مشی امام رضا علیه السلام در دوره ای که در مدینه و در خراسان بودند یعنی مشی امام علیه السلام در مسئولیتی که به عنوان ولیعهد یک کشور عظیم اسلامی داشتند از جهت کوشش و رفتار ایشان بسیار جالب است در زمان سکونت آن حضرت در خراسان اکثر افرادی که با ایشان در تماس بودند از اهل سنت بودند و مطالبی که نوعا از ایشان نقل می شود از اهل سنت است.

استاد احمد مرادخانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: امام رضا علیه السلام در روز پنج شنبه 11 ذی القعده در سال 148 هجری قمری یعنی دقیقا 16 روز پس از شهادت جد بزرگوارشان امام صادق علیه السلام در شهر مدینه به دنیا آمدند. و از سال 148 تا الان که 1438 هجری قمری است 1290 سال از تولد این بزرگوار می گذرد پدر بزرگوار امام رضا علیه السلام امام کاظم علیه السلام و مادر بزرگوارشان نجمه هستند که در واقع ایشان کنیز حمیده مادر امام کاظم علیه السلام بود که به خاطر تقوا و پرهیزکاری نجمه خانم این کنیز خود را به امام کاظم علیه السلام بخشیدند.

وی افزود: مشی امام رضا علیه السلام در دوره ای که در مدینه و در خراسان بودند یعنی مشی امام علیه السلام در مسئولیتی که به عنوان ولیعهد یک کشور عظیم اسلامی داشتند از جهت کوشش و رفتار ایشان بسیار جالب است در زمان سکونت آن حضرت در خراسان اکثر افرادی که با ایشان در تماس بودند از اهل سنت بودند و مطالبی که نوعا از ایشان نقل می شود از اهل سنت است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: روایتی از محمد بن عباد وزیر مامون است که در مورد سیره رفتاری حضرت در خراسان است که نقل می کند: «علی بن موسی در تابستان ها بر روی حصیر زندگی می کردند و در زمستان ها بر روی گلیم می نشستند.» با این که امکانات فراوانی در اختیار داشتند اما مشی ایشان بعد از حضور ایشان در خراسان و مدینه تغییری نیافت و دارد که امام علیه السلام لباس های زیر خودشان را از نوع خشن انتخاب می کردند اما هنگامی که در بین مردم قرار می گرفتند از همان لباس های عادی که مردم بر تن می کردند استفاده می کردند تا هم جلوی خودنمایی و تظاهر به زهد و تقوا گرفته شود اما در حد همان مردم لباس می پوشیدند و لباس پادشاهان و افرادی که به عنوان مدیران ارشد جامعه بودند و برای خودشان جایگاه خاصی قائل بودند را بر تن نمی کردند.

وی اضافه کرد: از نکاتی که در رابطه با امام علیه السلام گزارش شده است مطلبی است که رجاء بن ابی ضحاک که مامور ویژه مامون بود و دستور داشت امام را از مدینه به خراسان آورد بیان می کند او در طول سفر تمام رفتار امام رضا علیه السلام را گزارش می کرد و هنگامی که به نزد مامون آمد مامون از برنامه روزانه و شبانه امام سوال کرد و او شروع کرد به توصیف برنامه ثابت امام علیه السلام که در واقع به جز تقوا و زهد و شب زنده داری های فراوان چیز دیگری نتوانست نقل کند که مامون در ادامه صحبت های ابی ضحاک بیان می کند که تمام مطالبی که نقل می کنی راست می گویی و این بزرگوار دارای چنین صفاتی است اما این مطالب را برای کس دیگری نقل نکن.

استاد مرادخانی اظهار داشت: در واقع احساس خطری که مامون از روش و مشی امام علیه داشت باعث شد که کسی در جامعه از زهد امام علیه السلام خبردار نشود چون در جامعه ای که مامون مدیر آن باشد دقیقا رفتار و کردار مدیران چیزی نبوده است که مورد تایید اسلام باشد و بیان مشی امام علیه السلام برای آنها متناقض رفتارهای آنها می باشد و رفتار آنها را زیر سوال می برد.

