اکمال دین در امامت علی علیه السلام نهفته است مقصود از اکمال دین در آیه شریفه کمال یافتن به امامت علی علیه السلام و اولاد او است مفهوم آیه این است که قبل از تعیین علی علیه السلام به امامت دین ناقص بود و در روز غدیر خم کامل گشت.

استاد سید مهدی موسوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: فرخنده روز مبارک و خجسته غدیر خم، عید بزرگ اسلامی، عید الله الاکبر، عید آل محمد صلوات الله علیهم اجمعین روز عید معهود و میثاق ماخوذ و جمع مشهود را به پیشگاه مقدس حضرت ولی الله الاعظم حضرت حجة بن الحسن ارواحنا له الفداء و عجل الله تعالی فرجه و به عموم شیعیان جهان تبریک و تهنیت عرض می نمایم.

وی افزود: روز غدیر به فرموده حضرت امام جعفر صادق علیه السلام بزرگترین و مهم ترین اعیاد اسلامی است. غدیر عیدی است که از تمام اعیاد عظمت و شرافت و فضیلت و حرمتش بیشتر است در این روز پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به امر پروردگار حضرت علی علیه السلام را به امامت و خلافت پس از خود منصوب فرمودند و به نص قرآن کریم در چنین روزی اکمال دین و اتمام نعمت الهی بر مسلمانان ایجاد شد و به فرموده امام صادق علیه السلام در چنین روز با عظمتی لازم است جشن و سرور برپا کنند و به دیدار یکدیگر روند و تبریک و تهنیت گویند چرا که در بیان مبارک آن حضرت نشانه شیعه بودن «یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا» است یعنی شیعیان در شادمانی ما اهل بیت شادمان و در اندوه ما محزون هستند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم از ابتدای اعلان رسالت خویش همواره بر وصایت و امامت و خلافت مولای متقیان علی علیه السلام تکیه و تاکید داشتند و از همان یوم الانذار تا لحظات واپسین حیات پر بار خویش در مواقع و زمان های مختلف با بیانات گوناگون همراهی رسالت خویش و امامت علی علیه السلام را بیان فرمودند. به نص قرآن کریم امامت و خلافت علی علیه السلام از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم جزء اصول دین و اساس اسلام است و مخالفت با آن انکار ضروریات اصولی دین است چون خداوند تبارک و تعالی در سال دهم هجرت در شهر رسول الله مرکز دنیای اسلام به فرمان باری تعالی پیشوای 63 ساله امت را مامور کردند تا برای آخرین بار به سوی مکه رهسپار شوند.

وی اضافه کرد: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مامور شدند در ماه ذی الحجه در ضمن به جا آوردن اعمال حج آخرین آداب و احکام مربوط به آن را به مسلمانان آموزش دهند، انتشار تصمیم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم علاوه بر ساکنان مدینه گروه انبوهی را از اطراف و اکناف به این شهر کشاند تا پای در رکاب حضرتش این فریضه الهی را به جا آورند و شرف حضور را در تنها مراسم حجی که آن حضرت بعد از هجرت به جا آورده است برای خود ثبت و ضبط نمایند.

استاد موسوی اظهار داشت: رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم 5 روز مانده به ماه ذی القعده پس از غسل و نظافت و پوشاندن بدن خود در دو جامه سفید به نام ازار و رداء پای پیاده پیشاپیش مردم در حالی که تمامی افراد خانواده و همسران خودشان را در درون صندوق ها بر روی شتران جای دادند به همراه مهاجران و انصار و گروهی از قبایل عرب و جمع انبوهی از مردم که حضرتش را همراهی می کردند مدینه را به سوی مکه برای انجام مراسم شکوهمند حج ترک کردند. به گزارش مورخین در آن زمان گروهی از ساکنان مدینه به سبب شروع بیماری سرخچه نتوانسته بودند با حضرت همراه شوند اما با این وجود جمعیتی بین 90 تا 120 هزار نفر در این سفر شرکت داشتند.

