انسان به درجه ایمان و یقین خود و نیز به اندازه تجلی عظمت پروردگار در قلبش که در کتابش متجلی است بهره مند می شود امام رضا علیه السلام خدا را بزرگ دانستند و او را پاس داشتند و امر خویش را به او واگذار کردند و جز او هر چیزی را خوار و حقیر می انگاشتند و در راه او هر بلایی را به جان می خریدند و تمام اینها وسایلی برای رسیدن به پروردگار است.

استاد سید مهدی موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: نام مبارک امام هشتم علی و کنیه ایشان ابوالحسن و لقب ایشان رضا می باشد، پدر بزرگوار ایشان امام هفتم حضرت موسی کاظم علیه السلام و مادر ماجده ایشان حضرت نجمه می باشد. حضرت در یازده ذی القعده سال 148 هجری قمری در مدینه منوره چشم به جهان گشودند و آخر صفر 203 هجری قمری در سن پنجاه و پنج سالگی به وسیله مامون مسموم و در سناباد نوقان که امروز یکی از محله های مشهد است به شهادت رسیدند و در شهر مشهد مقدس دفن شدند.

وی افزود: دوران زندگی حضرت رضا علیه السلام را می توانیم به سه بخش تقسیم کنیم بخش اول این دوران مربوط به قبل از امامت آن حضرت است که مدت سی و پنج سال از سال 148 تا سال 183 هجری قمری به طول انجامید، دوره دوم دوره بعد از امامت حضرت بود که این دوره هم 17 سال در مدینه منوره به طول انجامید و دوره سوم مربوط به سه سال آخر عمر ایشان است، حساس ترین دوره زندگی سیاسی حضرت به شمار می رفت که در خراسان طی شد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: حضرت رضا علیه السلام تنها یک فرزند به نام امام جواد علیه السلام داشتند که هنگام شهادت حضرت سن امام جواد علیه السلام هفت سال بود. امام هشتم علی بن موسی الرضا علیه السلام قرآن ناطق بودند و سرچشمه همه اخلاق و دانش و کراماتشان از قرآن بود. پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم برترین و بزرگترین امتیازشان خُلق قرآنی ایشان بود، در روایتی از عایشه دارد که درباره خلق پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از ایشان پرسیدند این چنین جواب داده است که «خلقه القرآن» خلق ایشان قرآن بود.

وی اضافه کرد: بزرگترین امتیاز علی بن ابیطالب علیه السلام هم این است که حضرت قرآن ناطق بودند و در جنگ صفین وقتی که عمر بن عاص آن حیله را به کار گرفت و قرآن ها را بر سر نیزه کرد تا بدین طریق مردم را فریب دهد، حضرت وقتی این منظره را ملاحظه کردند فرمودند: «هذا قرآن الصامت و انا قرآن الناطق» مردم آن قرآنی که بر سر نیزه ها می بینید آن قرآنی است که صامت است و ناطق نیست، قرآن ناطق من علی بن ابیطالب هستم.

استاد موسوی اظهار داشت: امام رضا علیه السلام مانند پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و اجداد طاهرینش با تمام وجود خویش مصداق این نور الهی بودند تا آن جا که مرحوم مجلسی رحمة الله علیه در جلد 49 بحارالانوار این حدیث را نقل می کنند که ابوذکوان از ابراهیم بن عباس نقل می کند که می گفت: «علی بن موسی را ندیدم مگر آن که نسبت به هر چیزی که از او سوال می شد آگاهی داشت و در اصل و روزگارش کسی را ندیدم که نسبت به آن چه در زمان او بود از او داناتر باشد، مامون از هر چه که سوال می پرسید او پاسخ می گفت و همه کلام و پاسخ وی گزیده هایی از قرآن بود او هر سه روز یک بار قرآن را ختم می کرد و می فرمود اگر بخواهم می توانم در کمتر از سه روز هم قرآن را ختم کنم اما هرگز به آیه ای بر نمی خورم جز آن که در آن آیه و این که در مورد چه چیزی فرود آمده و در چه وقتی نازل شده است می اندیشم از این رو قرآن را هر سه روز یک بار ختم می کرد.»

وی خاطرنشان کرد: سوالی که در این جا مطرح است این است که چگونه پیشوای ما امام رضا علیه السلام تا بدین اندازه به قرآن پایبند و مانوس بودند آیا ما که ادعا می کنیم شیعه امام رضا علیه السلام هستیم، می توانیم پیرو ایشان در این امر باشیم؟ بله می توانیم قرآن کتاب خدا است و آن کس که دلش به نور خداوند پیوند نیافته است، نمی تواند کتاب او را دریابد خداوند سبحان در سوره اسراء آیه 82 می فرماید: «و ننزل من القرآن ما هو شفاء و رحمة للمومنین و لا یزید الظالمین الا خسارا» و فرو می فرستیم از قرآن آن چه را که شفا و رحمت است برای مومنان و بر ستمکاران جز زیان نیفزاید.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: انسان به درجه ایمان و یقین خود و نیز به اندازه تجلی عظمت پروردگار در قلبش که در کتابش متجلی است بهره مند می شود امام رضا علیه السلام خدا را بزرگ دانستند و او را پاس داشتند و امر خویش را به او واگذار کردند و جز او هر چیزی را خوار و حقیر می انگاشتند و در راه او هر بلایی را به جان می خریدند و تمام اینها وسایلی برای رسیدن به پروردگار است.

