امر مهم تری را که در واقع بعد از شهادت پدر بزرگوارشان امام حسین علیه السلام داشتند تبیین اهداف عاشورا بوده است حرکتی که امام حسین علیه السلام داشتند و این تبیین و تبلیغ با حالت های مختلف انجام می شد چنان که گفته شده است که ایشان تا نزدیک چهار سال مرتب گریه می کردند و این داغ بزرگی که در دل ایشان گذاشته شده بود باعث می شد که ایشان دردمندانه تمام حوادث کربلا را بیان کنند.

استاد احمد مراد خانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: آقا علی بن الحسین زین العابدین که دارای کنیه های مختلفی از قبیل ابومحمد ابوعبدالله و ابوالحسن و ابوالحسین هستند امام چهارمی که تولد آن حضرت را به پنج شعبان سال 38 هجری قمری در شهر مدینه و طبق برخی از روایات در سال 48 قمری مطرح شده است اما روایات مشهور مربوط به سال 38 هجری قمری است امامت آ« حضرت به مدت 35 سال و از سال 61 هجری قمری و در روز عاشورا تا سال 94 یا 95 هجری قمری به طول انجامیده است و طول عمر آن حضرت 57 است.

وی افزود: ویژگی های آن حضرت سبب ایجاد القاب سجاد زین العابدین سید الساجدین و چنین عناوینی ایشان از جمله امامانی هستند که حوادث مهمی را در طول عمر خودشان دیدند و لمس کردند در واقع می توانیم بیان کنیم امام سجاد علیه السلام چهار امام را یعنی امام علی علیه السالم طبق قولی که تولد آن حضرت سال 38 هجری باشد و امام حسن و امام حسین و دوره خودشان و امام محمد باقر علیه السلام را در طی عمر شریفشان درک کردند یعنی درک دو یا سه امام قبل از خودشان از ویژگی هایی است که بیان شده است قاضی نعمان آمده است که یکی از همسرهای امام سجاد علیه لاسلام ام عبدالله است که دختر امام حسن علیه السلام است و امام محمد باقر علیه السلام نتیجه این ازدواج میمون بوده اند دوره زندگی امام سجاد علیه السلام دارای ویژگی ها و برجستگی های خاصی است که شاید طی هفت مورد ما بتوانیم این ویژگی ها را دسته بندی کنیم.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: یکی از ویژگی ها درک دو یا سه امام قبل خودشان بوده است این تردید به جهت این است که تاریخ شهادت امیر المومنین سال 40 هجری است و اگر تاریخ ولادت این امام سال 38 هجری باشد امام سجاد دو یا سه بیشتر نداشتند و اگر طبق نقل دیگر در سال 38 به دنیا آمده باشند قطعا امیر المومنین علیه السالم را درک نکردند ویژگی دیگری که برای امام سجاد علیه السالم می توانیم بیان کنیم حضور ایشان در واقعه کربلا است حضوری که به واسطه بیماری ایشان نتوانستند به جهاد بپردازند و بر اساس حکمت الهی که در کار بود امام تلخی های زیادی را در این سفر درک کردند و از نزدیک از دست دادن تمام عزیزانشان را درک کردند اما با لطف الهی سرپرستی کاروان اسرا را از کوفه به شام و از شام به مدینه به عهده داشتند

وی اضافه کرد: امر مهم تری را که در واقع بعد از شهادت پدر بزرگوارشان امام حسین علیه السلام داشتند تبیین اهداف عاشورا بوده است حرکتی که امام حسین علیه السلام داشتند و این تبیین و تبلیغ با حالت های مختلف انجام می شد چنان که گفته شده است که ایشان تا نزدیک چهار سال مرتب گریه می کردند و این داغ بزرگی که در دل ایشان گذاشته شده بود باعث می شد که ایشان دردمندانه تمام حوادث کربلا را بیان کنند.

استاد مرادخانی اظهار داشت: قهرمانی حضرت زینب کبری به همراه امام سجاد علیه السلام باعث شد که عاشورا خالی از تحریف باقی بماند و به دست شیعیان رسد حوادث دیگری که ایشان درک کردند واقعه حره و قتل عام مردم مدینه در سال 63 هجری قمری بوده است در واقع امام سجاد علیه السلام در این سال که در شهر مدینه بودند بعد از حوادث عاشورا مردم به دنبال قیام بر علیه امویان بودند لذا در این زمان برخی از افراد می آمدند و خانواده هایشان را تحت سرپرستی امام علیه السلام قرار می دادند و یا این که بر طبق بعضی از نقل ها دارد که بعد از قتل عام امام سجاد علیه السلام سرپرستی چهارصد خانواده را بر عهده داشتند یعنی در این واقعه که به دست یزید ملعون صورت گرفت ایشان پناهگاه بزرگی برای شیعیان علی بن ابیطالب بودند.

