زمان امام سجاد علیه السلام زمانی بوده است که هر صدایی در نطقه خفه می شده و لب ها دوخته می شده است و در این زمان بوده که سخن گفتن از حق و حقیقت حرام بوده است. حفظ دین در این چنین زمانی بسیار مشکل است.

استاد علی رحمانی سبزواری در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: امام سجاد علیه السلام یکی از امامان معصوم و دوازده پیشوایی است که در جهت حفظ و حراست و تبیین دین خدا زندگی خویش را سپری کرد. ایشان در زمانی می زیست که اختناق و دیکتاتوری و ستم پیشگی پیش از حدی حاکم بود. زمانی بود که سلطانی ستمکار بر جهان اسلام حاکم بود و در حقیقت زمانی بود که کفر به نام اسلام در جهان اسلام حکومت می کرد. مثل زمانی که ما در آن سپری می کنیم و حاکمان سعودی بلاشک اعتقادی به دین و قرآن و اسلام ندارند ولی به نام دین بر قسمتی از جهان اسلام حاکمند و سرمایه مسلمین را در جهت نابودی مسلمین و اسلام به کار می گیرند.

وی افزود: زمان امام سجاد علیه السلام زمانی بوده است که هر صدایی در نطقه خفه می شده و لب ها دوخته می شده است و در این زمان بوده که سخن گفتن از حق و حقیقت حرام بوده است. حفظ دین در این چنین زمانی بسیار مشکل است. شیوه ای که حضرت سجاد علیه السلام برای مسئولیت امامت عملی کرد چون امامت دو وظیفه اصلی و مهم دارد؛ وظیفه اول حفظ عقاید مسلمین و وظیفه دوم حفظ خود اسلام است. این دو وظیفه ثابت برای امام معصوم است. وظایف دیگر که امام انجام می دهد زیاد است اما این نکته مهم است که امام سجاد علیه السلام در پیش گرفت و این مقصد را به خوبی انجام داد؛ اخلاق اسلام، احکام اسلام و رابطه اسلام با زورگویان و سلاطین جور و سیاست اسلام در ابعاد مختلف را با شیوه دعا تبیین کرد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: صحیفه سجادیه کتاب دعا است ولی همه چیز در آن وجود دارد؛ تفسیر قرآن و تفسیر سنت نبوی است؛ بیان آیات سیاسی و اقتصادی قرآن است. مثلا دعای مکارم الاخلاق صحیفه سجادیه نشان می دهد؛ این دعا از متن قرآن ریشه گرفته است وگوینده اش باید امامی متصل به علم لدنی باشد. این دعاد اخلاق اسلامی را با الفاظ کوتاه و معانی بسیار عمیق و بلند بالا در طی چندین کلمه گنجانده است. برای مثال یک جمله اش را خدمت تان عرض کنم: «وَ لَا تَرْفَعْنِی فِی النَّاسِ دَرَجَةً إِلَّا حَطَطْتَنِی عِنْدَ نَفْسِی مِثْلَهَا» خدایا اگر من را یک درجه ای در بین مردم بالا می بری به همان اندازه من را پیش خودم خوار کن. راه این که انسان سالم و معتدل بماند و از جاده منحرف نشود این است. یعنی ریشه تندرستی حاکمان و افرادی که در پست های بالا قرار می گیرند همین یک کلمه است. بسیاری از افراد هم دم از درستی و خدا می زنند و دنیا را مذمت می کنند اما وقتی به دنیا می رسند جز دنیا همه چیز از یادشان می رود.

وی اضافه کرد: امام سجاد علیه السلام می فرماید: «لا ترفعنی فی الناس درجة»؛ من را از حیث درجه در میان مردم بالا نبر مگر این که من را به همان اندازه پیش خودم خوار می کنی. یعنی اگر انسان درجه اش، نامش در بین مردم اوج گرفت و به هر حال به بزرگی و شوکتی رسید؛ اگر چنان چه به همان اندازه خودش نزد خودش خوار شد یعنی خودش را از دیگران بالاتر ندید بلکه خودش را از دیگران پایین تر دانست؛ این رمز بقای انسانیت او است.

استاد رحمانی سبزواری اظهار داشت: صحیفه سجادیه اخلاقی را به بشریت ارائه کرده که نظیر ندارد. رابطه انسان ها را با ظالم در صحیفه سجادیه و کیفیت این ترابط را مشخص کرده است: « اللَّهُمَّ إِنِّي أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ مِنْ مَظْلُومٍ ظُلِمَ بِحَضْرَتِي فَلَمْ أَنْصُرْهُ، وَ مِنْ مَعْرُوفٍ أُسْدِيَ إِلَيَّ فَلَمْ أَشْكُرْهُ» خدایا عذر می خواهم از این که مظلومی در پیش چشم من به آن ستم شود و من توان دفاع از او را نداشته باشم یعنی در هر صورت باید انسان های توانا از مظلوم حمایت کنند و دشمن ظالم باشند. «کونوا لظالم خصما و للمظلوم عونا» اولی یعنی اگر این اندیشه بر مسلمانان و بر مؤمنان حاکم شود، جامعه گلستان و بهشت می شود. کسی به کسی حق ظلم نداشته باشد حالا چه از ناحیه حاکمان و قدرت مدارن چه از ناحیه کسانی که حاکم نیستند ولی اهل ثروت و قدرت هستند. به هر حال حضرت سجاد علیه السلام چه در بعد مالی، چه در بعد نظامی و چه در ابعاد دیگر می گوید: «خدایا پناه می برم به تو از این که مظلومی پیش چشمم مورد ظلم قرار بگیرد و من نتوانم یاریش کنم». یعنی یاری کردن مظلوم از نگاه امام سجاد علیه السلام بر هر کسی که توان دارد واجب است به هر حال امام سجاد علیه السلام به وسیله دعا اسلام و قرآن را تبیین کرد صحیفه سجادیه یعنی تبیین قرآن.

