مراد از معرفت نسبت به امام زمان، شناخت فیزیکی و شناسنامه ای نیست؛ بلکه شناخت حقیقی و واقعی امام است؛ باید بدانیم و بشناسیم که امام دارای مقام عصمت، و علم لدنی است که نص صریحی هم بر امامتش وجود دارد؛ امام رئوف است؛ صاحب برنامه هایی است که از جانب خداوند برای مردم آورده است تا سبب شود اعمال و کردار مردم مورد پسند خداوند متعال قرار گیرد.

استاد سید محمد مرتضوی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به تبیین دلایل ضرورت شناخت امام عصر (عج) پرداخت.

وی ضمن تبریک اعیاد شعبانیه و مخصوصا میلاد پر نور مهدی موعود (عج) به محضر خودِ آقا امام زمان (عج) و همین طور بانوی کریمه قم و آرزوی رفع مشکلات و گرفتاریها، بالاخص کرونا از همه جوامع بشری، این گفتگوی صمیمانه را با ذکر روایت و آیه ای از قرآن کریم آغاز کرد که بیان می گردد. در سوره توبه، آیه 33 می بینیم: «هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‏ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ» (اوست كه پيامبرش را با هدايت و دين حق فرستاد، تا آن را بر همه اديان پيروز گرداند، هر چند مشركان خوش نداشته باشند.)«من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیه» (کسی که بمیرد در حالی که امام زمانش را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است)

وی افزود: الحمد لله مفتخریم که شیعه دوازه امامی هستیم و معتقدیم که کره زمین از حجت خالی نخواهد بود و در هر عصری پیامبر یا جانشینی از پیامبران در روی زمین نور افشانی کرده اند ولو اینکه گروهی باشند که چشمشان را ببندند و نخواهند که آفتاب را ببینند. ما معتقدیم که این حجت های الهی از سوی خداوند تعیین می شوند و نه از سوی مردم، چرا که اگر از سوی مردم انتخاب می شدند امکان خطا در انتخاب مردم وجود داشت در حالی که به حکم عقل و نقل، حجت الهی باید معصوم باشد.

این استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: خدای تبارک و تعالی در سخنی خطاب به پیامبر اکرم تصریح فرموده است: جانشینان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم دوازده نفر هستند؛ پیامبر ختمی مرتبت هم نام این دوازده نور مطهر را یادآوری کرده اند و هر امام قبلی، امام بعدی را معرفی کرده است؛

وی اینگونه ادامه داد: از این دوازده نفر جانشینان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم یازده تن به شهادت رسیده اند و امام دوازدهم علیه السلام به حکم خداوند متعال زنده است تا آن روز که خداوند اراده کند و ظهور روی دهد و عالم به نور مطهر ایشان منور گردد و قسط و عدل در همه جا سایه گستر شود، همان طور که ظلم و جور در همه جا گسترده شده است.

این استاد حوزه علمیه ادامه گفتگو را به تبیین ضرورت «شناخت امام زمان» اختصاص داد و خاطرنشان کرد: مراد از معرفت نسبت به امام زمان، شناخت فیزیکی و شناسنامه ای نیست؛ بلکه شناخت حقیقی و واقعی امام است؛ باید بدانیم و بشناسیم که امام دارای مقام عصمت، و علم لدنی است که نص صریحی هم بر امامتش وجود دارد؛ امام رئوف است؛ صاحب برنامه هایی است که از جانب خداوند برای مردم آورده است تا سبب شود اعمال و کردار مردم مورد پسند خداوند متعال قرار گیرد.

وی ضمن اشاره به آیه ای که در ابتدای گفتگو بیان کرد، به روایاتی که در ذیل این آیه آمده است، اشاره کرد و افزود: در روایت است که این آیه تنها در زمان ظهور آقا امام عصر (عج) تحقق کامل پیدا خواهد کرد. چرا که در این آیه صحبت از غلبه دین اسلام بر همه ادیان عالم است و می دانیم که در زمان پیامبر اسلام، امیرمومنان و دیگر ائمه طاهرین علیهم السلام تحقق پیدا نکرده است. ان شاء الله با ظهور و فتح حضرت حجت همه جا یک کشور خواهد شد و در این کشور به وسعت عالم، صدای توحید بالا خواهد رفت و همه جا این ندا فرا گیر خواهد شد: «اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله صلی الله علیه و آله و اشهد ان علیا و اولاده المعصومین حجج الله».

وی افزود: در آن زمان در همه جای دنیا تنها یک دین و یک مذهب خواهد بود و سایر ادیان الهی تحت یک نام گرد هم می آیند و همه «مسلمان» می شوند و این آینده روشن، یا به اختیار است و یا به اجبار.

استاد سید محمد مرتضوی در تبیین این کلام گفت: سایر معصومین علیهم السلام در انجام قضاوت مأمور به ظاهر بوده اند و این تنها آقا صاحب امر (عج) است که در زمان حضور، بر اساس باطن رأی خواهد داد؛ مثلا پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم به مشرکان قریش می فرمود: «قولوا لا اله الا الله تفلحوا» با اینکه ممکن بود در خانه به فسق بپردازند اما در زمان آقا امام عصر (عج) شاهد خواهیم بود که ایشان بر اساس باطن حکم خواهد کرد.

