اصلاح کتب درسی به این نیست که ما آنها را مختصر کنیم یا کتاب های دیگری بنویسیم. درست است که رسائل مربوط به دویست سال پیش است اما این کتاب حاوی روشی است که مجتهدین مهمی را پرورش داده است اگر بخواهیم علم اصول را به صورتی در آوریم که نیاز به تدریس نداشته باشد؛ حوزه تعطیل می شود. در واقع نمی توان معظمات و مسائل مشکله علم اصول را به صورتی درآوریم که هر کسی آنها را بفهمد بالاخره علم اصول علم است و پیچ و خم دارد، این علم مطالب عقلی و تحلیلی دارد فلذا باید در آنها وارد شد و در این وادی دقت کرد تا به نتیجه رسید.

استاد علی رحمانی سبزواری در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: کار تحول در حوزه باید اساسی انجام شود و ریشه کار هم در همان تشکیلات قوی ای است که در حوزه باید به وجود آید یعنی باید یک تشکیلات منسجم در اساتید ایجاد شود، باید کار اصلاح را به صورت کمیته ای پیگیری کنیم. در این زمینه نمی شود دو سه نفر متصدی این کارها شوند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: اصلاح کتب درسی به این نیست که ما آنها را مختصر کنیم یا کتاب های دیگری بنویسیم. درست است که رسائل مربوط به دویست سال پیش است اما این کتاب حاوی روشی است که مجتهدین مهمی را پرورش داده است اگر بخواهیم علم اصول را به صورتی در آوریم که نیاز به تدریس نداشته باشد؛ حوزه تعطیل می شود. در واقع نمی توان معظمات و مسائل مشکله علم اصول را به صورتی درآوریم که هر کسی آنها را بفهمد بالاخره علم اصول علم است و پیچ و خم دارد، این علم مطالب عقلی و تحلیلی دارد فلذا باید در آنها وارد شد و در این وادی دقت کرد تا به نتیجه رسید.

وی اضافه کرد: کتبی که در حال حاضر در سطوح عالی تدریس می شوند خیلی ارزشمند هستند. اگر بخواهیم مقداری از این کتب را اصلاح کنیم و برخی از قسمت های آن را حذف کنیم نمی شود چون حذف نامطلوب است و مختصر کردن عبارات هم نتیجه بدتری به بار می آورد و در مواردی مشاهده می شود که با این کار فهم این کتب دچار مشکل می شود. این پالایش باید با نظر کمیسیون های قوی و متخصص انجام شود که در این زمینه تفکر کنند و به این نتیجه برسند که به چه صورتی این کارها را انجام دهند.

استاد رحمانی سبزواری اظهار داشت: مرحوم شهید صدر کتاب حلقات را تالیف کردند. در این کتاب مطالب ارزشمندی به شیوه خاصی ارائه شده است. چند سال هم در بعضی از حوزه های نجف و قم این کتاب ها رایج شد اما نگرفت امروز به جایی رسیده اند که می گویند رسائل و کفایه از حلقات عالم پرورتر است. ریشه این مطلب در این است که درست است که مرحوم صدر نابغه بودند و دارای فکری بزرگ بودند اما به صورت تک نفری به حوزه تألیف کتاب در اصول فقه وارد شدند، در موارد دیگر هم نتیجه های مشابه حاصل شده است که چند نفر محدود تحت نظر یک نفر کاری را انجام داده اند اما جوابگو نبوده است. تألیف کتاب جایگزین نیاز به همت دسته جمعی دارد که همه با هم متفق باشند و یک چیزی بنویسند و همه اساتید هم بپذیرند و این مطلب منوط به این است که به هر حال یک تشکیلات منسجم جمعی که همه اساتید حوزه را در بر می گیرد متولی این کار شوند.

وی خاطرنشان کرد: در مباحث علمی نباید بیان شود که این استاد در خط فلان و استاد دیگر در خط فلان است بلکه در حوزه باید علم حاکم باشد. باید از دانشمندان و علوم آنها استفاده کرد؛ اصلا حوزه نباید خط و ربطی باشد؛ حوزه باید حوزه علمی باشد و بر خطوط سیاسی اشراف داشته باشد و انحرافات همه خطوط را بگیرد. متأسفانه این مسأله هم از اشکالاتی است که مانع از تحقق بعضی از آمال ها و آرزوها شده است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: وقتی طلبه ها به سراغ رسائل، کفایه و فقه اجتهادی می روند؛ قاعده اش این است که مسائل عنوان شده از طرف اساتید از شاگردان هم پرسیده شود و درس ها هم زیاد نباشد تا شاگردان وادار به کار شوند. می توان برنامه ای را به اجرا درآورد در کلاس ها خود شاگردان کتاب ها را بخوانند نه این که استاد متکلم وحده باشد. استاد باید این تعهد را داشته باشد که تا شاگردانش مطلبی را نفهمند از آن موضوع درسی رد نشود.

وی در انتهای سخنانش اظهار داشت: باید کلاس ها از حالت گفتمانی به حالت کنفرانسی تبدیل شود و به شاگردان میدان دهیم که اظهار نظر کنند و از آنها مقاله هم بخواهیم در این باره بهترین راه این است که شاگردان را وادار کنیم به این که این مطالب گفته شده را تقریر کنند و باید از آنها سوال شود و به تحقیق پیرامون درس ها وادار شوند و به گفته اساتید و یک کتاب درسی اکتفا نکنند، شرح ها و حاشیه های مختلف را ببینند اگر طلبه ای پنج سال با این شیوه آموزش ببیند قطعا نتیجه مطلوبی می گیرد و این روش تحصیلی بهتر از ده سال تحصیل در شیوه های دیگر است./260/22/