وی اضافه کرد: دو نکته ای که در زندگی و بیان امام رضا علیه السلام می توانیم بیابیم اهمیتی است که امام رضا علیه السلام به بحث ولایت و امامت داشتند هم در رابطه با جایگاه امامت در اسلام و اعتقادات اسلامی به نحو کلی که در این باب روایت های متعددی بخصوص روایت سلسلة الذهب وجود دارد که در آن جا بیان می کنند که تمام فروع دین زمانی مقبول خواهد بود که شما امام علیه السلام را شناخته باشید و در واقع پذیرش اعمال و تمام فروع در زمانی است که اعتقادات و اصول را شناخته باشد و در راستای امامت این اعمال را تنظیم کند و نکته دیگری که در این رابطه وجود دارد در مورد مصداق امامت در زمان آن حضرت است که می فرمایند: «انا من شروطها» یعنی پس از بیان جایگاه امامت در اعتقادات اسلامی این که بیان می کنند من از شروط هستم یعنی امامی که در این عصر به عنوان امام و مقتدا باید مطرح باشد من هستم و جایگاه امامت را گوشزد می کنند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: نکته ای که در واقع از بیان و فرمایش امام علیه السلام باید استفاده شود این است که اگر جهاد، نماز، روزه و تمام فروع در جهت امامت نباشد افراد مسلمان هستند اما به راحتی دچار انحراف می شوند شما می بینید که از اثرات آن جنگی است که امروزه بین مسلمانان در کشورهای متعدد به واسطه دشمنان تحریک می شود که به اسم اسلام مسلمانان را قتل عام می کنند و این مطلب به خاطر دور بودن از بحث ولایت و شناخت امام علیه السلام است.

 وی خاطرنشان کرد: این که در روایات می فرماید کسی که امام زمان خودش را نشناسد اگر بمیرد به صورت مرده جاهلیت است نشان می دهد از احکام چیزی به دست نیاورده است ولو نماز می خواند ولو روزه می گیرد ولو جهاد انجام می دهد رفتارش رفتار جاهلانه است و این مساله به ما گوشزد می کند که در امر امامت دقت کنیم و در تعیین مصداق در احکامی که در راستای امامت قرار ندارند دقت بیشتری کنیم و این حاصل نمی شود مگر این که رفتار افرادی که به اسم امامت و به اسم مدیران ارشد ما خدماتی را انجام می دهند در راستای زندگی ائمه اطهار علیهم السلام باشد.

استاد مرادخانی اظهار داشت: خوشبختانه مراجع شیعه از نمونه های بارز این مشی هستند و اعتمادی که مردم به مراجع دارند و نسبت به ولی فقیه خودشان هم دارند به خاطر مشییی است که اینها از ائمه اطهار علیهم السلام آموخته اند. نکته ای را در این باره باید تذکر دهیم این است که هر نعمتی که از طرف خداوند به انسان داده می شود باید حفظ شود و مهم ترین عامل حفظ هر نعمتی این است که غرور و تکبر به داشتن آن نعمت بر ما و آن شخص مستولی نشود و بالاترین نعمت، نعمت ولایت است در روایتی در رجال کشی از احمد بن محمد بزنطی نقل شده است که می گوید: «من به همراه سه نفر خدمت امام رضا علیه السلام رسیدیم و هنگام بازگشت از خدمت امام ایشان فرمودند: احمد تو بمان. تا پاسی از شب خدمت امام رضا علیه السلام ماندم وقتی که خواستم از خدمت امام مرخص شوم، امام فرمودند: می خواهی بروی یا می خواهی بمانی؟»

وی در ادامه بیان روایت افزود: «خدمت امام علیه السلام عرض کردم این مساله بستگی به نظر شما دارد امام فرمودند: بمان که رخت خواب و امکانات هم است امام علیه السلام از اتاق بیرون رفتند بلافاصله سر به سجده گذاشتم و خدا را شکر کردم که الحمدلله از بین این رفقا امام علیه السلام نظر لطفی به من داشتند و خواستند که من بمانم در حال سجده بودم که امام علیه السلام بازگشتند و انگار نیت من را می دانستند لذا من بلند شدم امام علیه السلام دست من را گرفتند و در این هنگام مطلبی را از امام علی بن ابیطالب علیه السلام برای من نقل کردند که جد ما امیرالمومنین علیه السلام برای دیدن صعصعة بن سوهان که مریض شده بود رفتند.»

