سه چیز قلب با ایمان را نجات می دهد؛ اول بازداشتن زبان از غیبت مردم دوم این که انسان خودش را به چیزی مشغول کند که در این جهان و جهان دیگر برای او سودمند باشد و این که بر گناهان خودش بسیار بگرید.

استاد جواد رجبی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: حضرت سجاد علیه السلام در سال 38 هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمدند. مادر ایشان شهربانو دختر یزدگرد سوم از پادشاهان ساسانیان بودند، مدت عمر ایشان 57 سال بوده است و در زمان زندگانی ایشان، خلفایی مانند یزید، ابن زبیر، مروان، عبدالملک و ولید بن عبدالملک حکومت داشتند و حضرت در تقابل علمی، فرهنگی، سیاسی با این خلفا تلاش های زیادی انجام دادند.

وی افزود: حضرت امام سجاد علیه السلام در روایتی که در کتاب تحف العقول نقل شده است می فرمایند: سه چیز قلب با ایمان را نجات می دهد؛ اول بازداشتن زبان از غیبت مردم دوم این که انسان خودش را به چیزی مشغول کند که در این جهان و جهان دیگر برای او سودمند باشد و این که بر گناهان خودش بسیار بگرید.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: بحث ما بررسی ابعاد شخصیتی امام سجاد علیه السلام است، اگر تأملی در کتب تاریخی شیعه داشته باشیم؛ در می یابیم که حضرت سجاد علیه السلام ویژگی هایی داشتند و زحماتی کشیدند و خصائصی داشتند که در تاریخ امامت بی نظیر بوده است، یکی از این ویژگی ها استقامت حضرت بوده است، در تاریخ مشهور است که حضرت سجاد علیه السلام در جنگ کربلا و در دوران اسارت چه در شام و چه در کوفه و چه در جاهای مختلف مانند مسجد جامع اموی با حال بیماری که داشتند بدون این که اظهار عجز کنند استقامت ورزیدند و تا انتهای کارها با کاروان همراه بودند و هدفشان را به نتیجه رساندند.

وی اضافه کرد: نکته دوم از ابعاد شخصیتی امام سجاد علیه السلام این است که ایشان زمینه ساز تحولی بزرگ در جریان امامت بودند؛ هر انقلابی بدون زمینه و بستر فرهنگی مناسب و با دوام، انقلاب ابتری است. انقلابی که پشتیبانی های معنوی نداشته باشد مانند یک موج کوتاه مدت است و به درد نمی خورد و دوامی ندارد، اگر به زندگی امام سجاد علیه السلام نگاه کنیم، می بینیم که حضرت روشنگری ها و ارشادات و فرمایشاتی داشتند که این فرمایشات تحولی در جریان امامت ایجاد کرد و سبب شد که انقلاب های علمی و تربیتی و عرفانی در جریان امامت اتفاق افتد.

استاد رجبی اظهار داشت: در نظر گیرید بعد از جریان کربلا و اتفاقاتی که در خاندان اهل بیت علیهم السلام می افتد و در دوران خفقانی که امام سجاد علیه السلام در مدینه داشتند چه در حوزه معارف الهی و انسانی و چه در حوزه معارفی که به عنوان منشور عمل و رفتار مسلمانان از خودشان به جا گذاشتند تأثیرگذاری ویژه ای داشتند.

وی خاطرنشان کرد: امام سجاد علیه السلام معارفی دارند که زمینه ساز تحول در جریان امامت شد که امروز هم ما از آبشخور دریای معارف ایشان استفاده می کنیم، امروزه هم می بینیم که حضرت در زمینه های علمی، تربیتی و عرفانی خیلی زحمت کشیدند و در مباحث علمی هم حضرت رساله حقوق و مناجات خمسه عشر و دعای ابوحمزه و صحیفه سجادیه و دعای مکارم الاخلاق را دارند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: رساله حقوق امام سجاد علیه السلام به عنوان منشور عمل و رفتار یک مسلمان است؛ رساله ای که حضرت در آن پنجاه و یک عنوان حق مجزا را بیان کردند یا در مناجات معروف خمسه عشر می بینیم که با عناوین بسیار زیبایی بیان شده است به گونه ای که کلمات آن دلربایی می کند و رابطه بین عبد و مولا را به بهترین شکل نشان می دهند یا دعای بی نظیر ابوحمزه یا صحیفه معروف سجادیه که پنجاه و چهار عنوان دارد که این موارد از زحمات و خدمات علمی حضرت بوده است که قطعا این خدمت های علمی زمینه ساز تحول در جریان امامت شده است.

