بنده فکر می کنم که باید هیئت صاحب فکر و اندیشه ای این مساله را دنبال کنند البته با همان مثلث نظارت مراجع و بزرگان و نهادهای مدیریتی حوزه و اساتید که در این صورت به جاهای خوبی هم خواهند رسید.

به گزارش خبرنگار نشست دوره ای اساتید، استاد ابوالقاسم علیدوست چهارشنبه شب در جلسه عمومی نشست دوره ای اساتید که در دفتر آیت الله العظمی وحید خراسانی برگزار شد گفت: جلسه مستطابی است مجتمع اساتید سطوح عالی و خارج در بیت مرجعیت و بیتی که متعلق به استاد الاساتیذ حضرت آیت الله العظمی وحید خراسانی گردهم آمده اند. موضوع این جلسه علل ضعف انگیزه تحصیلی و کم توجهی برخی طلاب به کتب درسی است.

وی افزود: بنده چند نکته را یادآوری می کنم و سپس وارد بحث می شوم نکته اول این است که طرح این بحث به معنای حاکمیت فضایی سیاه بر حوزه نیست. هنوز هم در حوزه های علمیه بدون این که خواسته باشیم از روی تعصب داوری کنیم صدها و هزاران طلبه فاضل و با انگیزه مشغول تحصیل هستند اما بحث مقایسه و فاصله سنجی میان آن چه وجود دارد و آن چه باید باشد است بحث دغدغه ای است که به هر حال خودش را در امتحانات و حضور در درس ها یا شرکت در مدارس تخصصی نشان می دهد و این مساله را نباید نادیده گرفت بنابراین موضوع بحث امشب نباید سرمایه سوء استفاده برخی شود که بیان کنند در حوزه چه خبر است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: نکته دوم این که طرح این گونه مباحث نباید تداعی کند که چه کسی مقصر است و چه کسی مقصر نیست بالاخره نیروهایی در گذشته زحمت کشیده اند و اکنون هم مشغول هستند علی الله اجرهم و لله درهم قصد ما این نیست که نسبت به خود آن اشخاص و نه کار آنها داوری شود. به اعتقاد بنده کارهای زیادی انجام شده است و در حال انجام است اما باز هم عرض می کنم این بحث به معنای این است که تا می شود فاصله آن چه موجود است و آن چه باید باشد را کم کرد.

وی اضافه کرد: نکته سوم این است که می دانید تمام تصمیمات و تصمیم سازی هایی که در حوزه صورت می گیرد بر دوش سه نهاد است؛ نهاد مراجع محترم و مقام معظم رهبری، نهادهای مدیریتی مثل شورای عالی و مدیریت حوزه های علمیه و نهاد اساتید و باید این مثلث در کنار هم تلاش و فعالیت کند تا کارهای انجام گرفته قرین موفقیت باشد.

استاد علیدوست اظهار داشت: نکته چهارم این که اگر بحثی در این جا مطرح می شود نظر شخصی است یعنی اگر بنده نکته ای را بیان می کنم و یا صدیق گرامیم آقای عصاری مطلبی را بیان می کنند به این معنا است که نظر ما این است البته بنده اگر هیئت صاحب اندیشه ای تشکیل شود حاضر هستم به عنوان میهمان در آن جمع حضور پیدا کنم و نسبت به نظراتم توضیح دهم.

وی خاطرنشان کرد: نکته پنجم این که ای کاش وقتی موضوع علل ضعف انگیزه و کم توجهی به تحصیل و کتب درسی مطرح می شد در کنار آن به این مساله هم توجه می شد که اشاره به رفع این علل کم توجهی هم کنیم فلذا بنده در ادامه صحبتم اگر علتی را بیان می کنم سعی می کنم در کنار آن علت رافع آن را هم بیان کنم.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: به نظر بنده علت های کمبود انگیزه در این مسائل منحصر نیست و نسبت به ترتیب داشتن این علل نظری نداشته ام بلکه چند نکته به نظر بنده رسیده است که آنها را بیان می کنم بدون این که با توجه به اهمیت هر کدام آنها را مرتب کرده باشم.