وی خاطرنشان کرد: مسافت میان مکه و مدینه به مدت ده روز طی شد که پس از ورود به مکه پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم بدون درنگ به قصد زیارت خانه کعبه وارد مسجد الحرام شدند و تکبیر گویان کعبه را طواف کردند در این مدت یعنی پس از ورود حاجیان از سراسر بلاد به مکه در روز هشتم مردم در معیت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم یکی از با شکوه ترین مراسمات حج را به جا آوردند در این مدت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم برای مردم سخنرانی کردند و آنها را آگاه کردند که امسال آخرین سالی است که در میان آنها هستند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مردم را به قرآن و عترت سفارش کردند و فرمودند: «انی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی» تا با چنگ زدن به این دو بعد از رحلت ایشان گمراه نشوند مناسک حج را پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و همراهانشان به جا آوردند و به قصد مراجعت به دیار خودشان مکه را ترک کردند.

وی افزود: روز هیجدهم ماه ذی الحجه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و همراهانشان با رسیدن روز به نیمه خود به ناحیه غدیر خم رسیدند همان جایی که راه اهل مدینه از اهل عراق و مصر جدا می شد در این هنگام خداوند تبارک و تعالی به واسطه جبرئیل بر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم وحی نازل کرد و از جانب حق تعالی این آیه نازل شد «یا أیها الرسول بلغ ما أنزل إلیک من ربک فان لم تفعل فما بلغت رسالته و الله یعصمک من الناس ان الله لا یهدی القوم الکافرین» یعنی ای رسول آن چه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده است ابلاغ نما و اگر چنین نکنی پس رسالت خویش را نرسانده ای و خداوند تو را از شر مردم حفظ خواهد کرد در این هنگام آنان که در پیشاپیش جمعیت در حرکت بودند و به نزدیکی جحفه رسیده بودند به فرمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ایستادند و آنهایی که جلو رفته بودند بازگشتند.

استاد موسوی اظهار داشت: به فرمان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ندای منادی نماز ظهر به جماعت برگزار شد به گزارش مورخین آن روز چنان گرم بود که مردم جامه های خود را بر سر و رداهای خود را بر پا کشیده بودند پس از اتمام فریضه نماز به فرمان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بر روی تکه سنگ ها از جهاز شتر منبر بزرگی را فراهم کردند آن گاه حضرت بر فراز جهاز شترها قرار گرفتند و خطبه ای که به غدیر خم معروف است ایراد فرمودند و با در دست گرفتن دستان یداللهی علی علیه السلام و بلند کردن آن ایشان را جانشین خودشان و امام بر مردم قرار دادند.

وی اضافه کرد: بعد از اتمام خطبه حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم این آیه شریفه نازل شد «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا» آن حضرت در حالی که مسرور گردیده بودند فرمودند: «الله اکبر از اکمال دین و اتمام نعمت پروردگار به رسالت من و ولایت علی علیه السلام بعد از من خشنود گردید.»

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اکمال دین در امامت علی علیه السلام نهفته است مقصود از اکمال دین در این آیه شریفه کمال یافتن به امامت علی علیه السلام و اولاد او است مفهوم آیه این است که قبل از تعیین علی علیه السلام به امامت دین ناقص بود و در روز غدیر خم کامل گشت این همان قولی است که علمای شیعه به آن قائل هستند و شان نزول آیه را هم بعد از واقعه غدیر و معرفی علی علیه السلام می دانند و می گویند وقتی علی علیه السلام معرفی شد این آیه نازل گشت در نتیجه هنگامی که تکمیل دین به مساله امامت باشد پس بدون آن تبعا دین ناقص است.

وی خاطرنشان کرد: وقتی امامت جزئی از دین باشد مسلمانی که اسلام را بدون امامت پذیرفته است دین او ناقص است و دین ناقص مفید و سازنده نیست و دارنده دین ناقص در حکم فردی است که اصلا دین ندارد و انسان بی دین به تصریح قرآن و روایات منزل و ماوایش جهنم خواهد بود زیرا جهنم برای این گونه افراد آفریده شده است نه تنها اعتراف به امامت علی علیه السلام مکمل دین است بلکه اقرار و اعتراف به امامت یازده فرزندش نیز لازم است.

