جذاب ترین و زیباترین رفتار عملی و سبک حضرت رضا علیه السلام که می تواند الگوی همگان قرار گیرد ارتباط و خلوت آن حضرت با حق تعالی است.

استاد سید محمد تقی قادری در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: اگر بخواهیم یک تحلیل همه جانبه ای از زندگانی پنجاه و پنج ساله حضرت رضا علیه السلام داشته باشیم باید به پرسش های فراوانی پاسخ دهیم اولین پرسش در این رابطه این است که این زندگی پنجاه و پنج ساله به چند دوره تقسیم می شود؟ زندگانی حضرت رضا علیه السلام به سه دوره تقسیم می شود، دوره اول از سال 148 تا سال 183 یعنی از تولد امام علیه السلام تا سن 35 سالگی ایشان است که دوران امامت و حیات پدر بزرگوارشان حضرت موسی بن جعفر علیه السلام و دوره حکومت هارون عباسی است.

وی افزود: دوره دوم زندگانی امام رضا علیه السلام از سال 183 هجری قمری تا سال 193 هجری قمری است که به مدت 10 سال به طول انجامیده است که در دوران حکومت هارون عباسی و از سال 193 تا سال 198 به مدت پنج سال از حکومت امین عباسی است، دوره سوم زندگانی آن حضرت از سال 198 تا سال 203 به مدت پنج سال به طول می انجامد که امام علیه السلام معاصر با حکومت مامون عباسی است، پرسش دومی که زندگانی پنجاه و پنج ساله حضرت رضا علیه السلام در برابر ما قرار می دهد این است که چه ویژگی خاصی در تولد حضرت رضا علیه السلام وجود دارد که ایشان را سرآمد بسیاری از اولیاء الهی می کند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در پاسخ به این سوال باید گفت که دو ویژگی استثنایی در تولد حضرت رضا سلام الله علیه وجود دارد اولا در تاریخ آمده است مادر مکرمه حضرت رضا علیه السلام فرمودند: «هنگام بارداری این کودک احساس سنگینی نمی کردم بلکه بالعکس در هنگام خواب صدای تسبیح، تهلیل و تقدیس فرزندم را می شنیدم.» و همچنین از مادر حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام نقل شده است: «وقتی که حضرت رضا علیه السلام متولد شدند دستانشان را به روی زمین و سر مبارکشان را به سوی آسمان بلند کردند و لبانشان تکان می خورد، گویی با خدای خودشان مناجات می کردند» به همین دلیل است که زمانی که حضرت رضا علیه السلام متولد شدند، امام موسی بن جعفر علیه السلام خطاب به مادرشان فرمودند، «هنیئا لک کرامة ربک عزوجل» کرامت خداوند بر تو مبارک باد.

وی خاطرنشان کرد: پرسش سومی که در مورد زندگانی حضرت رضا علیه السلام مطرح است این است که در بین ائمه معصومین علیهم السلام ملقب به رضا شدند و با این لقب شهرت یافتند. در این جا دو نظریه وجود دارد بعضی از مورخین مانند ابن خلکان می گویند چون مامون عباسی حضرت رضا علیه السلام را ولیعهد خود کرد آن حضرت را به رضا ملقب کرد و به حضرت گفت: «الرضا من آل محمد».

استاد قادری اظهار داشت: نظریه دوم این است که ملقب شدن امام رضا علیه السلام به این دلیل نیست که مامون این لقب را به حضرت رضا علیه السلام داده باشند بلکه این لقب برخاسته از خصلت و صفت منحصر به فردی است که در حضرت رضا علیه السلام متجلی شده بود دلیل بر این مساله هم دو چیز است دلیل اول این است که امام کاظم علیه السلام در زمان حیات خودشان می فرمودند: «قلت لولدی الرضا» من فرزندم را با نام رضا می خوانم سخن حضرت موسی بن جعفر علیه السلام دلیل بر این است که آن حضرت خصوصیت برجسته ای در حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام دیده بودند که ایشان را ملقب به رضا کردند.

وی افزود: دلیل دوم این است احمد بزنطی می گوید به امام جواد علیه السلام عرض کردم عده ای از مخالفین شما خیال می کنند که مامون پدر شما را به رضا ملقب ساخته است و حضرت امام جواد علیه السلام در پاسخ فرمودند: «به خدا سوگند اینها دروغ می گویند و مامون پدرم را به نام رضا منسوب نکرد.» ایشان می گوید: «من به حضرت عرض کردم که چرا حضرت را ملقب به رضا کرده اند؟» امام علیه السلام فرمودند: «پدر من از میان ائمه اطهار علیهم السلام متجلی به این صفت شده بودند و به این خاطر کانون توجه دوست و دشمن قرار گرفتند و همه پدرم را به رضا می شناسند.»

