در باب مجاهدت در راه خدا کمترین مزدی که دون لقاء الله و رضوان الله برای مجاهد در نظر گرفته شده است بحث شهادت است و شهادت و مجاهدت در راه خدا معیاری است که اکثر چیزهای ارزشمند را با آن می سنجند.

استاد ابراهیم محمدی نجف آبادی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: در باب مجاهدت در راه خدا کمترین مزدی که دون لقاء الله و رضوان الله برای مجاهد در نظر گرفته شده است بحث شهادت است و شهادت و مجاهدت در راه خدا معیاری است که اکثر چیزهای ارزشمند را با آن می سنجند مثلا وقتی می خواهند خانمی را تشویق کنند که چقدر ثواب دارد وقتی بچه ای را به دنیا می آورد بیان می کنند «کالمجاهد فی سبیل الله» یا «الکاد لعیاله کالمجاهد فی سبیل الله» در موارد زیادی وقتی می خواهند کار ارزشمندی را بسنجند یا سخن حقی که در نزد ظالمی بیان می شود را به مثابه مجاهدت در راه خدا به حساب می آورند.  

وی افزود: مجاهدت در راه خدا گوهر گرانبهایی است که بقیه اشیاء با آن سنجیده می شوند هم عقل و هم نقل بر این مطلب دلالت می کنند که کمترین مزد حضرت علی علیه السلام از باب مجاهدت های متعددی که در راه خدا داشته اند شهادت است و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین علیه السلام بارها به این موضوع اشاره کرده بودند و خود حضرت هم از این مساله مطمئن بودند که خداوند شهادت را نصیب ایشان خواهد کرد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در قرآن کریم راجع به شهادت آیات متعددی وجود دارد از جمله آیاتی که راجع به شهادت است آیه 139سوره آل عمران است که بیان می دارد: «فلا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل أحیاء عند ربهم یرزقون فرحین بما آتاهم الله من فضله و یستبشرون بالذین لم یلحقوا بهم من خلفهم الا خوف علیهم و لا هم یحزنون» که شهادت در راه خدا را مطابق با حیات ابدی تعبیر کرده اند این آیه می فرماید: «بل احیاء عند ربهم یرزقون» و این رزق و احیاء را مقید به زمانی نکرده است در واقع شهادت یک حیات ابدی است که به مجاهد فی سبیل الله عطا می شود لذا امیرالمومنین علیه السلام هم خودشان به این نکته اشاره کردند که مزد مجاهدت شهادت است.

وی اضافه کرد: حضرت امیرالمومنین علیه السلام در آن داستانی که معروف است می فرمایند ما با بعضی از دوستان از جمله عمویم حمزه و برادرم جعفر و عموزاده ام عبیده عهد کرده بودیم که در راه خدا مستقیم بمانیم و جهاد کنیم تا خدا شهادت را نصیب ما کند اما حمزه و عبیده و جعفر از کسانی بودند که «قضی نحبه» و از کسانی که منتظر شهادت هستند من هستم «و ما بدلوا تبدیلا» و من هم از راه خود عدول نکردم و این آیه «من المومنین رجال صدقوا ما عاهد الله علیه» راجع به ما است این روایت از روایاتی است که در عیون اخبار رضا آمده است و حضرت در این روایت اشاره می کنند به این که خودشان از مصادیق منتظرینی هستند که در آیه به آن اشاره شده است.

استاد محمدی نجف آبادی اظهار داشت: حضرت علی علیه السلام می فرمایند: « عاهدت الله عز و جل و رسوله ص أنا و عمي حمزة و أخي جعفر و ابن‏ عمي‏ عبيدة على‏ أمر وفينا به لله عز و جل و لرسوله فتقدمني أصحابي و تخلفت بعدهم» آنها در احد به شهادت رسیدند و برادرم جعفر هم در موته شهید شد « لما أراد الله عز و جل فأنزل الله فينا من المؤمنين رجال صدقوا ما عاهدوا الله عليه فمنهم من قضى نحبه و منهم من ينتظر و ما بدلوا تبديلا» خدا شهادت من را به تاخیر انداخت و این آیه «من ینتظر» درباره من است «حمزة و جعفر و عبيدة و أنا و الله المنتظر يا أخا اليهود و ما بدلت تبديلا» این مطلب در محاجه ای با یک یهودی است که مرحوم مجلسی هم در کتاب بحار جلد 22 این بیان را دارند که از اختصاص مفید این مطلب را نقل می کنند.

وی تاکید کرد: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در آخرین جمعه ماه شعبان در خطبه معروف شعبانیه می فرمایند: «قد اقبل الیکم شهر الله بالبرکة و الرحمة و المغفرة» در آخر این خطبه امیرالمومنین علیه السلام بلند می شوند و از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم سوال می کنند که بهترین اعمال در این ماه چه است حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند: «الورع عن محارم الله» این که انسان از گناهان و محارم خداوند پرهیز کند سپس امیرالمومنین علیه السلام می فرمایند که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اشکشان جاری شد و در این هنگام حضرت امیر علیه السلام سوال می کنند «لم تبکی یا رسول الله».

