداوند موجب پذیرش آنها شود در ماه رمضان چنین فضلی شامل حال مومنان شده است و اعمال آنها پذیرفته خواهد شد.

وی افزود: خداوند متعال در ماه مبارک رمضان خواسته های مهمان هایش را برآورده و دعاهایشان را مستجاب می گرداند خداوند برای هر عمل نیکی ثواب معینی قرار داده است در ماه رمضان این ثواب چندین و چند برابر خواهد شد به عنوان نمونه هر کس در این ماه روزه دار مومنی را افطار دهد نزد خداوند ثواب آزاد کردن بنده ای را دارد و گناهان گذشته اش بخشیده خواهد شد و هر کسی که در این ماه نماز واجبی را ادا کند خداوند به او ثواب هفتاد نماز واجب عطا می کند و هر کس در این ماه یک آیه از قرآن را بخواند ثواب ختم قرآن برایش نوشته خواهد شد.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: در ماه رمضان درهای بهشت باز و درهای جهنم بسته است و شیاطین در این ماه به زنجیر کشیده می شوند گرچه در ماه مبارک رمضان انسان ها به مهمانی خداوند دعوت شده اند ولی این مساله به آن معنا نیست که همه مهمان خداوند خواهند بود زیرا تنها کسانی مهمان خداوند هستند که با نیت درست و اعمال پسندیده این دعوت الهی را پذیرفته و وارد این مهمانی بزرگ شوند افزون بر این که همان گونه که صاحب خانه باید از میهمان خود به وجهی نیکو پذیرایی کند مهمان نیز در قبال صاحب خانه وظایفی دارد و باید رفتارش مناسب شان صاحب خانه باشد بنابراین روزه داران ماه رمضان باید احوال و رفتارشان در این ماه با ماه های دیگر تفاوت داشته باشد البته میزان شناخت روزه داران از حقیقت ماه رمضان و کسی که آنها به این مهمانی دعوت کرده است و نیز میزان اخلاص و جدیت آنها در اعمال پسندیده با یکدیگر تفاوت دارد و همین امر موجب می شود که روزه داران برکات گوناگونی پیدا کنند.

وی تاکید کرد: اولین چیزی که در خطبه شعبانیه پس از اصل روزه گرفتن به آن توصیه شده است، تلاوت قرآن کریم است پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم فرموده است از پروردگار خویش با نیت های صادق و دل های پاک بخواهید که به شما توفیق دهد تا ماه رمضان را روزه گرفته و کتاب الهی را تلاوت کنید.

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: تلاوت قرآن و تدبر در آیات آن در ماه رمضان دارای ویژگی خاصی است زیرا این ماه، ماه قرآن است و قرآن کریم در ماه رمضان نازل شده است و شاید یکی از مهم ترین اسباب فضیلت یافتن ماه رمضان نیز همین امر باشد که این ماه ظرف نزول قرآن کریم است قرآن کریم خود فرموده است «شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن» که بیان می کند قرآن برای راهنمایی مردم و نشانه های هدایت و جدایی حق از باطل در آن نازل شده است.

وی خاطرنشان کرد: روایتی از امام باقر علیه السلام نقل شده است که هر چیزی دارای بهاری است و بهار قرآن ماه رمضان است البته باید به این نکته بسیار مهم توجه داشت که گرچه تلاوت قرآن در این ماه دارای ثواب عظیمی است ولی تلاوت پایین ترین مرتبه استفاده از این کتاب بزرگ انسان ساز است و نباید مومنان به آن اکتفا کنند بلکه لازم است ابتدا تلاش کنند تا با مفاهیم و آموزه های قرآن کریم هر چه بیشتر آشنا شوند و آن قدر به تدبر در قرآن کریم ادامه دهند که بتوانند در مهم ترین مسائل زندگی نظر قرآن را وارد متن زندگی خویش نموده و به آیات نورانی آن عمل کنند زیرا عمل به قرآن است که انسان را به سعادت واقعی رهنمون می سازد.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: بر پایه روایتی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم نقل شده است که سرنوشت انسان ها در آخرت بستگی به نوع برخورد آنها با قرآن کریم دارد و هر کس قرآن را پیش روی خود قرار داده و در زندگی از آن پیروی کند قرآن نیز در قیامت او را به سوی بهشت هدایت می کند و هر کس قرآن را پشت سر خود قرار داده و در زندگی خویش به دستورات قرآن بی اعتنا باشد قرآن در قیامت او را به سوی آتش جهنم خواهد راند انسان هر چه به خداوند مهربان نزدیک تر شده و رابطه اش با او محکم تر شود نسبت به بندگان خدا مهربان تر شده و تلاش بیشتری می کند تا نیازهای آنها را برآورده سازد.