وی خاطرنشان کرد: به هر حال این مسأله مهم بود قرآن را پیامبر حفظ کرد؛ نگذاشت این قرآن تحریف شود. و جلوی تحریف معنوی را گرفتند و نگذاشتند از نظرها غایب شوند همه دعاهای امام سجاد علیه السلام گویای مسایل بسیار بسیار دقیق و مهم است؛ این یک نکته که در زندگی امام سجاد علیه السلام به خوبی مشهود است؛ نکته دوم قافله سالاری تشیع علوی توسط ایشان بود یعنی واقعا حضرت سجاد علیه السلام به تشیع علوی سامان دادند. یاران این حزب را تقویت کردند و در این راستا مؤمنان و اصحابی را پرورش دادند و تربیت کردند. این امام همام در زمان حیات خویش توانست تشیعی که به حساب دشمنان از بین رفته بود را زنده و احیا کند و اندیشه علوی را درذهن ها احیا کند. به هر حال قافله سالاری این حزب را به عهده داشتند و خوب قافله سالاری کردند. در جو اختناق و تاریکی و ظلمت توانستند این نور را حفظ کنند.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: امام سجاد علیه السلام در بعد سیاسی کارهای مهمی انجام دادند؛ از جمله آنها و مهم ترینشان حفظ تشیع علوی و قافله سالاری حزب علوی بود، امام سجاد علیه السلام تنها در این جهات نقشی را ایفا نکردند؛ یکی دیگر از کارهایی که بسیار مهم بود و امام سجاد علیه السلام آن را انجام داد حیات بخشیدن و زنده نگه داشتن کربلا بود یعنی واقعا کربلا را امام سجاد زنده نگه داشت البته امام سجاد علیه السلام و زینب کبری و همه اسرای کربلا در این زمینه نقش داشتند ولی قافله سالار حیات بخشیدن به کربلای حسینی امام سجاد علیه السلام بود. امام سجاد علیه السلام با گریه هایش ظلم ظالمان و مظلومیت ابی عبدالله را و راهی که حسین سلام الله علیه در پیش پای بشریت نهاد را زنده نگه داشت و حفظ کرد.

وی خاطرنشان کرد: اگر امروز شما مشاهده می کنید که جامعه بشری متوجه شده است که باید برای نجات خویش راه حسین علیه السلام را بپیماید؛ این یادگار حضرت سجاد علیه السلام است. حفظ عاشورا و کربلا با گریه های حضرت سجاد تحقق پیدا کرده است. یعنی امام سجاد گریه اش یک گریه واقعی بود ولی در عین حال این گریه سیاسی و مذهبی بود و وجهه دینی هم داشت؛ این گریه وجهه بشری داشت به هر حال این 34 سال گریستن حضرت سجاد علیه السلام به طور فوق العاده ای دل ها را متوجه کربلا و حمایت از مظلوم کرد و مظلومیت حسین را در دل ها زنده کرد. ثمره مجاهدت های امام سجاد علیه السلام این شد که کربلا دیگر از ذهن هیچ کس در تاریخ نرفت. نکته دیگری که امام سجاد علیه السلام در زندگی گهربارش هدایت و رهبری جامعه را به نحو احسنت بر عهده داشتند. امام سجاد در مدینه انقلاب روحی و معنوی بوجود آورد. مردم مدینه از نعمت بزرگی برخوردار بودند و در این جهت از امام سجاد علیه السلام به خوبی استفاده کردند.

استاد رحمانی سبزواری در انتهای سخنانش بیان داشت: امام سجاد علیه السلام در زمان حیات خودشان وظیفه حفظ سنت نبوی را هم به خوبی انجام دادند. این روایاتی که در زمان امام صادق علیه السلام منتشر شد در کتاب ها و نوشته های مخصوص به وسیله امام سجاد علیه السلام حفظ شد. امام سجاد علیه السلام در حقیقت حافظ سنت هایی بود که از پیامبر و فاطمه زهرا سلام الله علیهما و خاندان اهل بیت علیهم السلام باقی مانده بود، امام سجاد این سنت نبوی را حفاظت و حراست کرد و در زمان امام صادق علیه السلام این سنت نبوی منتشر شد به سراسر عالم رسید. به هر حال امام سجاد نقشی بسیار برجسته در تاریخ داشت و این نقش را به خوبی ایفا کرد و ما همه بایستی بگوییم در دینداری مان سر سفره امام سجاد علیه السلام نشسته ایم و به برکت ایشان راه حق را می پیماییم./260/21/