امام صادق علیه السلام با توجه به شرایط به دست آمده توانستند دانشگاه جعفری را تاسیس کنند و به واسطه آن این هدف ها را محقق کردند مکتب شیعه را سازماندهی کردند شاگردان بسیاری را در ابعاد مختلف پرورش دادند توجه مردم را به اهل بیت علیهم السلام جلب کردند و معارف اهل بیت علیهم السلام را بدین وسیله منتشر کردند و این دانشگاه تا به حال متلالأ است و ریشه حوزه های علمیه شیعه است.

استاد محمد باقر ساعی ور در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: شهادت امام صادق علیه السلام را خدمت همه اساتید محترم و مراجع تقلید و تمام شیعیان و امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف تسلیت عرض می کنم، بررسی زمان امام جعفر صادق علیه السلام به چند مقدمه نیاز دارد مقدمه اول این که ائمه معصومین علیهم السلام به منزله نور واحد هستند، انسان های عادی در سلایق و رفتارها و برنامه های خودشان قائم به شخص هستند اما همه چهارده معصوم علیهم السلام به منزله یک شخصیت هستند و مانند انسان دویست و پنجاه ساله ای زندگی کردند.

وی افزود: روشی که هر کدام از معصومین علیهم السلام در زمانه خودشان انتخاب کردند به خودشان برنمی گردد بلکه به شرایط زمانشان بر می گردد. پس ائمه علیهم السلام با یکدیگر در سلیقه و طرز فکر و بینش تفاوتی ندارند آن چیزی که فرق می کند شرایط و موقعیت های آنان و وظیفه ای است که در آن موقعیت برای هدایت جامعه باید انجام می دادند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: داستان امام جعفر صادق علیه السلام که تاسیس یک دانشگاه اسلامی بود به همین نقطه بر می گردد در زمان امام صادق علیه السلام یک فترتی ایجاد شد و این فترت به خاطر اضمحلال بنی امیه و ضعف بنی العباس بود که سبب شد امام صادق علیه السلام از این فرصت طلایی برای تبیین اسلام راستین که همان تشیع اهل بیت علیهم السلام است استفاده کنند و دانشگاهی را تاسیس کردند و یک کار علمی و ریشه ای در این زمینه انجام دادند.

وی اضافه کرد: ما اگر زندگی شاگردان امام صادق علیه السلام را بررسی کنیم می بینیم بعضی از این شاگردان در کلام و بعضی از این شاگردان مثل زراره و محمد بن مسلم و ابان بن تغلب در فقه و برخی در رشته های علوم تجربی مثل جابر بن حیان در شیمی متبحر شدند. در اعتقادات و کلام اسلامی هشام بن حکم و مفضل بن عمر و مومن الطاق را می بینیم که اینها با پرورش استادی معصوم به مراتبی از کمالات علمی رسیدند که توانستند مکتب تشیع را در ابعاد مختلف قوام بخشند و در جامعه اسلامی آن روز تبلیغ نمایند.

استاد ساعی ور اظهار داشت: امام صادق علیه السلام دانشگاهی با رشته های متعدد تاسیس نمودند و این درس بزرگی است برای ما در این دوران است که مکتب امام جعفر صادق علیه السلام مکتب معارف به تمام معنا و فقه به تمام ابعادش است یعنی تربیت شاگردان به شکل تخصصی در فقه و اصول، در تفسیر و کلام و در علوم تجربی و سایر علوم میراثی جعفری است که ما باید از این میراث استفاده کنیم و وارثان خوبی برای آن باشیم.

وی اضافه کرد: امام صادق علیه السلام در این دانشگاه مکتب تشیع را سازمان دهی کردند چنان که شایستگی عنوان مکتب را داشته باشد منسوبیت ما به امام جعفر صادق علیه السلام به خاطر موقعیت زمانی ایشان و فرصت داشتن برای تبیین معارف از لسان آن حضرت بود.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: نکته دیگری که در این دانشگاه می بینیم گشودن باب اجتهاد است، امام صادق علیه السلام به گونه ای علمی با قیاس و روش های مثل آن مبارزه کردند و شیوه استنباط و تحقیق معارف و نحوه استنباط از قرآن و احادیث را به شاگردانشان آموختند و باب اجتهاد را به شکل پویا باز کردند و فرمودند: «علینا القاء الاصول و علیکم التفریع» القاء اصول به عهده ما است و تفریع آن اصول بر موضوعاتش در زمان های مختلف بر عهده شما است.

وی اضافه کرد: مشخصه دیگر دانشگاه امام صادق علیه السلام توجه دادن به اهل بیت علیهم السلام است چون این دانشگاه از همان چشمه سیراب می شد، این دانشگاه با معارف لدنی اهل بیت علیهم السلام سیراب می شد و این نکته حساسی بود که چهار هزار طلبه از این دانشگاه و چهار هزار شاگرد از این دانشگاه پرورش یافتند و در تمامی جوامع آن موقع پخش شدند. تبلیغ معارف اهل بیت علیهم السلام را می کردند و حتی از اهل سنت هم کسانی بودند که در این دانشگاه تعلیم می دیدند.

استاد ساعی ور اظهار داشت: مرحوم شهید اول در ذکری الشیعه جلد یک صفحه 58 می فرمایند: «حتی أن أبا عبدالله کتب من اجوبة مسائلی لاربعة مائة مصنفٍ» امام جعفر صادق علیه السلام چهارصد تصنیف از چهارصد شاگرد آماده نمود و چهار هزار راوی از اهل حجاز و عراق و خراسان و شام از امام صادق علیه السلام از محضر ایشان استفاده کردند و به همین بیان مرحوم محقق حلی در کتاب المعتبر فی شرح المختصر می نویسند: «چهار هزار راوی داریم که نزد امام جعفر صادق علیه السلام تعلم کردند.»

وی در انتهای سخنانش خاطر نشان کرد: امام صادق علیه السلام با توجه به شرایط به دست آمده توانستند دانشگاه جعفری را تاسیس کنند و به واسطه آن این هدف ها را محقق کردند مکتب شیعه را سازماندهی کردند، شاگردان بسیاری را در ابعاد مختلف پرورش دادند، توجه مردم را به اهل بیت علیهم السلام جلب کردند و معارف اهل بیت علیهم السلام را بدین وسیله منتشر کردند و این دانشگاه تا به حال متلالأ است و ریشه حوزه های علمیه شیعه است و ما باید این میراث بزرگ را ارزش نهیم و با تلاش خود نسبت به آن حفظ و نگهداری لازم را از آن داشته باشیم./20/21/260