وی افزود: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که مقرب ترین افراد به خداوند متعال است در قرآن کریم به عنوان رحمتی برای تمام جهانیان معرفی شده است «و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین» و به فرموده پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم کسی که به امور مسلمانان اهتمام نداشته باشد مسلمان نیست بنابراین در اسلام آن گونه عزلت گزینی که به معنای بی توجهی به امور دیگر مسلمانان باشد وجود ندارد در خطبه شعبانیه مصادیق گوناگونی از احسان به دیگران مورد توجه و تاکید قرار گرفته است مانند کمک مالی به فقیران و مساکین و احترام گذاشتن به بزرگترها و مهربانی به کوچک ترها، صله رحم، مهربانی با یتیمان، افطار دادن به روزه داران مومن و خوش اخلاق بودن با دیگران و ماه مبارک رمضان فرصتی مناسب است تا انسان ریشه پیوند خویش با خداوند سبحان و اولیای الهی را محکم تر کند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در خطبه شعبانیه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مومنان را به توبه و استغفار فرا می خواند تا با پاک شدن از گناهان گذشته زمینه لازم برای برقراری ارتباط با خدا فراهم شود ایشان فرموده است از گناهان به سوی خداوند توبه کنید زیرا جان های شما زندانی اعمال شما هستند پس با استغفار خود جان ها را آزاد کنید و در ادامه مومنان را به عباداتی مانند نماز نافله و سجده طولانی تشویق می فرمایند تا با تکرار این عبادات ارتباط قلبی مومنان با پروردگار هستی هر روز بیشتر شود چنان که فرموده است: «پشت های شما از گناهانتان سنگین است پس پشت ها را با طول دادن سجده های خود سبک کنید و هر کس در این ماه نماز نافله ای بخواند خداوند برایش برائت از آتش جهنم را می نویسد.»

وی اضافه کرد: برای این که رابطه مسلمانان با پیامبرشان پیوسته محکم مانده و از برکات چنین ارتباطی بهره مند شوند آنان را به درود فرستادن بر خود ترغیب کرده و فرموده است هر کس در این ماه زیاد بر من صلوات فرستد روزی که موازین اعمال برخی سبک است خداوند میزان او را سنگین می کند در ادامه خطبه شعبانیه راجع به تقوا مطالبی بیان شده است، امیرالمومنین علی علیه السلام در این باره می فرمایند: «من برخاستم و از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله پرسیدم بهترین اعمال در این ماه چیست؟» ایشان فرمودند: «بهترین اعمال در این ماه پرهیز از حرام های الهی است» از ترک کردن گناهان در فرهنگ اسلامی به تقوا تعبیر می شود که در قرآن کریم و روایات اهل بیت علیهم السلام مورد توجه و تاکید قرار گرفته است و ریشه تمام کمالات به حساب آمده است.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: قرآن کریم تقوا را بهترین توشه آخرت دانسته است و بر اساس آیه ای دیگر خداوند تنها اعمال اهل تقوا را می پذیرد و در آیه دیگر هم تقوا لباسی دانسته شده است که بدی ها و زشتی های انسان را می پوشاند در روایت جالبی امام صادق علیه السلام می فرمایند: «عمل کم همراه با تقوا از عمل بسیار همراه با تقوا بهتر است.» راوی می پرسد: «چگونه ممکن است عمل بسیار بدون تقوا تحقق یابد؟» امام علیه السلام پاسخ می دهند: «مانند کسی که دیگران را اطعام می کند و با همسایگانش مدارا می کند، مردم برای مهمانی و برآورده شدن حاجت هایشان زیاد به منزل او رفت و آمد می کنند ولی اگر موقعیت انجام حرامی برای او به وجود آید آن حرام را مرتکب می شود.»