وی افزود: حادثه دیگری که در رابطه با زمان حضور امام علیه السلام واقع شد قیام توابین در شهر کوفه به سرپرستی سلیمان بن صرد خزاعی و همچنین حادثه دیگری که در ایام بعد از شهادت امام حسین علیه السلام رخ داد قیام مختار است که امام علیه السلام تمام این موارد را از نزدیک مشاهده می کردند و در رابطه با حوادث آن مقدار که می توانستند کمک کنند انجام می دادند گرچه در بعضی از مسائل نسبت به اعتقادات بعضی از افراد امثال مختار محل اشکالاتی است اما در مجموع این قیام ها در واقع مورد تایید امام بوده است و در واقع نمی توان گفت که امام با این قیام ها مخالف بودند چون هر عملی که بر علیه ظلمه انجام شود یقینا مورد تایید اهل بیت علیهم لاسلام بوده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: دوره 35 ساله امامت حضرت سجاد علیه لاسلام باعث شد که ایشان شش نفر از حاکمان اموی را درک کنند مثل یزید بن معاویه و عبدالله بن زبیر معاویة بن یزید و مروان بن حکم و عبدالملک مروان و ولید بن عبدالملک مرد خبیثی که با سم امام علیه السالم را به شهادت رساند و در واقع وقتی نگاه می کنیم می بینیم که امام علیه السلام در باره حضورشان در کنار این حاکمان اموی جابر با درایت سرپرستی شیعیان و مسلمین را بر عهده داشتند و زمینه های نهضت فرهنگی دوره امام صادق و امام باقر علیه السلام را ایجاد کردند امام سجاد علیه السلام تا 34 سال بعد از واقعه کربلا حضور فعال داشتند و در این ایامی که به عنوان امام امت حضور داشتند بارها دیده می شد که امام در مسائل مختلف به صورت پنهان تاثیراتی را نسبت به جامعه اسلامی از خودشان نشان می دادند.

وی خاطرنشان کرد: شاید بالاترین دوره ای که حاکم در دوره ایشان حضور داشت عبدالملک مروان بود که در حدود 21 سال حکومت کرد یعنی از سال 65 تا 86 این خبیث حاکم اسلامی بود و بعد از آن ولید بن عبدالملک بود که از سال 86 تا 96 به امر حاکمیت بر جهان اسلام پرداخت که از حالت خلافت و جانشینی یپامبر تبدیل به قدرتی شده بود که شبیه قدرت های پادشاهان سایر کشورها بود و از معنویت چیزی باقی نمانده بود و این امام بود که در این دوره باید نقش مهمی را ایفا می کرد ویژگی پنجم و ششمی که در این رابطه وجود دارد ویژگی هفتمی برای امام سجاد علیه السلام وجود دارد که کم و بیش در همه ائمه بوده است اما در دوره امام سجاد علیه السلام هم نمود بسیار عالی داشت این ویژگی عبارت بود از حمایت امام علیه السلام از بردگان بود بحث برده داری در آن زمانی که بردگان را هیچ حساب می کردند و حتی انسان نمی دانستند و برخورد حیوانی با آنها داشتند.

استاد مرادخانی اظهار داشت: از زمان پیامبر نسبت به بردگان و قشری که تحت شدیدترین فشار ها بودند ما می بینیم که سیره عملی اهل بیت حمایت از این قشر بوده است و اهل بیت علیهم السلام تا جایی که می توانستند برده ها را می خریدند و آزاد می کردند که  سید الاهل حتی در کتباب زین العابدین خودش این مساله را بیان می کند که تعداد بردگانی که در زمان امام سجاد علیه السلام خریداری شد و در شهر مدینه آزاد شدند نزدیک به یک لشگر بود که اینها به عنوان موالی امام سجاد علیه السلام معروف بودند و از مریدان و عاشقان امام سجاد علیه السلام بودند و چنین عملی را شما در زمان حضرت علی علیه السلام هم مشاهده می کنید که ایشان هم در شهرهای عراق بردگان به ایشان نزدیک می شدند و ایشان برای آنها ارزش قائل می شدند و به آنها شخصیت می دادند و از این طریق محبت آنها را به خودشان جلب می کردند و این کار سبب می شد که آنها از موالیان و شیعیان علی بن ابیطالب شناخته شوند.

وی افزود: در واقع حمایت از قشر ضعیف در اجتماع اسلامی یکی از اهداف و عملکردهایی بوده است که اهل بیت علیهم السلام در سیره خودشان داشتند و حاکمان اسلامی ما هم باید همیشه در کنار قشر ضعیف قرار گیرند و الا کم کم به افرادی تبدیل می شوند در واقع حکومت های اموی را شاید شکل بخواهند دهند. بحث رفاه طلبی و در واقع زمانی شدید می شود که رفاه طلبی ها زیاد شود و چنین افرادی در بدنه حکومت اسلامی بخواهند نفوذ کنند و این خطری است که رد طول تاریخ دیده شده است و باید از آن پرهیز کرد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: از ویژگی های خاص امام سجاد علیه السلام می توانیم آثار فراوانی که از امام در زمینه های مختلف باقی مانده است یاد کنیم مجموعه صحیفه سجادیه که در واقع به تمام مسائل اسلامی نظر دارد و اعتقادات و بحث مراتب توحید در صحیفه سجادیه با بیان بسیار لطیفی که امام علیه السلام به صورت دعا بیان کردند یکی از آثار بزرگی است که مایه فخر شیعیان است که همتایی از برای صحیفه سجادیه بعد از قرآن و نهج البلاغه نمی یابیم در زمینه مباحث حقوقی و فقهی وقتی نگاه می کنیم می بینیم که امام علیه السلام رساله حقوق دارند و این رساله حقوق هم نسبت به حقوق حتی اعضای بدن چه رسد به حقوق خداوند و حقوق پدر و مادر و دیگران در این زمینه به صورت مفصل بیان شده است حتی حقوقی که وام گیرنده نسبت به افراد دارد و این ویژگی نشان دهنده دقت فقه شیعه و دقت امام سجاد علیه السلام است.

