جمع بندی نظرات شیخ در موضوعات مختلف کم کم باید در بین اساتید شکل گیرد گاهی اوقات که مقاله ای که در رسائل نوشته می شود باید هم رسائل دیده شود هم مکاسب و هم کتاب های حاشیه بر استصحاب و مطارح الانظار شیخ دیده شود اگر این جمع بندی ها در اختیار طلبه ها قرار گیرد سرعت رشد علمی طلبه ها بالا می رود و انگیزه تحصیلی آنها هم رشد می کند و یک کار علمی خوب هم در این رابطه انجام می شود.

استاد سید محمد جواد تاکی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: یکی از مطالبی که در تقسیم بندی های رسایل به آن دقت نشده است این است که باید بعد از بحث قطع و ظن و بحث خبر واحد بحث تعادل و تراجیح خوانده شود که مکمل و ضمیمه عملیاتی بحث خبر واحد و به عبارت عام بحث ظنون است لذا این تفکیکی که شورا انجام داده است که بحث تعادل و تراجیح تبدیل به آخرین درس رسائل شده است صحیح نیست و باید بعد از بحث تعادل و تراجیح وارد بحث اصول عملیه شوند.

وی افزود: تقسیم بندی محدوده های فعلی نظم علمی را ندارد از نظر علمی در آنها اشتباهی رخ داده است و وقتی ما تعادل و تراجیح را توضیح می دهیم احساس می کنیم که باید یک سری از مبانی را از خبر واحد بیان کنیم اما متاسفانه فاصله زیادی بین خواندن این دو مطلب وجود دارد و اگر این مطالب پشت سر هم آورده می شد چقدر ارتباط بهتری برقرار می شد و نتیجه بهتری حاصل می شد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: برای تقسیم محدوده ها زحمت کشیده شده است و همه محدوده ها در دوره درسی آورده شده است اما بحث انسداد در چند محدوده وجود دارد و توجه به این نکته حایز اهمیت است که مرحوم شیخ یک نگاه خاص و یک تاثیر جدی از بحث انسداد گرفته اند و در قسمت هایی لااقل به صورت روشی به انسداد قائل هستند نه این که مطلقا انسدادی باشند ولی یک سری از ضوابط انسداد را قبول دارند و مشکل طلبه ها و اساتید این است که چون بحث انسداد را به خوبی نمی شناسند در تحلیل و توضیح و تبیین کلام شیخ با نقصان هایی روبرو می شوند.

وی اضافه کرد: با تبیین مبانی شیخ در انسداد در بعضی جاها کاملا متوجه می شویم که مرحوم شیخ چرا این حرف را می زنند و یا چرا در مکاسب بدین گونه عمل می کنند اما چون با بحث انسداد آشنا نیستند این مسائل را به عنوان اشکالات محتوایی مطرح می کنند به نظر می رسد اگر بخواهیم در میان مباحث رسائل اهمیت گذاری کنیم بحث انسداد را یکی از بحث های ارجح است و حتی اگر یک قسمت هایی از برائت خوانده نشود ولی باید قسمت انسداد به صورت کامل خوانده شود که خیلی بجا است چون مبانی شیخ در این بحث گفته می شود.

استاد تاکی اظهار داشت: بنده به شرکت در کلاس های زیاد در طول روز معتقد نیستم احساس می کنم تعدد تقسیم بندی ها از دغدغه خوبی ناشی شده است اما برنامه ای که ریخته شده است برای این که تعداد درس های رسائل خوانده شده در سال زیاد باشد به ضرر طلبه های مستعد و نخبه است که نیازمند تمرکز بیشتر بر روی یک درس یا دو درس یا نهایتا سه درس هستند نه این که برنامه ریزی آنها به گونه ای باشد که روزی چهار یا پنج کلاس روند و اگر روزی چهار مباحثه هم داشته باشند وقتی برای فکر کردن برایشان باقی نمی ماند. بنده می دانم کار اجرایی سخت است اما باید تفکیکی میان طلاب ایجاد شود چون اگر بعضی از طلبه ها در روز چند کلاس نروند ممکن است وقتشان را تلف کنند اما برخی نیاز به وقت بیشتر برای کار بیشتر و مطالعه بیشتر دارند.