وی افزود: دلیل اهمیت بیش از حد تقوا این است که راه رسیدن به سعادت و کمال سه مرحله است، مرحله اول تخلیه یعنی پاک نمودن خویش از زشتی ها و پلیدی ها طهارت از اعمال و اخلاق ناپسند مرحله دوم تحلیه یعنی آراستن خویش به اعمال پسندیده و صفات انسانی و سوم تجلیه است که به معنای برخورداری از فیوضات ویژه و عنایات خاص الهی است؛ روشن است که تا انسان مرحله اول را طی نکند دستیابی به مرحله بعدی و تکمیل آن غیر ممکن است بنابراین پایه و ریشه تمام سعادت ها ترک گناهان و پاک ساختن نفس خویش از زشتیها و آلودگی ها است به همین جهت تا انسان فضیلت تقوا را کسب نکند نه اعمال پسندیده و نه ذکر و نه عبادت و فکر برایش سودی ندارد و او را به منبع هستی نزدیک نمی کند و از فیوضات ویژه خداوند بهره مند نخواهد شد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: از آن جا که تقوا و حفظ خویش از آلودگی ها دارای درجاتی است عالمان اخلاق روزه داران را به سه دسته تقسیم کرده اند دسته اول کسانی که تنها مفطرات روزه را ترک می کنند ولی از ارتکاب دیگر حرام ها خودداری نمی کنند این گروه تنها سختی گرسنگی و تشنگی و ترک دیگر مفطرات را تحمل می کنند و روزه آنها نزد خداوند ارزش چندانی ندارد از این رو از روزه داری آنها به روزه داری عوام تعبیر می شود.

وی اضافه کرد: دسته دوم کسانی هستند که افزون بر ترک مفطرات تمام اعضا و جوارح ظاهرشان نیز روزه است و همه گناهان دیگر را هم در ماه رمضان ترک کرده و تقوای الهی را به طور کامل رعایت می کنند یعنی چشم خویش را از دیدن آن چه حرام است حفظ می کنند و گوش خود را از شنیدن حرام باز می دارند با زبان خود مرتکب گناهانی چون غیبت، تهمت، ناسزا و دروغ نمی شوند و با پای خود به جایی که رفتن به آنجا حرام است نمی روند و با دست خود کاری که حرام است انجام نمی دهند روزه این گروه که از آن به روزه خواص تعبیر می شود نزد خداوند ارزش بسیاری داشته و موجب تهذیب و تزکیه چنین روزه دارانی می شود پاداش این روزه افزون بر نجات از عذاب جهنم برخورداری از نعمتهای بی پایان الهی در بهشت جاویدان است. دسته سوم بنده های ویژه الهی هستند که در ماه رمضان افزون بر تمام اعضا و جوارح ظاهری، قلبشان نیز روزه دار است.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: آنها قلب خویش را از توجه به مباحات و امور مادی منع کرده و پیوسته مشغول ذکر خداوند و توجه به اسماء و صفات ذات احدی هستند دلهای آنان سرشار از محبت الهی است و عشق حق همچون آتشی در قلب آنها شعله کشیده و هر چه جز ذات خدا است را سوزانده است و در نتیجه در دل های آنها کسی جز خدا وجود ندارد، چه زیبا امام جعفر صادق علیه السلام در تفسیر قلب سلیم فرمودند که قلب سلیم قلبی است که خدا را ملاقات می کند در حالی که در آن قلب کسی جز خداوند نیست و چیزی جز خداوند نیست پاداش چنین روزه دارانی نعمتی بالاتر از بهشت جاوید است آنان در مسیر تکاملی خویش به مقام لقای الهی نایل شده اند و از تجلیات ویژه حق برخوردار می شوند.

وی افزود: قرآن کریم درباره برخی از اولیای الهی می فرمایند هیچ کس نمی داند که چه پاداش های عظیمی که مایه روشنی چشم ها است برای آنها در نظر گرفته و پنهان شده است و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در وصف درجه ای از بهشت فرموده اند: «در آن جا نعمت هایی است که هیچ چشمی ندیده است و هیچ گوشی نشنیده و به قلب هیچ بشری خطور نکرده است.»

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: محور چهارم خطبه شعبانیه معرفی امیرالمومنین علیه السلام است پس از آن که ایشان از رسول اکرم صلی الله علیه و آله درباره بهترین اعمال در ماه رمضان پرسش می کنند و ایشان پاسخ می دهند حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم شروع به گریه می کنند، امیر المومنین علیه السلام می پرسند: «ای رسول خدا چه چیزی شما را می گریاند؟» حضرت می فرمایند: «علی جان من برای تو گریه می کنم که در این ماه خون تو ریخته می شود گویا تو را می بینم که در حال نماز خواندن برای پروردگارت هستی و شقی ترین افراد ضربه ای بر سر تو می زند که محاسنت از خون سرت رنگین می شود.»