استاد موسوی اظهار داشت: این نکته از کلام حضرت در فراز دیگری از این خطبه استفاده می شود که فرمود: «و بمن یقوم مقامه من ولدی من صلبه» از این کلام فهمیده می شود که اگر کسی حتی یک فرد را انکار کند انگار همه را انکار کرده است چون امامت یک نور است که در دوازده چراغ دان متجلی گردیده است به این معنا که ظرف متعدد است ولی مظروف واحد و به قول فلاسفه «صرف الحقیقة» واحد است و تکثر ندارد امامت صرف الحقیقتی است که تکثر در آن راه ندارد و کثرتی که در امامت مشاهده می شود به اعتبار ظروف است مثل یک آب که در چندین ظرف متعدد شده است ولی آب یک حقیقت است و این تحقیق اختصاص به امامت ندارد و در مورد انبیا هم همین است بلکه این اصل اصلی عقلی است که در تمام موارد به کار برده می شود.

وی افزود: فرزندان علی علیه السلام که از صلب حضرتش هستند در زمره اولاد رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم هستند که این نکته از جمله من ولدی من صلبه استفاده می شود زیرا معنای قول رسول خدا در این خطبه این است که امامان بعد از علی علیه السلام اولاد رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم هستند ولی از صلب علی بن ابیطالب می باشند از این رو بود که به آنها می گفتند یابن رسول الله که بسیاری از معاندین و مخالفین از این تخاطب ناراحت بودند بر همین اساس هارون الرشید از حضرت موسی بن جعفر علیه السلام پرسید: چرا مردم شما را یابن رسول الله می خوانند و شما آنها را نهی نمی کنید حال آن که شما اولاد علی هستید نه اولاد پیامبر همچنین حجاج بن یوسف ثقفی از سعید بن جبیر همین پرسش را کرد و او را تهدید به قتل نمود مگر این که از قرآن ثابت کند که حسن و حسین اولاد رسول هستند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: سعید بن جبیر در جواب حجاج بن یوسف این آیه را تلاوت فرمود: «و من ذریته داوود و سلیمان و ایوب و یوسف و موسی و هارون و کذلک نجزی المحسنین و زکریا و یحیی و عیسی و الیاس کل من الصالحین» آن گاه سعید بن جبیر از حجاج در مورد این آیه پرسید که وقتی حضرت عیسی از ذریه ابراهیم دانسته شده است بیان کن که پدر عیسی چه کسی بود حجاج گفت: عیسی پدر نداشت سعید بن جبیر گفت: پس عیسی از ناحیه چه کسی به ابراهیم منسوب می گردد. حجاج بن یوسف گفت: از طرف مادر سعید بن جبیر گفت: چگونه خداوند عیسی را از طرف مادر از ذریه ابراهیم دانسته است و شما قبول دارید ولی نسبت به حسن و حسین سوال می کنید؟ حجاج ساکت ماند و جوابی نداد و تصدیق نمود.

وی خاطرنشان کرد: موسی بن جعفر علیه السلام آیه ای که ذکر شد را در جواب هارون تلاوت فرمودند و به آن استدلال کردند و اضافه فرمودند: اگر رسول خدا در دنیا بود و دختر تو را به همسری از تو طلب می نمود قبول می نمودی؟عرض کرد: افتخار می نمودم و دخترم را به رسول خدا می دادم اما حضرت موسی بن جعفر پاسخ داد: ولی اگر از من مطالبه می کرد من نمی توانستم دخترم را به رسول خدا دهم و هارون تصدیق نمود.

استاد موسوی اظهار داشت: قرآن برای ما حجت و کلام رسول خدا حجتی دیگر است که با این دو حجت نیازی به دلیل و نقل کلام اهل لغت نداریم جای بسی شگفتی است که قرآن و کلام رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در این مساله حجت نباشد ولی شعر شاعر عرب که گفته است: «بنونا بنو ابناءنا و بناتنا بنوهن ابناء الرجال الاباعد» یعنی پسران پسران ما از جمله پسران ما هستند و پسران دختران ما از جمله پسران مردم و دور از ما هستند برای بعضی حجت باشد و از خود سوال نکنند که چرا فرزند دختر انسان فرزندش به حساب نمی آید مضافا بر این که ما روایاتی داریم که رسول خدا فرزندان فاطمه و علی علیهما السلام را فرزندان خودشان معرفی کرده اند. خداوند را قسم می دهیم به حق این عید بزرگ و مبارک که ما را از شیعیان واقعی امیرالمومنین علیه السلام و ذریه پاک ایشان قرار دهد./20/43/260