همان طور که در میان اهل سنت دیدیم ما بهترین قراء را در مصر داشتیم ولی متاسفانه در انقلابشان موفق نشدند ولی مرحوم امام جزء حَمَله قرآن بود فلذا انقلاب را به پیروزی رساندند اگر کسی به قرآن تمسک کند به دستور پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم که فرمودند: «انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی ما ان تمسکتم بهما لن تزلوا ابدا» جامه عمل پوشانده است.

استاد سید طالب موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: اسامی ماه های دوازده گانه منقول شرعی نیست بلکه استعمال و وضع اعراب بوده است رمضان از «رمض» به معنای شدت در هر چیزی است شدت در گرمی سنگ را رمض می گویند شدت در سردی هر چیزی را هم رمض می گویند.

وی افزود: زمانی که اعراب این ماه را به رمضان نام گذاری کردند در زمانی بود که سنگ ها از شدت گرما داغ شده بود لذا این ماه را به «رمض» نامگذاری کردند از حسن اتفاق در ماه مبارک رمضان به سبب روزه داری با شدت و مشکل روبرو هستیم پس این مساله شدت با معنای «رمض» تناسب اسمی دارد و عجیب این است که چون ماه ها، ماه های قمری است خداوند متعال برای کل مردم زمین و مکلفینی که می خواهند روزه گیرند روزه داری در این ماه را در همه فصول تقسیم بندی کرده است یعنی این گونه نبوده است که این ماه همیشه در یک زمان خاص باشد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: این گونه نبوده است که دین اسلام برای مردم عربستان فرق کند و این ماه را برای آنها در زمان خوبی قرار دهند و برای ما این ماه را در ماه هایی که گرم است قرار دهند، برای همه ما این ماه یکسان است و در فصول مختلف سال در گردش است این مطلب هم یکی از محسنات ماه قمری است که ماه های شمسی این خصوصیت را ندارد.

وی اضافه کرد: در رابطه با خود روزه که در آیه شریفه 183 سوره بقره است که می فرماید: «یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون» این مطلب نشان می دهد که ماه مبارک رمضان گرچه مختص این امت است ولی روزه و خود صوم با لفظ «کتب» همراه شده است که شدت آن فریضه را نشان می دهد که برای امم قبلی هم این صوم نوشته شده بود.

استاد موسوی اظهار داشت: درست است که کیفیت و کمیت روزه داری در آنها متفاوت بوده است ولی اصل صوم در همه امم بوده است و صوم در لغت به معنی امساک است، امساک از خوردن و آشامیدن و حتی از صحبت کردن لذا در قرآن کریم و در سوره مریم سلام الله علیها در آیه 26 حضرت عیسی علیه السلام از قول مادرشان می فرمایند: «فکلی و اشربی و قری عینا» با این که خداوند به حضرت مریم سلام الله علیها امر به خوردن و آشامیدن می کند اما می فرماید: «فاما ترین من البشر احدا فقولی انی نذرت للرحمن صوما فلن اکلم الیوم انسیا» اگر احدی از افراد بشر را دیدی که تعجب کردند که با این که شوهر نداشتی این نوزاد را متولد کردی به آنها بگو من برای خداوندی که رحمن است روزه ای نذر کردم که امروز با هیچ انسانی سخن نگویم.

وی اضافه کرد: با توجه به «فکلی و اشربی» مشخص می شود که این صوم امساک از تکلم بوده است نه امساک از خوراک ولی برای ما این صوم به معنای امساک از خوراک و مفطراتی است که وجود دارد مثل خوردنی ها و آشامیدنی ها و دود غلیظی که نباید به حلق رسد و دروغ بستن عمدی به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در مورد بحث صوم که خداوند کریم در قرآن درباره آن می فرماید: «لعلکم تتقون» این لعل در قرآن کریم به قول مرحوم شیخ اعظم انصراف از معنای ترجی دارد و به معنای حتمیت است چون خداوند متعال به نتیجه این کار علم دارد به این معنا است که اگر این کار را درست انجام دهید حتما تقوا پیشه می کنید نه این که امید است و به قول مرحوم آخوند اگر لعل از معنای ترجی هم خارج نشود می تواند به دواعی مختلفی استفاده شود و در این جا به داعی این است که این اتفاق حتمیت دارد گرچه لفظ به همان معنای ترجی باشد.

وی خاطرنشان کرد: اگر روزه به صورت درست گرفته شود حتما تقوا را در پی دارد خیلی از مواقع انسان در غیر از ماه مبارک اشتها و شهوات نفسانی دارد و نمی تواند از آن جلوگیری کند اما در ماه مبارک رمضان می تواند این کار را انجام دهد پس می تواند نسبت به این مطلب یقین کند که می تواند جلوی لذات نفسانی را تا حدی بگیرد و همین مقدمه و مرحله ای برای تقوا می شود یعنی اگر کسی در این ماه روزه گرفت متوجه می شود برای یازده ماه بعد خیلی از این وسوسه ها شیطانی بوده است و می تواند جلوی گناه و مشتهیات نفسش بایستد.