وی خاطرنشان کرد: امام علی علیه السلام با شنیدن این سخنان می پرسند: «آیا در آن زمان دین من سالم است؟» پیامبر می فرمایند: «آری سالم است» این پرسش نشان می دهد که مومن تا چه اندازه باید به فکر سلامت دین خود باشد خصوصا سالم ماندن دین در لحظه مرگ و انتقال از دنیا به آخرت که بسیار مهم و حساس است زیرا بر اساس روایتی شیطان تمام تلاش خود را می کند تا در آن لحظه ایمان مومن را از او برباید و چه بسا انسان هایی که عمری با ایمان زندگی کردند ولی لحظه مرگ ایمان خود را از دست داده و برای همیشه شقاوتمند شده اند.

وی تاکید کرد: ما باید با تضرع به درگاه الهی و توسل به اولیاء خداوند ایمان خویش را به آنها سپرده و از ایشان بخواهیم آن را در لحظه مرگ به ما بازگردانند و برای ما حفظ کنند تا با ایمان به آخرت منتقل شویم و نیز باید همیشه به گونه ای زندگی کنیم که هر لحظه مرگمان فرا رسد در حال بندگی و اطاعت از دنیا رفته باشیم قرآن کریم به مومنان سفارش می کند آن گونه که شایسته است تقوای الهی داشته باشید و از دنیا نروید مگر آن که تسلیم حق باشید.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: در ادامه خطبه شعبانیه پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم به معرفی امیرالمومنین علیه السلام پرداخته و شمه ای از فضایل ایشان را یادآور می شوند. در واقع ولایت باطن نبوت است، نبوت به معنای خبر آوردن از سوی خداوند برای مردم است و نبی کسی است که شریعتی را برای مردم می آورد یا شریعتی را که پیامبر دیگری آورده است تبلیغ می کند باطن نبوت که تشکیل دهنده شخصیت واقعی نبی و موجب برتری او از سایر انسان ها است طی کردن مراحل بالای عبودیت و رسیدن به مدارج عالی قرب به خداوند متعال و شهود توحید حضرت حق است که از آن به ولایت تعبیر می شود بنابراین ارزش واقعی هر پیامبر مقام ولایت او است و در حقیقت نبوت وی ظاهر ولایت او است و ولایتش باطن نبوت او است.

وی افزود: گرچه نبوت محدود به زمانی خاص است و با نبوت پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم پرونده نبوت بسته شده است و دیگر هیچ کس نبی نمی شود چنان که خود آن حضرت فرمودند: «بعد از من پیامبری نیست» ولی راه ولایت همچنان باز است و هر کس می تواند با پیمودن مدارج عبودیت به مراحلی از ولایت دست یابد پس از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم امیرالمومنین علیه السلام و فاطمه زهرا سلام الله علیها و یازده فرزند معصوم آن دو بزرگوار به بالاترین مراحل ولایت رسیدند و به همین سبب نیز مقام آنان از تمام پیامبران به جز پیامبر خاتم برتر است زیرا درجه ولایت معصومین علیهم السلام از درجه ولایت پیامبران گذشته بالاتر است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: با توجه به این که در میان انسان ها درجه ولایت امیرالمومنین علیه السلام نسبت به درجه ولایت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از همه نزدیک تر است لذا ایشان در خطبه شعبانیه علی علیه السلام را به منزله خود به حساب آورده اند و فرمودند: «یا علی هر کس تو را بکشد مرا کشته است و هر کس با تو دشمن باشد با من دشمن است و هر کس تو را دشنام دهد مرا دشنام داده است زیرا تو نسبت به من به منزله جان منی روح تو از روح من و طینت تو از طینت من است.»

وی اضافه کرد: همان گونه که ولایت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در نبوت وی ظاهر می شود و بر همه واجب است احکامی که پیامبر بیان می کنند اجرا کنند ولایت اوصیاء آن حضرت نیز در امامت آنها ظاهر شده است و بر همه مسلمان ها واجب است به امامت آنان ایمان آورده و از دستوراتشان اطاعت کنند زیرا انکار امامت آنان به منزله انکار نبوت است چنان که در ادامه خطبه شعبانیه پیامبر خطاب به امیرالمومنین علیه السلام فرموده اند: «خداوند تبارک و تعالی مرا برای نبوت و تو را برای امامت برگزیده است» پس هر کس امامت تو را انکار کند نبوت مرا انکار کرده است پس از آن تصریح می فرمایند: «یا علی تو وصی من و پدر فرزندانم و همسر دخترم و جانشین من در میان امتم در زمان حیات و پس از مرگ من هستی فرمان تو فرمان من و نهی تو نهی من است.»