وی اضافه کرد: مرحوم مجلسی در بحارالانوار جلد 49 نقل می کند: «یکی از عبادت های آن حضرت این بود که چون نماز صبح را در اول وقت به جا می آورد برای پروردگارش به سجده می افتاد و تا زمانی که خورشید بالا نمی آمد سر از سجده بر نمی داشت، مامون خلیفه عباسی به والی خودش در مدینه دستور همراهی امام تا خراسان را داد و پس از این سفر از او درباره حالات امام در راه پرسید والی بسیار از درجات عبادت و ذکر و توجه آن حضرت به خدا سخن گفت، مامون چون سخنان والی خویش را شنید به وی دستور داد که این سخنان را از مردم پنهان دارد.»

استاد موسوی اظهار داشت: از جمله سخنان والی در این باره به مامون این بود که می گفت: «چون صبح فرا می رسید علی بن موسی نماز صبح را می گذارد و چون سلام نماز را می گفت در مصلای خودش می نشست و خدا را تسبیح می گفت و می ستود و تکبیر و تهلیل می گفت و بر پیامبر و دودمانش درود می فرستاد تا آن که خورشید سر بر می آورد و سپس به سجده می افتاد و تا بالا آمدن روز در همان حال باقی می ماند سپس به سوی مردم می رفت و تا نزدیک وقت زوال با آنها سخن می گفت و آنها را اندرز می داد آن گاه تجدید وضو می کرد و به جایگاه نماز خویش بر می گشت.»

وی در ادامه بیان روایت افزود: والی پس از آن که کیفیت نماز و سجده ها و نوافل آن حضرت را تا وقت عصر چنان که در فقه معروف است بیان کرد گفت: «سپس آن حضرت اقامه می گفت و نماز عصر را به جا می آورد و چون سلام نمازش را می گفت در همان جا می نشست و به تسبیح و ستایش و تکبیر و تهلیل خداوند زبان می گشود و سپس به سجده می افتاد و در آن حال صد مرتبه می فرمود: «حمدا لله، حمدالله، حمدالله»» آن گاه والی ذکر می کند که چگونه پس از غروب خورشید نماز می گذارد و به تسبیح خداوند مشغول می شد تا آن که یک سوم از شب سپری می گشت و آن گاه به بستر می رفت و چون یک سوم آخر شب فرا می رسید برای خواندن نافله شب بر می خواست و آن قدر نماز می خواند تا سپیده سر می زد سپس تا طلوع خورشید به تعقیبات نماز می پرداخت و تا بالا آمدن خورشید به سجده می افتاد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: والی می گوید: «در بستر خویش بسیار قرآن می خواند و چون به آیه ای می رسید که در آن یادی از بهشت و جهنم شده بود می گریست و از خداوند بهشت را می طلبید و از آتش جهنم به خدا پناه می برد، امام عقیده داشت که برتری او به تقوا است و نه به خاطر انتساب او به رسول خدا».

وی افزود: بیهقی از صولی از محمد بن نصر رازی نقل می کند: «از پدرم شنیدم که می گفت: مردی به امام رضا علیه السلام گفت به خدا سوگند بر زمین کسی از جهت پدر از تو شریف تر نیست آن حضرت به وی فرمود تقوا به آن حضرت شرافت بخشید و طاعت خداوند موجب بزرگی آن حضرت شد.» کس دیگری به ایشان عرض کرد به خدا تو بهترین انسان ها هستی آن حضرت به او فرمود: «سوگند نخور ای مرد بهتر از من کسی است که خداترس تر از من باشد به خداوند قسم این آیه شریفه نسخ نشده است که خداوند فرمود: «و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا إن اکرمکم عندالله اتقاکم» این سخن حضرت ما را یاد روایتی از امام صادق علیه السلام می اندازد که حضرت فرمود: «همانا ولایت و دوستی من با حضرت محمد در نزد من محبوب تر از ولادتم از او است.»

استاد موسوی اظهار داشت: انسان باید ملاک برتری را همان طور که قرآن کریم و حضرات معصومین علیهم السلام می فرمایند و به آن اعتقاد داشتند تقوای الهی نه حسب و نسب بداند به همین جهت امام رضا علیه السلام در تمام ابعاد حیاتشان از خداوند متعال اطاعت می کردند و خدا هم ایشان را دوست می داشت و دلشان را به نور معرفت درخشان و از علم و دانش آکنده ساخته بود و ایشان را حجت بالغه خویش بر مخلوقاتش گردانیده بود.