استاد موسوی اظهار داشت: خداوند متعال ارضاء غریزه جنسی را در شب های ماه مبارک رمضان مجاز دانسته است اما همین صبر کردن در روزهای ماه رمضان می تواند کمک کار او در ماه های دیگر باشد ما یک فقه ظاهری داریم و در کنار آن فقه اخلاقی و عرفانی هم داریم که البته اخلاق و عرفان را برخی یکی می گیرند که «إنی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق» شاید یک وجه از این مطلب همین است که تمام کردن مکارم اخلاقی رسیدن به قله عرفان و شهود است.

وی افزود: فقه ظاهری همین است که مفطرات را در رساله ببینیم و انجام ندهیم تا روزه ما باطل نشود نوع عوام الناس همین کار را می کنند آن چیزی که مربوط به خواص است فقه اخلاقی است یعنی غیر از این که این فقه ظاهری صوم را انجام می دهند روزه را در مرحله بالاتر نگاه می دارند و در اخلاق غیبت نمی کنند و به نامحرم نگاه نمی کنند در حدیث است که راوی گویا از پشت سر به نامحرمی نگاه کرد حضرت فرمودند: «روزه ات را بخور» منظور حضرت این نبوده است که روزه ات را افطار کن بلکه می خواستند بیان کنند که چنین روزه ای ثوابی ندارد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در جریان روزه خواص مرحله اخلاقی باید حتما لحاظ شود در مرحله عرفان که ان شاء الله خداوند به همه ما توفیق شهود را عنایت کند که این مقام مقامی است که در آن میهمان تصور می کند دائما در حضور صاحب خانه است که این نوع از دعوت، دعوت معنوی است که اخص الخواص به این مقام دست می یابند.

وی اضافه کرد: قرآن کریم جایگاه ویژه ای دارد در حدیث داریم «لکل شی ربیع و ربیع القرآن شهر رمضان» در هر چیزی بهاری است و بهار قرآن ماه مبارک رمضان است این مطلب نشان می دهد که چقدر بر این مطلب تاکید شده است و حتی حضرات معصومین علیهم السلام گاهی چهل ختم قرآن در ماه مبارک رمضان انجام می دادند و بزرگان از علما هم به تبعیت از آن حضرات اهتمام زیادی نسبت به تلاوت قرآن داشتند.

استاد موسوی اظهار داشت: نزول دفعی قرآن در شب قدر و در ماه مبارک رمضان بوده است اما عبارت «نزلنا» نشان از تدریجی بودن نزول قرآن هم دارد که در طول زمان 23 سال حیات پیامبر عظیم الشان اسلام صلی الله علیه و آله و سلم با شان نزول های متفاوت نازل شده است توجه بسیار زیاد به قرآن در ماه مبارک رمضان با این ماه سنخیت تام دارد و این ماه بهترین فرصتی است که انسان از این مائده آسمانی استفاده کند.

وی افزود: هر کس که بخواهد از روزه لذت بیشتری را درک کند باید قرآن کریم را با علاقه بیشتری بخواند لذا کمیت در احادیث لحاظ نشده است در جای دیگری فرموده اند این که بدون تدبر قرآن را بخوانند فایده ای ندارد و انسان باید قرآن را مثل تشنه ای که جرعه ای از آب را می نوشد بخواند یعنی خواندن قرآن را در حالت خستگی و کسالت نداشته باشد به طور مثال می تواند همین یک جزء روزانه را در چند مرحله بخواند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: مشاهده کردن انسان کامل هم به منزله یک ختم قرآن است و معنای ختم قرآن فقط این نیست که یک سوره از قرآن را بخوانیم. در احادیث سفارش شده است وقتی قرآن را تمام کردید دوباره شروع کنید و از اول تا به آخر دوباره بخوانید. ذکر این نکته در مورد حاملین قرآن جالب توجه است که ما یک «قراء» داریم که قاریان قرآن هستند که در جای خود محفوظ هستند البته کسانی از «قراء» بوده اند که منافقین بوده اند و درباره آنان داریم «رب تال القرآن و القرآن یلعنه» اما مقصود ما از قراء، قاریان خوب هستند.

وی اضافه کرد: قراء در احادیث مورد مدح قرار گرفته اند چون از لسان آنها کلام الهی بیرون می آید اما یک حَمَله قرآن هم مانند امام خمینی علیه السلام داریم که قرآن در زندگی و کلام آنها رسوخ کرد و قرآن را به مردم یاد دادند و قرآنی که مهجور و در طاقچه ها بود را بیرون آوردند که علمای ربانی بودند و مقامشان بسیار بالا است و در هر قرنی چنین افرادی انگشت شمار هستند که بتوانند حامل قرآن باشند و در روحشان تجلیات قرآنی را نگه می دارند تا به امت یاد دهند.

استاد موسوی اظهار داشت: در مورد تعلیم قرآن در احادیث آمده است که «خیارکم من تعلّم القرآن و علمه» به نظر بنده «تعلّم القرآن»، «تعلّم قرائة القرآن» نیست «تعلّم» یعنی قرآن را به واقع یاد دهد و بهترین امت به این افراد گفته می شود نه این که بهترین مسلمانان کسی است که فقط بگوید تجوید و حرکات قرآن چه می شود لذا کسانی که واقعا قرآن را یاد می دهند همین علمای ربانی هستند لذا افضل امت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم همین علمای ربانی هستند.