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: حضرت علی علیه السلام امین سر الهی هستند ما انسان های معمولی نسبت به ذات الهی و اسما و صفات حق از معرفت صحیح و کاملی برخوردار نیستیم و از عوالم غیبی و ساکنان آنها مانند فرشتگان نیز شناخت چندانی نداریم ما حتی موجودات مادی اطراف خود را به درستی نمی شناسیم زیرا هر یک از موجودات عالم حتی اشیا مادی دارای حقیقتی هستند که آن حقیقت آیه و نشانه خدا بوده است و تنها صفات جمال و جلال الهی را نشان می دهد در حالی که ما به غلط موجودات اطراف خود را چیزهای مستقل می پنداریم.

وی افزود: گر چه قلب انسان ها ذاتا استعداد دیدن حقایق هستی را دارد ولی گناهان و آلودگی ها و غفلت مانند پرده هایی بر قلب می افتد و آن را از دیدن حقایق منع می کند حقایق هستی در حقیقت همان اسرار الهی هستند که چنین قلب های محجوبی از ادراک آنها عاجزند امیرالمومنین علیه السلام بر اساس آیه تطهیر از تمام آلودگی ها پاک است و هیچ زنگاری بر قلب مبارک آن حضرت وجود ندارد ایشان نه تنها به اسرار الهی آگاه هستند بلکه خداوند آن حضرت را امین سر خویش قرار داده است یعنی اسرار خود را نزد آن حضرت قرار داده است تا ایشان به هر کس به آن میزان که صلاحیت و قابلیت دریافتش را دارد، عطا کند و نیز آن را از دسترس نااهلان حفظ نماید.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: چنین کسی که تمام مراحل کمال را طی کرده است و از هر گونه خود بینی، هواپرستی و شرک پاک است اسماء و صفات الهی در وجودش ظهور و تجلی می یابد بدین ترتیب او خلیفه خداوند در میان بندگان می شود که اسما و صفات حق را میان آنها آشکار می کند و امر و نهی الهی را بر آنها آشکار می کند از این رو در پایان خطبه شعبانیه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سوگند یاد می کنند که امام علی علیه السلام حجت خداوند بر خلق و امین سر الهی و خلیفه خداوند بر بندگان هستند.

وی اضافه کرد: گرچه مطالب پایانی خطبه در معرفی مومنان علی علیه السلام خطاب به خود آن حضرت است ولی هدف اصلی آن است که دیگران این عبارات را شنیده و نسبت به امام علی علیه السلام معرفت صحیح و کاملی پیدا کنند تا ایشان را در زندگی سرمشق قرار داده و با دنباله روی از آن حضرت به سرمنزل سعادت و کمال نایل شوند.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: در خاتمه وظایف روحانیون در ماه مبارک رمضان به بیان مقام معظم رهبری را بیان می کنم ماه رمضان این ایام آماده شده برای تبلیغ را خیلی باید قدر بدانیم در این ایام مردم آماده رساندن پیام دین هستند البته رسانه ها در خدمت تبلیغ اسلام هستند و تبلیغ می کنند اما سنت منبر ما یعنی نشستن در مقابل مستمع و چهره به چهره با او حرف زدن مطلبی استثنایی است و خیلی با عظمت و با ارزش است روحانیون باید در مساجد و منابر و در مجالس قرآن و در همه اجتماعات دینی که مردم دارند باید مردم را انذار کنند.

وی خاطرنشان کرد: بحمدالله حرکت آگاهی بخش اجتماعی و دید وسیع به مردم دادن از پیش از انقلاب شروع شد و امروز هم وجود دارد و ادامه خواهد داشت در کنار این آگاهی بخشی باید روح معنویت را در مردم بیدار کرد برای این کار ماه رمضان بهترین فرصت است البته باید از خودمان شروع کنیم مردم به عمل ما نگاه می کنند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: یک روحانی زمانی سخن نافذی خواهد داشت که عملا نشان دهد به زخارف دنیا بی اعتنا است و آن حرصی که بر دل های دنیاداران و دنیامداران حاکم است بر او حاکم نیست این را باید به مردم نشان دهیم که روحانیت در سایه پارسایی بود که این حیثیت و آبرو را پیدا کرد این پارسایی و بی اعتنایی به دنیا و زخارف آن باید حفظ شود البته بی اعتنایی به دنیا با برخورداری در حد متوسط از آن منافاتی ندارد.

