یونس بن عبدالرحمن که مقبول حضرات معصومین علیهم السلام بود و در حق او دعا کردند و در مورد موقعیت عقیدتی و دقت علمی و فقهی او نوشته اند که افقه از او بعد از سلمان دیده نشده است می گوید: «من از روات اصلی روایات امام باقر و امام صادق علیهم السلام را جمع کردم و این روایات را بر امام رضا علیه السلام عرضه کردم و ایشان اکثر این روایات را نپذیرفتند و فرمودند صحیح این روایات این است یا این روایات صورت تقیه ای صادر شده است یا به صورت نقل به مضمون آورده شده است.» حضرت رضا علیه السلام این روایات را پالایش و تنزیه کردند و به جامعه اسلامی و شیعی عرضه داشتند.

استاد امیر خان بلوکی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: عرض تبریک به مناسبت میلاد با سعادت حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام خدمت همه مسلمانان و بخصوص شیعیان آن حضرت خصوصا ایرانی ها که تحت عنایات آن حضرت و توجهات و لطف و کرامت آن حضرت هستند چند کلمه ای را در مورد فضایل آن حضرت بیان می کنم.

وی افزود: در یک حدیث نورانی از فرزندان موسی بن جعفر سلام الله علیه نقل شده است که ایشان همواره این جمله را تکرار می کردند: «هذا اخوکم علی بن موسی الرضا عالم آل محمد» این برادر شما علی بن موسی الرضا است که شخصیت و عالم آل محمد است از شرایع و عقاید و دین خدا از او بپرسید و آن چیزی که به شما فرمود را حفظ کنید «فانی سمعت ابی جعفر بن محمد غیر مرة یقول لی» من همواره از پدرم امام صادق علیه السلام این جمله را شنیدم که عالم آل محمد «لفی سلبک» این دانشمند فرهیخته خاندان پیغمبر در سلب تو است «و لیتنی ادرکته» ای کاش من او را درک می کردم «فانه سمی امیر المومنین» او همنام امیر المومنین علی بن ابی طالب علیه السلام است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: وجود مقدس حضرت امام صادق علیه السلام در سال 148 به شهادت رسیدند و اتفاقا میلاد مسعود حضرت امام رضا علیه السلام هم در همان سال اتفاق افتاده است اما با اختلاف چند روز که حسب مشهور شهادت امام صادق علیه السلام در شوال اتفاق افتاد و میلاد امام رضا علیه السلام در ذی القعده به این معنا که چند روزی بین آنها فاصله بود اما به هر حال حضرت صادق علیه السلام این نکته را تذکر دادند که موفق به درک امام رضا علیه السلام نمی شوند.

وی اضافه کرد: جانب علمیت حضرت امام رضا علیه السلام توسط حضرات معصومین علیهم السلام بزرگ شده است در صورتی که همه اهل بیت علیهم السلام از علمای آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم هستند که فرموده اند: «خلقنا العلماء» که علم الهی و اتصال به آن سرچشمه های علم الهی در وجود این حضرات متجلی است اما ظهور و بروز این صفات فرق دارد ابن قطیبه در کتاب «الامام و السیاسة» در رابطه با حضرت امام رضا علیه السلام می گوید که ایشان در بیست سالگی در مسجد مدینه مجلس تحدیث داشتند و حدیث می خواندند و محدثین اهل سنت از ایشان تحمل حدیث می کردند.

استاد خان بلوکی اظهار داشت: این نکته خیلی دقیق است که علمای حدیث در مورد طی روال تحمل حدیث نوعا معتقد بودند فرد باید از بیست سالگی آموختن حدیث را شروع کند یعنی باید به سن پختگی رسد و بعد از مدتی کار کردن حدیث بخواند بالاتر از این مطلب این سخن است که در تاریخ در مورد امام رضا علیه السلام نوشته شده است که ایشان در بیست سالگی در مجلس تحدیث حدیث می خواندند و شیعه و اهل سنت از ایشان نقل حدیث می کردند و لذا در احادیثی که به مسانید معروف است، حضرت رضا علیه السلام و سایر ائمه علیهم السلام آن روایت را به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم اسناد می دادند این مطلب نشان می دهد که در مجلس امام رضا علیه السلام اهل تسنن نیز حضور داشتند که معتقد به امامت آن حضرت نبودند که موید این مطلب حدیث نورانی سلسلة الذهب است که حضرت رضا علیه السلام سلسله نقل حدیث را از طریق پدر و اجداد طاهرینشان به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم می رسانند.

