از ویژگی های اخلاقی امام رضا علیه السلام این است که زمانی که به اندرون خانه می رفتند و سفره می انداختند تمام خدمتگزاران حتی دربان خانه را بر آن می نشاندند. در مورد تهجد آن حضرت نقل است که آن حضرت شب ها را بیشتر بیدار بودند و کمتر می خوابیدند بیشتر شب ها تا صبح بیدار بودند و روزه بسیار می گرفتند. هرگز سه روزه روزه ایشان در ماه ترک نمی شد امام علیه السلام می فرمودند اول و وسط و آخر ماه را روزه بدارید چون طبق آیه «فمن جاء بالحسنه فله عشر امثالها» سه روز سه روزه مانند سی روز روزه می شود. به صورت پنهانی دستگیری زیادی از فقرا داشتند و در صداقت و راستگویی مانند بقیه اهل بیت علیهم السلام بودند.

استاد حسین فلاح مبارکه در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: دهه کرامت را که از میلاد حضرت معصومه سلام الله علیها تا میلاد امام رضا علیه السلام است را خدمت امام زمان علیه السلام و مقام معظم رهبری و همه شیعیان جهان تبریک عرض می کنم و امیدوارم که همیشه مشمول حمایت ها و کرامت های اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام باشیم و در این دهه از این کرامت ها بهره بیشتری بریم.

وی افزود: امام رضا علیه السلام در شب جمعه یازدهم ذی القعده سال 148 هجری قمری در مدینه منوره به دنیا آمدند پدر بزرگوار آن حضرت حضرت موسی بن جعفر علیه السلام بودند و مادر آن حضرت به نام ام بنین، تکتم یا نجمه معروفند که هر سه اسم در تاریخ آمده است. مرحوم علامه مجلسی در جلد هفتم بحار الانوار صفحه 49 نقل می کند که نجمه مادر حضرت رضا علیه السلام کنیزی بودند که حمیده مادر حضرت موسی بن جعفر علیه السلام ایشان را خریدند حمیده خانم بیان می کنند: «شبی رسول مکرم اسلام را درخواب دیدم که به من فرمودند این نجمه برای فرزند تو موسی است که به زودی بهترین اهل زمین از او به دنیا خواهد آمد.» حمیده خانم می گویند: «من نجمه را به موسی بن جعفر بخشیدم و ایشان وقتی رضا از نجمه به دنیا آمد نام او را طاهره نامیدند.»

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: مرحوم مجلسی نقل می کند: «امام رضا علیه السلام در دوران شیرخوارگی کودکی درشت بودند و از این جهت زیاد شیر می خوردند حضرت نجمه گفتند که برای این بچه مرضعه ای بگیرید تا به من کمک کند از او پرسیدند که آیا شیر تو کم شده است؟ نجمه در پاسخ گفت: ذکر و نماز و تسبیحی داشتم که از زمان تولد این کودک کمتر می توانم به آنها بپردازم.» از این روایت معلوم می شود که چقدر نجمه خاتون عابده و اهل توسل بودند.

وی اضافه کرد: علامه مجلسی در جلد نهم بحار الانوار از نجمه خاتون نقل می کند: «وقتی به فرزندم علی باردار شدم سنگینی حمل را احساس نمی کردم و وقتی خواب بود از درون رحم خود تسبیح و تنزیه خداوند را می شنیدم اما وقتی بیدار می شدم دیگر تسبیحی نمی شنیدم و این باعث خوف و هراس من شده بود وقتی که علی بن موسی به دنیا آمدند فهمیدم این ذکر و تسبیح مربوط به او بوده است» همچنین علامه مجلسی از ایشان نقل می کند: «وقتی رضای من به دنیا آمد دست خود را بر زمین گذاشت و سر به آسمان بلند کرد و لب های خود را حرکت می داد گویا حرفی می زد پدر او بر من وارد شد و فرمود مبارک باد بر تو ای نجمه لطف و کرامت پروردگارت شامل تو شد و فرزندم علی را گرفتند و در پارچه ای سفید پوشاندند و در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه گفتند و از آب فرات کام فرزندم علی را باز کردند سپس فرمودند ای نجمه او بقیة الله بر زمین خداوند است.»