وی افزود: دنبال دنیا دویدن و خواستن جلوه های زندگی مرفه و راحت و خوب و اشرافی و متجملانه را خواستن و به دنبال آن بودن و برای آن تلاش کردن که اهل دنیا لحظه به لحظه عمرشان به دنبال آن هستند دون شأن اهل علم و روحانیون است مردم باید این مطلب را از ما ببینند و احساس کنند.

استاد مسجد جامعی اظهار داشت: ما با بیان معارف حقه الهیه برای مردم و انذار آنها باید این ماه را آباد کنیم و مردم را به تقوا و عمل و خدا ترسی سوق دهیم قیامت و عذاب الهی را برای مردم بیان کنیم روایاتی که دراین باب است برای مردم بخوانیم دل های مردم را با خدا آشنا و مانوس کنیم. مجاهده، استقامت و سازندگی کشور و دنیا و آخرت در سایه اتصال به خدا و آشنایی دل ها با خداوند امکان پذیر است در اظهاراتی که در منبرها می شود باید رعایت چند چیز را داشته باشیم، اول باید به نیاز مردم توجه کنیم که امروزه به چه چیزی بیشتر نیاز دارند امروزه مردم به اخلاق و عمق تفکر اسلامی احتیاج دارند این انقلابی که به وجود آمد بر اساس چه مبانی ای استوار است برای این مهم بهترین مرجع هم کلمات اهل بیت علیهم السلام است.

وی اضافه کرد: نکته دوم این است که باید اعتدال را رعایت کنیم یعنی در هیچ جهتی دچار افراط نشویم بعضی در منبرها از جهات اخلاقی یا سیاسی دچار افراط می شوند به هر حال افراط مذموم است و مطلوب نیست. درست است که مردم به اخلاقیات خیلی احتیاج دارند ما احتیاج به انقلاب اخلاقی داریم برای این که در خودمان و در آحاد مردم صفات رذیله را ریشه کن کنیم و اخلاق مسلمان حقیقی را با همان خصوصیاتی که روایات و آیات کریمه قرآن است در مردم رشد دهیم اخلاق خیلی لازم است اما این گونه نباشد که ما وقتی اخلاق می گوییم یا برای مردم حدیث می خوانیم به کلی از مسایل روز و جهان و مسایل زندگی و تاریخچه این سال های پر از حادثه بر کنار باشیم.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بعضی افراد که به منبر می روند چنان صحبت می کنند که انگار در این کشور اتفاقی نیفتاده است و رهبری مثل امام راحل ظهور نکرده است گویی جنگی در این کشور اتفاق نیفتاده است و به کلی از این اوضاع و احوال برکنار هستند و دچار تفریط می شوند. افراط در جهت سیاسی هم خطا است بعضی در منبر و سخنرانی خود همه مطلب را از اول تا آخر معطوف به امور سیاسی می کنند و یک کلمه اخلاق و نصیحت و تهذیب و احکام در گفتارشان نیست.

وی در انتهای سخنانش اظهار داشت: در ماه مبارک رمضان باید منبر را بین احکام دینی و همین احکام عملی فردی و جمعی و نصایح و اخلاقیات متخذه از آیات کریمه قرآن و احادیث شریفه و تکیه بر اینها و استفاده صحیح از آنها و نیز بیان مسایل روز و بیان تکالیف روز در کشور و شناساندن دوست و دشمن تقسیم کنند پس اعتدال و عدم افراط هم یکی از آن شرایط است مطلب دیگری که باید رعایت شود این است که گاهی مطلبی صحیح است اما بیان آن در بعضی زمان ها و برای بعضی از مستمع ها خوب نیست و مطالبی که در منابر بیان می شود هم باید به صورت ساده و روان بیان شود. خداوند خیر دنیا و آخرت را به همه ما عطا فرماید و شر دنیا و آخرت را از ما دور فرماید و ان شاء الله پیرو رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه هدی علیهم السلام و مرضی نظر وجود مقدس امام زمان علیه السلام باشیم./260/40/20