وی تاکید کرد: از جمله دعاهای خاصی که منسوب به امام سجاد علیه السلام است و از آثار امام سجاد علیه السلام شمرده می شود دعای سحر امام سجاد علیه السلام معروف به دعای ابوحمزه ثمالی است این شخصی که بیان می کند که امام سجاد در سحرگاهان ماه رمضان این دعا را قرائت می کردند و با حال خاصی این کلمات را بیان می کردند و در واقع یکی از زیباترین دعاهایی است که انسان را با تمام دقت های مباحث توحیدی و عبادی در این دعا مشاهده می کنید.

استاد مرادخانی اظهار داشت: زیارت امین الله یکی دیگر از آثاری است که از امام علیه السالم به جا مانده است که هنگام زیارت حضرت امیر علیه السلام نقل شده است که ابن مشهدی در کتاب المزار کبیر خودش و ابن قولویه در کتاب کامل الزیارات خودش این زیارت امین الله را نقل می کند که در واقع از زیارت های خاصی است که از امام سجاد علیه السلام بیان شده است یکی از مهم ترین خدماتی که امام سجاد علیه السلام در طول حیات با برکتشان داشته اند بحث تربیت شاگردان امام سجاد علیه السلام است شاگردانی که در زمینه های مختلف نقش بسزایی داشته اند شما می بینید ما بین آن افرادی که به عنوان شاگردان امام سجاد علیه السلام مطرح می شود حتی از صحابه پیامبر دو نفر را مشاهده می کنید.

وی افزود: جابر بن عبدالله انصاری که از صحابه خاص پیامبر بودند و شخصی است که به عنوان راوی حدیث لوح که در آن اسماء ائمه علیهم السلام آمده است مطرح می شود شخصیتی که پنج امام را درک کرده است یعنی حضرت امیر تا برسد به امام محمد باقرعلیه السلام را درک کرده است و در واقع نقش جابر تعیین کننده روند نبوت و امامت است در این که مسیر صحیح آن مسیر است یا سلیم بن قیس رمادی که از اصحاب خاص امام سجاد علیه السالم بوده است که ایشان یکی از اصحاب امام علی علیه السلام و همچنین امام حسن و امام حسین علیه السالم بودند و محضر امام محمد باقر علیه السالم را هم درک کرده اند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: این مسائل خصوصیت هایی است که در نقش امام نسبت به تربیت و ترویج افکار شیعیان که همان افکار ناب اسلام محمدی است بسیار نقش داشته است ابو خالد کابلی که نگاه می کنیم شخصی است که اهل افغانستان بوده است و از کابل به مدینه می آیند و یکی از راویان احادیث شیعه می شود ابو حمزه ثمالی به عنوان یک محدث و یک مفسری که از تابعین است که وقتی به قرن دوم نگاه می کنیم با درک نزدیک به چهار امام بیان کننده افکار و احادیث این امامان در قالب احادیث تفسیری و غیر تفسیری است و شهرت ایشان به همان دعایی است که از امام سجاد علیه السلام نقل کرده است که تحت عنوان دعای ابوحمزه ثمالی مطرح است و از چهره بزرگ تربیت شده در دامان امام سجاد علیه السلام است که نقش مهمی را در ترویج افکار شیعه داشته است.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: ابان بن تغلب است کسی که بیان شده است نزدیک به سی هزار روایت را از ائمه و معصومین نقل می کند به عنوان یک فردی که فقیه اهل بیت شناخته می شود و از بزرگان تفسیر و محدثان بزرگی است که سه امام را درک کرده است یعنی امام سجاد و امام محمد باقر و امام صادق علیه السلام را درک کرده است و درواقع امام سجاد با تربیت ابان بن تغلب زمینه ساز ظهور فقه شیعه به صورت رسمی در دایره حکومت اسلامی بوده است و اینها هر کدام بسیار جای بحث دارد و خداوند ان شاء الله ما را به واسطه ارادت و محبتی که نسبت به اهل بیت داریم به خصوص امام سجاد علیه السلام مورد لطف و غفران خودش قرار دهد و ما را در دنیا و آخرت از زیارت و شفاعت این بزرگان محروم نکند با سلام و صلوات بر شهدای اسلام و شهدای مدافع حرم و امام شهدا و با آرزوی سلام و سلامتی برای مقام معظم رهبری./260/