وی تاکید کرد: حضرت سجاد علیه السلام خطاب به خداوند متعال می فرمایند: «سبحانک تعلم وزن السموات سبحانک تعلم وزن الارضین سبحانک تعلم وزن الظلمة و النور» در دوره معاصر این مطلب به عنوان یک قاعده علمی بیان شده است در تاریخ علم بیان می کنند که قانون جاذبه را نیوتن کشف کرده است در حالی که تشخیص وزن نور و هوا و اینها را حضرت سجاد در 1400 سال پیش بیان کردند.

استاد رجبی اظهار داشت: در دعای زیبای مرزبانان که در صحیفه سجادیه است می بینیم که حضرت سجاد علیه السلام از خدای متعال نسبت به دشمنانشان درخواست دارند: «اللهم و امزج میائهم بالوباء» در علوم معاصر تشخیص میکروب را به پاستور نسبت می دهند اما این عبارت نشان می دهد که در آن زمان حضرت چنین کشف علمی را داشتند؛ این مسائل نشان دهنده زمینه سازی آن حضرت در جهت انقلاب علمی و تربیتی هم بوده است.

وی افزود: حضرت سجاد علیه السلام کلماتی دارند که به واسطه آنها نفوس انسان ها را تربیت می کنند و عرفای بنام تاکنون هم از خان با کرم حضرت در صحیفه سجادیه یا دعای ابوحمزه ثمالی بهره می برند. یکی دیگر از ابعاد شخصیتی امام سجاد علیه السلام خوف از خداوند و جرأت در مقابل دشمنان خدا است، می بینیم که حضرت در زمان مناجات و عبادت چه گریه ها و چه عبادت ها و چه تهجدهایی دارند اما در مقابل دشمن خدا به هیچ عنوان خوفی ندارند، خطبه های شجاعانه حضرت در کوفه و شام نکته های بسیاری دارد و نشان دهنده این است که ایشان فقط و فقط از خدا خوف داشتند اما در مقابل دشمن خدا جرأت داشتند؛ یکی دیگر از ابعاد شخصیتی امام سجاد علیه السلام خدمات اجتماعی و رسیدگی ایشان به درماندگان و فقرا در طول زندگی بوده است که بعد از حادثه کربلا و در قضایایی مانند فاجعه حره این مسأله نمود بیشتری یافته است.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: نکته آخری که می توان در مورد ابعاد شخصیتی حضرت سجاد علیه السلام بیان کرد؛ در جهاد فرهنگی ای است که ایشان داشتند، حضرت سجاد علیه السلام در عرصه سیاسی و عرصه فرهنگ، تلاش های بسیار زیادی کردند از این میان می توان به تلاش هایی که حضرت بعد از حادثه کربلا داشتند و غصب خلافت و ظلمی که خلفا در حق پدر ایشان و در حق امیرالمؤمنین علیه السلام داشتند؛ اشاره کرد.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: ان شاءالله خداوند ما را از تابعین و پیروان امام سجاد علیه السلام قرار دهد از خداوند می خواهیم که در این ایام مبارک شعبانیه به نام حضرت سجاد علیه السلام و به یاد و برکت این امام بزرگوار در مملکت اسلامی نور قرآن و معارف اهل بیت علیهم السلام ما هر روز گسترده تر باشد و مردم ما بتوانند بیش از پیش از نور اهل بیت علیهم السلام استفاده کنند از خداوند می خواهیم که فردای قیامت حضرت سجاد علیه السلام دستگیر همه شیعیان امیرالمومنین علیه السلام باشند به برکت صلوات بر محمد و آل محمد. /260/21/