وی تاکید کرد: در سوره ص می خوانیم که چگونه خداوند مواهب خویش را به بندگان درست کردارش بیان می کند او این همه مواهب را فقط فقط به خاطر عبادت و اخلاصی که اینان دارند به آنها ارزانی می بخشد مثلا خداوند تبارک و تعالی در سوره ص آیات 17 تا 20 می فرماید: «و اذکر عبدنا داوود ذالأید إنه أواب» تا این جا که می گوید: «و شددنا ملکه و آتیناه الحکمة و فصل الخطاب» معنای آیه واضح است که می گوید بر آن چه می گویند شکیبایی ورز و یاد آور بنده ما داوود نیرومند را که او بسیار توبه کننده بود و ما ملکش را استوار کردیم و به او حکمت و نیروی داوری دادیم این مسائل به خاطر اطاعت و بندگی حضرت داوود بود.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: خداوند متعال در ادامه آیه می فرماید: «و ظن داود أنما فتناه فاستغفر ربه و خر راكعا و أناب فغفرنا له ذلك و إن‏ له‏ عندنا لزلفى‏ و حسن مآب‏ يا داود إنا جعلناك خليفة في الأرض فاحكم بين الناس بالحق‏» پس برای او بخشیدیم و همانا برای او در نزد ما منزلتی نزدیک و عاقبتی نیکو است ای داوود ما تو را در زمین خلیفه قرار دادیم پس بین مردم به حق داوری کن و از هوای نفس پیروی نکن که تو را از خدا گمراه می سازد کسانی که از راه خدا گمراه می شوند چون روز حساب را فراموش کرده اند عذابی سخت در انتظار آنها است.

وی افزود: امام رضا علیه السلام این گونه به پروردگارشان توجه داشتند و خداوند نیز هر چه خود از کرامت و علم خواست به ایشان بخشیدند ایشان از دنیا کناره گرفته بودند و دنیا را خوار شمرده بودند و فریب های دنیا را پس زدند و خداوند هم پرده میان ایشان و حقایق را فرو افکند زیرا دنیا دوستی اساس هر خطایی است همچنان که در روایت دارد «حب الدنیا راس کل خطیئة» بیهقی از صولی نقل کرده است: «امام رضا علیه السلام بر روی بوریا و در زمستان روی پلاس می نشست جامه اش از پوشاک خشن بود و چون در برابر مردم ظاهر می شد خود را برای آنان می آراست این امر مربوط به روزگاری بود که دنیا به حضرت روی آورده بود اما حضرت نمی پذیرفت و فریب این زر و زیور دنیا را نمی خورد.»

استاد موسوی اظهار داشت: هنگامی که خلافت عباسی در اوج عظمت و شکوه خود بود و امام رضا علیه السلام در ناز و نعمت منصب ولایتعهدی این امپراطوری را در ظاهر بر عهده داشتند از دنیا چشم پوشیدند و به زرق و برق های آن پشت کردند این سیره حضرت علیه السلام بود که عنایتی به دنیا نداشتند، بزرگترین زهد امام علیه السلام در زمان ولایتعهدی ایشان بود به گونه ای که مامون خود این منصب را به آن حضرت پیشنهاد کرده بود، آری کسانی هستند که از دنیا دوری می جویند تا متاعی بزرگ تر از آن بدست آورند حال آن که هیچ چیز در چشم آدمی بزرگ تر از ریاست نیست.

وی افزود: فضل بن سهل که شاهد گفتگوی مامون با امام رضا علیه السلام در رابطه با خلافت بود می گوید خلیفه را هیچ گاه همانند آن روز خوار ندیدم مامون عباسی می گوید بسیار کوشیدم تا طمع او را به خلافت و غیر آن جلب کنم اما موفق نشدم اگر ما واقعا شیعه علی بن موسی علیه السلام هستیم باید خودمان را به سیره حضرت متاسی کنیم تا بتوانیم از این فضایل و کرامات اخلاقی حضرت در خودمان استفاده کنیم.

این استاد حوزه علمیه قم در انتهای سخنانش بیان داشت: در آخر حدیثی در فضیلت زیارت امام رضا علیه السلام می خوانم چون احادیثی که در فضیلت امام رضا علیه السلام از طرق شیعه بسیار زیاد است، حاکم نیشابوری شافعی به سند خودش از علی بن موسی الرضا علیه السلام نقل می کند: « من‏ زارني‏ على‏ بعد داري‏ أتيته‏ يوم القيامة في ثلاثة مواطن حتى أخلصه من أهوالها إذا تطايرت الكتب يمينا و شمالا و عند الصراط و عند الميزان» حاکم به سند خودش نقل می کند که امام رضا علیه السلام فرمودند کسی که به زیارت من بیاید من نیز روز قیامت در سه جایگاه به فریاد او خواهم رسید، زمانی که نامه های اعمال را به دست راست و چپ می دهند دوم هنگام عبور از پل صراط و سوم در جایی که اعمال را در کفه ترازو قرار می دهند. خداوند را قسم می دهیم که به حق این بزرگوار در عالم دنیا توفیق زیارت ایشان را و در عالم عقبی توفیق شفاعت ایشان را به همه ما مرحمت بفرماید./20/43/260