وی افزود: اولین مساله ای که وجود دارد مشکلات معیشتی و اقتصادی طلاب است، زندگی طلاب امروزه از مرز ساده زیستی گذشته است و به چیزی مثل با ناچیز زیستن تبدیل شده است، خبر داریم که طلاب چگونه و با چه وضعیتی زندگی می کنند خوب این مساله باید به هر شکل ممکنی و تا حد امکان بر طرف شود، اقدامی که اخیرا شکل گرفت بسیار میمون بود اما باید به صورت اساسی تر و وسیع تری انجام شود البته این مساله بر دوش شما اساتید نیست بیشتر مخاطب این مساله مراجع تقلید هستند البته اساتید بزرگوار هم گاهی داخل در کسانی هستند که مشکلات اقتصادی دارند.

استاد علیدوست اظهار داشت: مساله دوم ترسیم نبود آینده ای روشن برای طلاب است، نمی گویم که در گفتگوی میان طلاب این مساله بر سر زبان ها است بلکه این مساله در گفتمان آنها وجود دارد و به تعبیر دیگر زبان حال آنها است که می گویند «ثم ماذا بعد هذا» ما این مطالب را خواندیم و یاد گرفتیم بعدش چه می شود. در این جا است که نقش اساتید در کنار نهادهای مدیریتیِ بالمعنی الاعم خودش را نشان می دهد اساتید می توانند در این زمینه آینده روشنی را برای طلاب تصویر کنند. ما در کمتر زمانی شاهد این مطلب بوده ایم که طلبه قابل، فکور، درس خوانده را که در جامعه معطل بماند و بیان کند «ثم ماذا بعد هذا». اساتید برای رفع این مشکل قسمتی را در درس های خود باز کنند و روزهای چهارشنبه یا شنبه در مورد این مطلب صحبت کنند تا ترسیم آینده امیدوارانه باید برای طلاب نهادینه شود.

وی اضافه کرد: مساله سوم این که اصرار به دست نزدن به روش متداول حوزه چه اصراری است، چرا این قدر بر روی این مطلب تاکید می شود که روش متداول حوزه به همین شکل و قالب و نه کمتر و بیشتر باید باشد آیا این مطلب دلیلی دارد متاسفانه در این رابطه شاهد این مطلب هستیم که گاهی هم که تحولی رخ می دهد تحول متکاملی نیست بلکه زحمت آفرین است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بنده فکر نمی کنم که صلاح باشد که طلبه ها را در سطح بیشتر از ده سال نگه داریم بعضی بیان می کنند چهار سال یا سه سال برای سطح کافی است این مطلب را نمی توانیم بپذیریم اما چه اصراری است که چون نمی توانیم مطالب را تمام کنیم ده سال را دوازده سال می کنیم و با این وجود هم از رسائل و مکاسب و کفایه مطالبی باقی می ماند بعد هم گفته می شود که زمزمه این وجود دارد که سنوات سطح به چهارده سال افزایش یابد بعد هم بیان می کنند که طلبه ها چه عجله ای برای رفتن به درس خارج دارند مگر می خواهند در درس خارج چه کنند؟

وی خاطرنشان کرد: به نظر می رسد باید برنامه حوزه بر روی ده سال بسته شود اما باید این مطلب را مدیریت کرد به نظر شما لازم است که مطالب رسائل و مکاسب از ابتدا تا انتها خوانده شود؟ مثلا اگر شیخ اعظم یک بحث مهم و اساسی را مطرح می کنند و پس از آن وارد بحثی جزئی می شوند و کلامی را از میرزای قمی نقل می کنند و می فرمایند که سخن مفتاح الکرامة این است و سخن میرزای قمی این است که بحث را متوجه نشدند و فلان آقا متوجه شده است و قرینه این بحث هم این است و این بحث در سه چهار صفحه از رسائل می آید آیا لازم است این مطلب خوانده شود؟

استاد علیدوست اظهار داشت: برای رسیدن به این هدف باید قسمت های با اهمیت خوانده شود و قسمت هایی که برای تکمیل مطالعات است برای مطالعه گذاشته شود حال این که چگونه کتاب ها را به این گونه چاپ کنند مربوط به نکات اجرایی است و این که کارگاه های تمرینی برای تکمیل بحث ها گذاشته شود البته این کار باید با احتیاط و وسواس بسیار و توسط اساتید عالم، عاقل و حکیم صورت گیرد.