وی افزود: انبوه روایات ما تا سال 148 هجری نقل شده است که شهادت حضرت صادق علیه السلام است در ائمه متاخر ما یعنی بعد از حضرت صادق علیه السلام چون از دوران امام کاظم علیه السلام گرفتاری های زندان و در دسترس نبودن و خطرات دیگری برای آن حضرات به وجود آمد عمده احادیث ما مربوط به سال 80 تا 148 هجری قمری است اما این احادیث در زمان ائمه متاخر نیازمند پالایش و تنزیه و نیازمند این بود که احادیث تقیه ای از غیر تقیه ای جدا شود که این کار را ائمه متاخر مثل امام رضا، امام جواد و حضرت هادی علیهم السلام انجام دادند که در صورت جمع آوری مطالب پیرامون پالایش احادیث از طرف ائمه متاخر مجموعه جالبی پدید می آید.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: در زمان امام رضا علیه السلام مساله بزرگی در عالم اسلام شکل گرفت به نام اجتماع امر و نهی که اگر فردی در دار غصبی نماز خواند این نماز درست است یا نه؟ چون از یک جهت مامور به و از جهت دیگر منهی عنه می باشد. امروزه هم علمای اعلام بحث های نظری و فکری و قدری فلسفی را به صورت دقیق در این مساله مطرح می کنند اما این مساله در زمان امام رضا علیه السلام در جهان اسلام مطرح شد.

استاد خان بلوکی اظهار داشت: مساله اجتماع امر و نهی در صلوة در حریر مطرح شد، اصل مساله، مساله اجتماع امر و نهی بود چون ما در شرایط لباس نمازگزار نداریم که لباس حریر نباشد تقریبا اولین روایت صحیحه ما درباره این مطلب از حضرت رضا علیه السلام است که می فرمایند: «لا تحل الصلوة فی الحریر» به این معنا که در روایات آمده بود که مثلا مردها حریر نپوشند «لا تلبس الحریر» از آن طرف هم نسبت به صلوة امر شده بود، آن وقت اگر کسی نمازی را لباس حریر به جای آورد این مساله از مسائل امر و نهی می شود البته امروزه فقها این مساله را به صورت شرطی از شرایط لباس نمازگزار آوردند اما صحیح این است که این مساله از مسائل اصولی و اجتماع امر و نهی است که امام رضا علیه السلام در این مساله امتناعی شدند به این معنا که قائل شدند که اجتماع امر و نهی در مصداق خارجی واحد ممکن نیست.

وی افزود: یونس بن عبدالرحمن که مقبول حضرات معصومین علیهم السلام بود و در حق او دعا کردند و در مورد موقعیت عقیدتی و دقت علمی و فقهی او نوشته اند که افقه از او بعد از سلمان دیده نشده است می گوید: «من از روات اصلی روایات امام باقر و امام صادق علیهم السلام را جمع کردم و این روایات را بر امام رضا علیه السلام عرضه کردم و ایشان اکثر این روایات را نپذیرفتند و فرمودند صحیح این روایات این است یا این روایات صورت تقیه ای صادر شده است یا به صورت نقل به مضمون آورده شده است.» حضرت رضا علیه السلام این روایات را پالایش و تنزیه کردند و به جامعه اسلامی و شیعی عرضه داشتند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: علی رغم بی میلی آن حضرت به مساله ولایتعهدی بابی باز شد که حضرت بتوانند حقایق دینی و معرفتی بیشتری را بیان کنند که توسط علمای اعلام این اخبار به ما رسیده است و در کتب مختلفی مثل همین کتاب عیون اخبار الرضا مرحوم شیخ صدوق جمع آوری شده است. امیدواریم که با دقت نظر و تطبیق این روایات در اوضاع آن بتوانیم آنها را ادراک و فهم کنیم و قدردان نعمت ولایت اهل بیت علیهم السلام و این هدایتی که خداوند به ما عنایت کرده است باشیم و به برکت این میلاد مسعود خیر و برکت و لطف حضرت حق شامل همه مسلمانان و بخصوص شیعیان آن حضرت شود و صلح و آرامش و مشکلاتی که امروز در دنیای اسلام وجود دارد برطرف شود./20/21/260