وی خاطرنشان کرد: به نظر بنده تغییر کتب درسی در حال حاضر اصلا به صلاح نیست به جهت این که جایگزین مناسبی برای کتاب های رسائل و مکاسب و کفایه از جهت محتوا و روش و ارتباط با گذشته نداریم چون باید کتابی جایگزین کتاب های موجود شود که جامع چهار یا پنج مولفه باشد کتابی باشد که از جهت استدلالی قوی باشد، صاحب سبک و روش باشد، آموزشی باشد و ارتباط با کلمات گذشتگان و تراثی که داشتیم را به خوبی حفظ کند و ما در حال حاضر چنین کتابی را نداریم لذا جایگزینی کتاب را فعلا به صلاح نمی دانم.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بنده به صورت جدی قائل هستم که اساتید از جهت روش تدریس می توانند یک سری از مشکلات و نقصان های این کتب را جبران کنند مثلا با استفاده از بحث روش شناسی در رسائل بهره بیشتری از این کتاب می بریم و در مکاسب هم به صورت عملیاتی خیلی از مسائل قابل درک خواهند بود.

وی تاکید کرد: اساتید و بعضی از شاگردانی که بهتر درس خواندند و دو سه سالی با رسائل درگیر بودند می توانند یک سری موضوعات در رسائل را جمع بندی کنند که هم فهم را بالا می برد و زوایا را روشن می کند و هم به آموزشی شدن کتاب رسائل کمک می کند مثلا بحث عقل در نظر مرحوم شیخ در رسائل بحثی است که قابل پیگیری است. اگر کار در این سطح صورت گیرد یا مثلا در بحث بناء عقلا در نظر شیخ مقاله هایی تدوین شود که نظر ایشان در مورد دخالت عقل در نقل را بیان کند بسیار مفید است.

استاد تاکی اظهار داشت: جمع بندی نظرات شیخ در موضوعات مختلف کم کم باید در بین اساتید شکل گیرد گاهی اوقات که مقاله ای که در رسائل نوشته می شود باید هم رسائل دیده شود هم مکاسب و هم کتاب های حاشیه بر استصحاب و مطارح الانظار شیخ دیده شود اگر این جمع بندی ها در اختیار طلبه ها قرار گیرد سرعت رشد علمی طلبه ها بالا می رود و انگیزه تحصیلی آنها هم رشد می کند و یک کار علمی خوب هم در این رابطه انجام می شود.

وی خاطرنشان کرد: اگر تمام تمرکز استاد بر تطبیق و جا انداختن متن باشد امری مطلوب ولیکن ناقص است اگر بحث روش شناسی شیخ و نظر شیخ در مورد موضوعات مختلفی که در رسائل بیان شده است و قابلیت جمع آوری و جمع بندی دارد پیگیری شود بسیار مفید است اما این کار نیاز به تحقیق دارد چون همه نظرات شیخ در یک زمینه در یک جا بیان نشده است مثل مبانی استصحاب در نظر شیخ اعظم که در یک جا بیان نشده است.

این استاد حوزه علمیه قم در انتهای سخنانش بیان داشت: مرحوم شیخ یک ابر ادیب بوده اند و استنباط های شیخ دارای دقت های ادبی خیلی بالایی است که البته مناشئش را بیان نمی کنند اگر این مطالب گفته شود کیفیت رسائل بالا می رود و می تواند خیلی تاثیر گذار باشد یعنی طلبه ها با رسائل بهتر ارتباط می گیرند و در نتیجه کتاب رسائل هم به خوبی تبیین می شود و این مسائل تا زمانی است که یک کتاب آموزشی با تمام مولفه های مثبتی که لازم است تبیین نشده باشد./20/21/260