وی افزود: مساله چهارم این که خیلی از طلاب این مطلب در ذهنشان است که آن چه حوزه به ما می دهد به کار ما نمی آید و آن چه به کار ما می آید حوزه به ما نمی دهد این داوری ناحق است باید این روحیه در میان طلاب برطرف شود چه اشکالی دارد که مکاسب به عنوان کتابی مطرح است که مبنای حقوق ما و پر از قواعد فقه و بحث هایی است که از اسناد صحبت می کند و بسیاری از مباحث حقوق مدنی و تجارت ما از همین کتاب مکاسب ما است و کتاب رسائل اصول فهم و اندیشه است و منطق استنباط و فهم است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اگر این مطالب برای طلبه ها گفته شود و در کنار تدریس مدارس و مراکز یا خود حوزه ها کارگاه های علمی در مورد این مطالب برگزار شود این مساله را تا حد زیادی برطرف می کند مثلا بیان شود مرحوم شیخ چه رفتاری با قاعده تسلط دارند و این قاعده در قانون مدنی و حقوق موضوعی چه جایگاهی دارد و دنیا با این قانون چگونه رفتار می کند و مکاسب در این باره چه چیزی دارد اگر این مطالب جمع آوری شود و در مورد آنها کارگاه گذاشته شود طلبه های شما انگیزه پیدا می کنند و باید بر روی این مطالب کار شود.

وی اضافه کرد: مساله پنجم این که طلبه ها بیان می کنند که ما مکاسب و رسائل را می خوانیم تا مجتهد شویم مگر ما چقدر مجتهد می خواهیم؟ ما مجتهد می خواهیم که مرجع شود و رساله دهد چند مرجع لازم داریم مقداری بیشتر از این تعداد باید مجتهد تربیت کنیم. در پاسخ به این طلاب باید بیان کنیم اگر ما اجتهاد را به اجتهاد بالمعنی الاعم و بالمعنی الاخص تقسیم کردیم در این صورت لازم است که مفسر متکلم و عالم اخلاق ما هم مجتهد باشد، اگر مبلغ ما هم مجتهد باشد خیلی بهتر سخن می گوید و دقیق تر فکر می کند و منضبط تر می اندیشد در این جا است که طلبه دیگر نمی گوید من که نمی خواهم مجتهد و فقیه و مرجع تقلید شوم پس چرا این مطالب را باید بخوانم بدین ترتیب این تصور باید اصلاح شود. درست است که در مورد بخشی از طلبه ها باید برنامه دیگری را داشت اما برای عموم طلاب این مطلب باید جا بیفتد.

استاد علیدوست اظهار داشت: مساله ششم در مورد ضعف پایه ها است وقتی طلبه ها در حوزه ادبیات بالمعنی الاعم یعنی معانی و بیان و منطق بیان می کنند که این مطلب را برای چه می خوانیم آخرش چه أن بخوانیم و چه إن و مثال می زنند که فلان آقا مجتهد بود و شاگردان مجتهدی داشت اما این مطلب را غلط می خواند بر اساس این تفکر پایه اش ضعیف می شود و زمانی که بالا می آید نمی تواند با تراث ارتباط برقرار کند حالا یک استاد ماهر این ارتباط با دروس پایه را برقرار می کند اما استاد دیگری نمی تواند این ارتباط را برقرار کند فلذا باید مشکل پایه ها و دوران شیرخوارگی طلاب را برطرف کرد که زمانی که به رسائل و مکاسب و کفایه می رسد انگیزه داشته باشند، ممکن است به او پیشنهاد دهند که در کنار درس هایی که می خواند کلاس های تقویتی داشته باشد که این مطلب هم جای خودش را دارد.  

وی در انتهای سخنانش اظهار داشت: بنده فکر می کنم که باید هیئت صاحب فکر و اندیشه ای این مساله را دنبال کنند البته با همان مثلث نظارت مراجع و بزرگان و نهادهای مدیریتی حوزه و اساتید که در این صورت به جاهای خوبی هم خواهند رسید. این مساله آسیبی است که جلسه ای پیرامون موضوعی گرفته شود اما در ادامه آن موضوع رها شود آن چه در این باره مسلم است اهمیت نقش شما اساتید بزرگوار در این مورد است./20/30/260