استاد فلاح مبارکه اظهار داشت: مادر امام رضا علیه السلام از زنان پاک و حضرت رضا علیه السلام از رحم های طیب و طاهر به دنیا آمدند و کسی که باید حجت خداوند باشد باید از بهترین زنان عالم به دنیا آید. حضرت موسی بن جعفر علیه السلام نام این نوزاد را علی نامیدند و فرمودند در میان دودمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بهترین نام و محبوب ترین نام علی است کنیه حضرت ابوالحسن و ابوعلی هم به ایشان گفته می شود. لقب های حضرت هم به این صورت است سراج الله، نورالهدی، قرة عین المومنین و رضا که به معنای راضی به رضای خداوند است، فاضل و صابر هم از القاب حضرت است بخشنده، راضی، با وقار و بردبار هم برای ایشان ذکر شده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در حدیثی است که پیامبر اکرم علی بن موسی الرضا علیه السلام را عالم آل محمد نامیدند از مرحوم صدوق در کتاب عیون اخبار رضا علیه السلام نقل است که حضرت رضا علیه السلام همیشه تابستان ها بر روی حصیر می نشستند و زمستان بر روی گلیمی می نشستند و لباس حضرت لباس درشت و خشنی بود مگر زمانی که حضرت با مردم ملاقات داشتند که حضرت لباسشان را عوض می کردند.

وی افزود: ابراهیم بن عباد نقل می کند: «هرگز ندیدم از امام رضا علیه السلام چیزی را بپرسند که آن حضرت نداند و عالم تر از او نسبت به زمان خودش ندیدم» و جالب است که بدانیم که مامون همواره آن حضرت را با سوال های مختلف امتحان می کرد و آن بزرگوار جواب می فرمود. 

استاد فلاح مبارکه اظهار داشت: در حالات امام رضا علیه السلام نقل است که ایشان قرآن را در هر سه روز ختم می کردند و می فرمودند: «اگر بخواهم کمتر از سه روز هم قرآن را ختم کنم می توانم لکن از هیچ آیه ای عبور نمی کنم مگر آن که به این فکر می کنم که درباره چه کسی نازل شده است لذا قرآن را در سه روز ختم می کنم.» که این حدیث در بحارالانوار جلد 90 نقل شده است. از همین راوی نقل شده است: «هرگز ندیدم که امام رضا علیه السلام کسی را با سخن خویش بیازارد و هرگز ندیدم که سخن کسی را قطع کند و اجازه می دادند تا حرف او تمام شود، هرگز حاجت کسی را رد نمی کردند، هرگز در مقابل خداوند تبارک و تعالی تکیه نمی دادند و هرگز ندیدم که با صدای قهقهه بخندند بلکه متخلق به اخلاق رسول خدا بودند.»

وی افزود: از ویژگی های اخلاقی امام رضا علیه السلام این است که زمانی که به اندرون خانه می رفتند و سفره می انداختند تمام خدمتگزاران حتی دربان خانه را بر آن می نشاندند. در مورد تهجد آن حضرت نقل است که آن حضرت شب ها را بیشتر بیدار بودند و کمتر می خوابیدند بیشتر شب ها تا صبح بیدار بودند و روزه بسیار می گرفتند. هرگز سه روزه روزه ایشان در ماه ترک نمی شد امام علیه السلام می فرمودند اول و وسط و آخر ماه را روزه بدارید چون طبق آیه «فمن جاء بالحسنه فله عشر امثالها» سه روز سه روزه مانند سی روز روزه می شود. به صورت پنهانی دستگیری زیادی از فقرا داشتند و در صداقت و راستگویی مانند بقیه اهل بیت علیهم السلام بودند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت:مرحوم کلینی در جلد 4 کافی از شخصی از اهل بلخ که از مدینه تا خراسان همراه امام رضا علیه السلام بود نقل می کند: «آن حضرت در بین راه سفره غذا گسترد و تمام خادمان از سفید و سیاه را بر سر سفره جمع می کرد. من گفتم: فدایت شوم ای امام بهتر است برای ندیمان و غلامان سفره ای جداگانه می انداختید آن حضرت فرمودند: خدای ما یکی است، پدر و مادر همه ما یکی است و پاداش به اعمال است.»