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: پرسش چهارمی که زندگانی پنجاه و پنج ساله حضرت رضا علیه السلام در برابر ما قرار داده است این است که سبک زندگی و رفتار عملی حضرت رضا چگونه بوده است که ما بخواهیم از آن الگو برداری کنیم و آن صفت و سبک زندگی را در وجود خودمان نهادینه کنیم؟ در پاسخ به این سوال باید گفت اولا جذاب ترین و زیباترین رفتار عملی و سبک حضرت رضا علیه السلام که می تواند الگوی همگان قرار گیرد ارتباط و خلوت آن حضرت با حق تعالی است.

وی اضافه کرد: هیچ امری نمی توانست مانع از این ارتباط و خلوت حضرت رضا علیه السلام با حق تعالی شود لذا در زندگی ایشان از این نوع گزارشات فراوان آمده است که به برخی از آنها اشاره می شود اولا در حالات آن حضرت آمده است که ایشان کم خواب بودند و بسیار روزه می گرفتند، روزه داشتن سه روز در هر ماهی را هرگز ترک نمی کردند و خود حضرت می فرمودند: «هر کس سه روز از ماه را روزه گیرد مثل این است که همه ماه را روزه گرفته است» و خود حضرت وقتی پیراهنشان را به دعبل خزاعی دادند فرمودند : «دعبل این پیراهن را قدر بدان و از آن خوب محافظت کن که من در آن هزار شب و در هر شبی هزار رکعت نماز خواندم و هزار ختم قرآن به جا آورده ام» و همین دو گزارش برای ما کفایت می کند که بدانیم آن چیزی که برای امام علیه السلام لذت بخش بود ارتباط و خلوت با خدا بود.

استاد قادری اظهار داشت: ویژگی دوم در مورد سبک زندگی و رفتار حضرت رضا علیه السلام سادگی و بی تکلفی در اوج آراستگی است به این معنا که حضرت رضا علیه السلام هرگز آراستگی را با تجمل گرایی نمی آمیختند لذا در حالات آن حضرت آمده است که حضرت کم خوراک بودند و کم غذا می خوردند و در خانه های ساده می زیستند غالبا پیراهنی از پارچه های خشن بر تن می کردند ولی در مجالس عمومی و میان مردم جبه ای لطیف بر روی آن می پوشاندند و همچنین ابن عباد می گوید: «امام تابستان ها روی حصیر می نشستند و زمستان بر گلیمی استراحت می نمودند و تنها برای برخی از نشست های جمعی خویشتن را در ملاقی آراسته می کردند.» این مطلب نشان می دهد که امام علیه السلام می خواستند به پیروانشان بیاموزند هیچ منافاتی بین سادگی و بی تکلفی و آراستگی وجود ندارد.

وی خاطرنشان کرد: ویژگی سوم امام در مساله سبک زندگی ایشان این است که امام علیه السلام در معاشرت با خلق خدا و ارتباط با بندگان خدا سرآمد همه افراد بودند یعنی امام علیه السلام به همان راهی می رفتند که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و امیرالمومنین علیه السلام رفته بودند به این معنا که حضرت با توجه به این که امام بودند قدرت ولایت و تصرف را داشتند و با این که دارای علم غیب بودند ولی هیچ کدام از آنها نتوانست برای امام علیه السلام تعینی ایجاد کند و به عبارت دیگر با این که امام علیه السلام صاحب مرتبه عظیم و ملکوتی بودند در اوج تواضع و فروتنی بودند و فروتنی و تواضع را با مرتبه عظیم خودشان جمع کرده بودند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: روزی حضرت رضا علیه السلام به حمام رفتند و شخصی که ایشان را نمی شناخت از حضرت تقاضا کرد که برای او کیسه کشند و امام علیه السلام هم شروع به کیسه کشیدن کردند دیگران وقتی وارد شدند امام علیه السلام را شناختند و آن شخص متوجه شد که این کسی که کیسه می کشد حضرت رضا علیه السلام است فلذا بسیار شرمنده شد ولی امام علیه السلام بی توجه به عذرخواهی آن شخص کیسه کشیدند و به آن شخص دلداری دادند که هیچ اتفاقی نیفتاده است.

وی اضافه کرد: مردی از اهالی بلخ می گوید در سفر خراسان با امام رضا علیه السالم بودم روزی سفره ای را گسترده بودند امام علیه السلام همه خدمتگزاران و غلامان و حتی سیاهان را بر سر سفره خودشان نشانده بودند تا همه با هم غذا خورند در این هنگام به امام علیه السلام عرض کردم: «بهتر است اینان بر سفره جداگانه ای بنشینند.» امام علیه السلام فرمودند: «ساکت باش پروردگار همه یکی و پدر و مادر همه یکی و پاداش نیز به اعمال است.» این مساله به ما می آموزد کسانی که دارای موقعیت اجتماعی هستند نباید مراتب برای آنها تعین ایجاد کند. امیدوارم که خداوند متعال به همه ما توفیق دهد که حضرت رضا علیه السلام را الگو و اسوه زندگی خودمان قرار دهیم./20/21/260