وی افزود: خداوند متعال به ما توفیق دهد که ما استفاده بیشتری از قرآن کنیم و خداوند متعال عنایت کند که در این ماه استغفار با این که درباره این ماه گفته شده است که ربیع قرآن ماه مبارک است ولی استغفار در ماه رجب، شعبان و رمضان تاکید شده است لذا باید این استغفار ادامه پیدا کند و خداوند متعال توفیق دهد که ان شاء الله جز افرادی باشیم که قرآن را با روح و جانمان لمس کنیم و بدانیم در محضر چه کسی هستیم و کلام خدایی که نامحدود است را گوش فرا دهیم.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: چه داعی بر این وجود دارد که باید قرآن کریم را بعد از تمام شدن تکرار کنیم در علم بلاغت است که تکرار بدون فایده لغو است ولی تکرار با فایده لغو نیست و حکمت است و حتما عقل آن را تایید کرده است، قرآن کریم کتابی است که ائمه اطهار علیهم السلام و حضرت ولی عصر علیه السلام که علم لدنی دارند از اول تا آخر آن تلاوت می کنند و دوباره بر می گردند و چنین می کنند که در زیارت ایشان داریم که «السلام علیک یا تالی کتاب الله و ترجمانه» این مطلب نشان می دهد که اگر در این قرائت های قرآنی فایده ای نبود امام با این عظمت چنین کار لغوی را انجام نمی دادند.

وی اضافه کرد: بنده هر بار که قرآن را می خوانم برایم چیزهای عجیبی روشن می شود که تا بحال پیدا نکردم چه از جهت ظاهری و ادبیاتی و چه از جنبه تدبر و چه از جنبه عرفانی و چه از جنبه های علوم جدید مثل علم فیزیک و شیمی و زمین شناسی اگر انسان نسبت به این اینها تدبر کند حتی می تواند پیشرفت های آینده بشری را پیدا کند که دانشمندان نسبت به این مساله تلاش می کنند.

استاد موسوی اظهار داشت: ما از قرآن دوریم لذا قرآن را می خواهیم با لفاظی تمام کنیم قرآن کتابی نیست که خستگی آور باشد اگر برای کسی این گونه باشد باید روحش را علاج کند چون متکلم این قرآن حی و قیوم و ابدی و ازلی و سرمدی و همیشگی است و کل عوالم تحت اختیار او است و چون آن به آن افاضه می کند قرآن همیشه تازه و حی است و قرآن در هیچ زمانی کهنه نخواهد شد چون فرمول ها و دستورات قرآنی برای همه زمان ها است درست است که اسامی ای که در قرآن آمده است به عنوان نمونه و مثال است مثل فرعون، هامان و موسی علیه السلام اما اتفاقی که برای آنها افتاده است در هر زمانی می تواند تکرار شود.

وی افزود: مقام معظم رهبری فرمودند اگر کسی بگوید «انا لمدرکون» ما نیز می گوییم «کلا إن معی ربی» این مطلب نشان می دهد درس قرآن را باید به امت یاد داد و صرف این که باید قرآن بخوانیم و در ماه مبارک یک ختم قرآن را تمام کنیم خوب است ولی باید زندگی قرآنی در ما احیا شود و اگر در خانه ما و در جامعه ما زندگی قرآنی نبود و اشرافی گری و تجملات و امثال این چشم و هم چشمی ها بود نشانه این است که این جامعه از قرآن به دور است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: همان طور که در میان اهل سنت دیدیم ما بهترین قراء را در مصر داشتیم ولی متاسفانه در انقلابشان موفق نشدند ولی مرحوم امام جزء حَمَله قرآن بود فلذا انقلاب را به پیروزی رساندند اگر کسی به قرآن تمسک کند به دستور پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم که فرمودند: «انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی ما ان تمسکتم بهما لن تزلوا ابدا» جامه عمل پوشانده است و این حدیث به نکته خیلی مهمی نیز اشاره می کند که اهل بیت علیهم السلام و قرآن کریم هیچ موقع از هم جدا نخواهند شد.

وی در انتهای سخنانش اظهار داشت: شخصی به عنوان واسطه از آیت الله بهجت می پرسد: «من حتی حال قرآن خواندن ندارم» آیت الله بهجت به واسطه می گویند: «صلوات که می تواند بفرستد» آن واسطه می گوید: «بله» ایشان می فرمایند: «صلوات فرستد که با این کار توفیق خواندن قرآن را پیدا می کند.» خداوند به همه ما توفیق می دهد که همیشه قرآن بخوانیم نه فقط در ماه مبارک که مبادا در ماه مبارک قرآن را بخوانیم و سپس آن را در طاقچه ای قرار دهیم که گرد و خاک گیرد که در روز قیامت خصم ما خواهد بود و خداوند توفیق دهد که روز به روز از معنویات و نورانیت قرآن استفاده کنیم./20/43/260