وی اضافه کرد: مرحوم کلینی در کافی نقل می کند: «شبی فردی میهمان آن بزرگوار بود و با آن حضرت صحبت می کرد در این هنگام چراغ خانه خراب شد آن شخص خواست چراغ را اصلاح کند اما آن بزرگوار نگذاشت و خود اقدام به اصلاح چراغ کرد و گفت ما خانواده ای هستیم که میهمان را به کار نمی گماریم.»

استاد فلاح مبارکه اظهار داشت: امام رضا علیه السلام ولایتعهدی را پذیرفتند تا خدمتی به مردم شود ولی با لطایف الحیلی که امام داشتند نگذاشتند بهانه سوئی در دست مامون قرار گیرد. پس از آن که حضرت موسی بن جعفر علیه السلام به وسیله هارون الرشید به شهادت رسیدند حضرت امام رضا علیه السلام به امامت رسیدند و مقداری از دوران امامت ایشان در زمان هارون و زمانی نزدیک به چهار سال در زمان خلافت امین و نزدیک به دو سال از امامت آن حضرت هم در زمان خلافت مامون بود در زمان خلافت هارون و بعد از شهادت موسی بن جعفر علیه السلام بعضی از افراد به هارون توصیه کردند که امام رضا علیه السلام را به شهادت رساند.

وی خاطرنشان کرد: مرحوم مجلسی نقل می کند: «شخصی از بنی العباس به نام عیسی بن جعفر به هارون گفت سوگندی که درباره آل ابیطالب گفتی به یاد آور که اگر کسی بعد از موسی بن جعفر ادعای امامت کند گردن او را می زنی و الان علی بن موسی ادعای امامت دارد و مردم نیز همان اعتقادی که به موسی بن جعفر داشتند به ایشان دارند مردم دور او جمع می شوند. هارون به او گفت: وای بر تو آیا می خواهی من همه آل ابیطالب را بکشم نه چنین کاری را نخواهم کرد.» البته این گونه نبود که آنها به خاطر ترحم دست از این کشتن برداشته باشند آنها شجره خبیثه بودند و کارشان این بود که شجره طیبه را از بین برند. راوی خبر را خدمت امام رضا علیه السلام آورد آن حضرت خبر دادند: «قسم به خدا آنها چنین قدرتی ندارند.» یعنی قاتل من هارون الرشید نیست و هیچ کاری نمی توانند کنند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: ولایتعهدی امام رضا علیه السلام در دوران خلافت مامون رقم خورد و ایشان را از مدینه به طوس آوردند کرامت هایی که از امام رضا علیه السلام در طول این مسیر اتفاق افتاد و حدیث معروف سلسلة الذهب را امام رضا علیه السلام در نیشابور بیان داشتند که چهار هزار قلم به دست سخن امام رضا علیه السلام را نوشتند و این حدیث را نقل کردند که آن حضرت ولایت امیرالمومنین علیه السلام و اولادش را به شروطی که بود نقل کردند که «بشروطها و انا من شروطها» و بیان کردند که مردم بدانید اسلام حقیقی اسلام همراه ولایت است همچنین ایشان در طول راه نیز مرتب مردم را هدایت می کردند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: امام علیه السلام به طوس آمدند و ولایتعهدی را قبول کردند که اسمش ولایتعهدی بود اما امام علیه السلام به جهت این که فشار بر علویون و مردم را کم کنند این مسئولیت را پذیرفتند به هر صورت مامون نتوانست نیت پلید خود را در مورد امام رضا علیه السلام عملی کند و عزت ایشان را بین مردم از بین برد و بالعکس شد. الان هم بارگاه این امام شریف ملجا همه عاشقان است که مثل پروانه دور شمع وجود ایشان می چرخند و کشور امام رضا علیه السلام که پایتختش خراسان رضوی است به لطف ایشان پایدار است و ان شاء الله تحت رهبری فرزندشان مقام معظم رهبری تا انقلاب جهانی حضرت مهدی علیه السلام این انقلاب مستدام بماند و مردم ما متخلق به اخلاق رضوی بشوند./20/20/260