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان روایت افزود: حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند بر آن چه که در این ماه بر سر شما خواهد آمد «يا علي أبكي لما يستحل منك في هذا الشهر، كأني بك و أنت‏ تصلي‏ لربك‏» انگار می بینم که تو داری نماز می خوانی «و قد انبعث أشقى الأولين و الآخرين شقيق عاقر ناقة ثمود فضربك ضربة على قرنك فخضب منها لحيتك» به طرف راست پیشانی شما می زند که ریش شما از خون سرتان خضاب می شود در این جا حضرت علی علیه السلام سوال جالبی می پرسند که آیا در این زمان با ایمان از دنیا می روم «فقال فی سلامة فی دینک» و در این حال امیرالمومنین علیه السلام خوشحال می شوند.

وی تاکید کرد: ما همه از خداوند می خواهیم که خداوندا ما را عاقبت به خیر گردان این عاقبت به خیری معنایش این نیست که تصادف نکنیم یا با مرض نمیریم عاقبت بخیری معنایش این است که با ایمان از دنیا رویم لذا در آخر زیارت حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها می خوانیم که خداوندا مرا به گونه ای قرار ده که وقتی از دنیا می روم با ایمان از دنیا روم «اللهم انی اسئلک ان تختم لی بالسعاده و لا تسلب منی ما أنا فیه» خداوندا مرا عاقبت بخیر گردان و از من سلب نکن آن چیزی که من در آن هستم یعنی ایمان من در زمان مرگم از من گرفته نشود.

استاد محمدی نجف آبادی اظهار داشت: سختی های هنگام مرگ به گونه ای بر انسان فشار می آورد که ممکن است ایمان انسان دچار نقصان شود و برای همین است که میت را در قبر تلقین می دهند «اسمع افهم یا فلان بن فلان» که وقتی ملک ها آمدند بگوید خداوند پروردگار من است هر چند اینها را می دانسته است ولی به خاطر شداید مرگ دوباره به او یادآوری می کنند که نکند شیطان در این شرایط اینها را از او گرفته باشد.

وی تاکید کرد: در غیر از خطبه شعبانیه در جاهای دیگری هم حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم به این مطلب اشاره کرده بودند و امیرالمومنین علیه السلام بارها به شهادت خودشان اشاره کرده بودند و در روایت است که حضرت به مرض شدیدی دچار شدند و برخی به عیادت حضرت آمدند و بعد که حضرت بهبودی پیدا کردند به حضرت عرض کردند: «ما ترسیدیم که شما به سبب شدت مرض از دنیا روید.»

وی در ادامه بیان حدیث افزود: حضرت فرمودند: «و الله لتخضبن هذه من هذا و وضع يده على رأسه و لحيته‏» و فرمودند: که ریش من از خون سرم رنگین می شود و فرمودند این کار را «أشقی هذه الامة» انجام خواهد داد همان طور که «أشقی الاولین» ناقه ثمود را پی کرد اشقی الآخرین هم کسی است که من را به شهادت می رساند در یک خبری است که بعضی از شیوخ کنده نقل کردند که حضرت بیست بار بر روی منبر از شهادت خودشان خبر دادند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در همان ماه رمضان شهادت امیرالمومنین علیه السلام قبل از این که حضرت به شهادت رسند «أتاكم شهر رمضان و هو سيد الشهور و أول السنة و فيه تدور رحى السلطان» این روایت اشاره می کند که اول ماه قمری ماه رمضان است که بعضی از جاها هم به این مطلب اشاره می کنند و این مطلب را قبول می کنند، در این ماه است که وضعیت سلطان و حکومت تغییر می کند «ألا و إنكم حاجو العام صفا واحدا و آية ذلك أني لست فيكم» امسال شما به حج می روید اما من در میان شما نخواهم بود و دارد «فكان أصحابه يقولون إنه ينعى‏ إلينا نفسه‏» یعنی گویا حضرت خبر مرگشان را دادند.

وی در بیان ادامه روایت افزود: «فضرب في ليلة تسع عشرة و مضى في ليلة إحدى و عشرين من ذلك الشهر» حضرت در شب نوزدهم ضربت خوردند و درشب بیست و یکم به شهادت رسیدند به هر صورت شهادت کمترین مزد امیرالمومنین علیه السلام و کمترین مزد مجاهد در راه خدا است و شهادت ایشان از وعده داده شده های خدا و پیامبرش بود.

وی در انتهای سخنانش اظهار داشت: نه کسی امیرالمومنین علیه السلام را شناخته است و نه بعدی ها می شناسند امیرالمومنین علیه السلام را فقط پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و خدا که نفس امیرالمومنین علیه السلام را با نفس پیامبرش یکی دانسته است می شناسد و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم حضرت علی علیه السلام را جزء خودشان و از طینت و سرشت خودشان شمردند و امیرالمومنین علیه السلام را به عنوان برادر معرفی کردند و ایشان گوهری هستند که بشریت مثلشان را نخواهد دید و نخواهد شناخت. خداوند ان شاءالله ما را در این ماه شهادت امیرالمومنین علیه السلام عاقبت بخیر گرداند و ما را با سلامت در دین از دنیا ببرد و با امیرالمومنین علیه السلام محشور کند./20/20/260