استاد مرادخانی در ادامه بیان روایت اظهار داشت: «صعصعه از آمدن امیرالمومنین علیه السلام و ملاقات او بسیار خوشحال شد و باعث غرور او شد که امام علیه السلام فرمودند: اگر ملاقات من باعث تکبر و غرور نسبت به برادرانت شود مایه خسران است» و این مطلب نشان می دهد باید هم ولایت را حفظ کرد و هم این نعمت را با غرور و تکبر از بین نبرد وقتی به این نوع مسائل نگاه می کنیم در رفتار امام علیه السلام بسیار زیاد است و توجه به اصل ولایت و بیان مصداق ولایت و نعمت بزرگ ولایت از نکاتی است که برای هر فرد مسلمانی قابل توجه است و خوشبختانه برادران اهل سنت ما هم در مسیر امام رضا علیه السلام در شهرهای گنبد و گلستان اشعار فراوانی در رابطه با آن حضرت دارند.

وی افزود: در ملاقاتی که با علمای شهرهای گنبد و گلستان در مکه مکرمه داشتم دیدم که آنها اشعار فراوانی در باب توسل به امام رضا علیه السلام که حتی ما زمانی که اشعاری را از اینها می شنیدیم نه تنها توسل به امام رضا علیه السلام را مطرح می کردند بلکه می گفتند ما توسل می کنیم به زائران امام رضا علیه السلام و این مساله از نکاتی است که وحدت بین شیعه و سنی را نشان می دهد که در پرتو اعتقاد به ولایت و امامت است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: درباره ویژگی های امام رضا علیه السلام روایات فراوانی وجود دارد که یکی از آنها ختم قرآن آن حضرت است که امام علیه السلام در هر سه روز ختم قرآن داشتند و حتی می فرمودند در کمتر از سه روز هم این ختم برای من میسر است اما تامل در آیات شان نزول و دیگر نکاتی که مربوط به آیات است سبب می شود که در طول سه روز این ختم صورت گیرد، روزه داری امام علیه السلام به این صورت است که اول ماه و وسط و آخر ماه را روزه می گرفتند. امام رضا علیه السلام می فرمایند: «حفظ روزه داری در سه روز از هر ماه سبب می شود که تمام ماه روزه داری برای او احتساب شود.»

وی خاطرنشان کرد: امام مشیی که در مدینه داشتند در خراسان هم همان مشی را ادامه دادند، ابن شهر آشوب در مناقب خودش نقل می کند که شخصی درمحضر امام نقل می کرد: «امام علیه السلام در روز عرفه در خراسان تمام اموال خودشان را بخشیدند که حتی فضل بن سهل به امام علیه السلام عرض کرد که این نحوه بخشش اموال باعث ضرر و زیان می شود.» افرادی که فهم دینی کاملی ندارند و اعمال دینی را با ملاکات دنیوی می سنجند به صورت طبیعی این گونه می پندارند که کسی که تمام اموالش را در راه خدا می دهد دستش خالی می شود لذا فضل بن سهل به امام علیه السلام عرض می کند که این نحوه بخشش باعث ضرر و زیان است اما امام علیه السلام در پاسخ او فرمودند این مطلب دارای سود زیاد است به صورتی که آن چیزی خداوند به عنوان پاداش و اجر در مقابل این بخشش می دهد جلوی ضرر و زیان این مساله را می گیرد.

استاد مرادخانی در انتهای سخنانش اظهار داشت: ائمه ما همواره اسطوره بودند و زمانی می توانیم بگوییم از ائمه علیهم السلام استفاده کردیم که مشی الهی آن بزرگواران و مشی در برخورد مردم و در بخشیدن و طرز لباس پوشیدن آنها و نکاتی که این اهل بیت عزیز برای ما به یادگار گذاشتند در زندگیمان به کار برده باشیم و الا صرف بیان روایات مشکلی را از ما حل نمی کند ان شاء الله خداوند ما را از کسانی قرار دهد که مشی عملی اهل بیت علیهم السلام به عنوان سبک زندگی شیعه در این دورانی که هر کس برای خودش الگویی را مطرح می کند به عنوان بهترین الگو انتخاب کند./20/20/260