این استاد حوزه علمیه در خصوص ادامه موضوع «شناخت امام زمان (عج)» بیان داشت: امام معصوم است و علم لدنی دارد و دارای مقام شفاعت است و سنت الهی را پی می گیرد و نصّ بر امامت دارد و واسطه فیض بین خلق و خالق است؛ سفیر خدا و حجت اوست؛ این موارد را باید با دل بپذیریم تا بتوانیم سنت الهی را دنبال کنیم.

وی به روایتی در زمینه معرفت حجت خداوند اشاره کرد که در آن معصوم علیه السلام به ما می آموزد تا در آخر الزمان و ایام غیبت این دعا را بیان داریم و از خداوند نسبت به امام معصوم طلب معرفت داشته باشیم؛ این روایت در کافی به این نقل بیان گردیده است که متن کامل آن به این صورت است: «عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَى الْخَشَّابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ عَنْ زُرَارَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ لِلْغُلَامِ غَيْبَةً قَبْلَ أَنْ يَقُومَ قَالَ قُلْتُ وَ لِمَ قَالَ يَخَافُ وَ أَوْمَأَ بِيَدِهِ إِلَى بَطْنِهِ ثُمَّ قَالَ يَا زُرَارَةُ وَ هُوَ الْمُنْتَظَرُ وَ هُوَ الَّذِي يُشَكُّ فِي وِلَادَتِهِ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَاتَ أَبُوهُ بِلَا خَلَفٍ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ حَمْلٌ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ إِنَّهُ وُلِدَ قَبْلَ مَوْتِ أَبِيهِ بِسَنَتَيْنِ وَ هُوَ الْمُنْتَظَرُ غَيْرَ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّ أَنْ يَمْتَحِنَ الشِّيعَةَ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَرْتَابُ الْمُبْطِلُونَ يَا زُرَارَةُ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنْ أَدْرَكْتُ ذَلِكَ الزَّمَانَ أَيَّ شَيْ‏ءٍ أَعْمَلُ قَالَ يَا زُرَارَةُ إِذَا أَدْرَكْتَ هَذَا الزَّمَانَ فَادْعُ بِهَذَا الدُّعَاءِ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي نَفْسَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِيَّكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي رَسُولَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي رَسُولَكَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي حُجَّتَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ دِينِي ثُمَّ قَالَ يَا زُرَارَةُ لَا بُدَّ مِنْ قَتْلِ غُلَامٍ بِالْمَدِينَةِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَ لَيْسَ يَقْتُلُهُ جَيْشُ السُّفْيَانِيِّ قَالَ لَا وَ لَكِنْ يَقْتُلُهُ جَيْشُ آلِ بَنِي فُلَانٍ يَجِي‏ءُ حَتَّى يَدْخُلَ الْمَدِينَةَ فَيَأْخُذُ الْغُلَامَ فَيَقْتُلُهُ فَإِذَا قَتَلَهُ بَغْياً وَ عُدْوَاناً وَ ظُلْماً لَا يُمْهَلُونَ فَعِنْدَ ذَلِكَ تَوَقُّعُ الْفَرَجِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ.» (الكافي (ط - الإسلامية)، ج‏1، ص: 337)

این استاد حوزه علمیه قم ترجمه این روایت را چنین بیان کرد: زراره گويد: شنيدم امام صادق عليه السلام ميفرمود: براى آن جوان پيش از آنكه قيام كند، غيبتى‏است، عرض كردم: چرا؟ فرمود: ميترسد و با دست اشاره بشكم خود كرد (يعنى مي ترسد شكمش را پاره كنند) سپس فرمود: اى زراره! اوست كه چشم به راهش باشند، و اوست كه در ولادتش ترديد شود؛ برخى گويند: پدرش بدون فرزند مُرد، و برخى گويند: در شكم مادر بود (كه پدرش وفات يافت و سپس هم بدنيا نيامد) و برخى گويند: دو سال پيش از وفات پدرش متولد شد و اوست كه در انتظارش باشند ولى خداى عزوجل دوست دارد شيعه را بيازمايد» در زمان (غيبت) است اى زراره كه اهل باطل شك مي كنند.

وی در بیان ادامه روایت افزود: زراره گويد: من عرض كردم، قربانت، اگر من به آن زمان رسيدم چه كار كنم؟ فرمود: اى زراره: اگر به آن زمان رسيدى، با اين دعا از خدا بخواه: «خدايا خودت را به من بشناسان، زيرا اگر تو خودت را بمن نشناسانى، من رسولت را نشناسم (براى اينكه هر كس خدا را شناخت، بر او لازم مي داند، كه از راه لطف بندگانش را هدايت كند و كسى كه خدا را نشناخت، فرستاده او را هم نمي شناسد) خدايا تو پيغمبرت را بمن بشناسان، زيرا اگر تو پيغمبرت را بمن نشناسانى، من حجت تو را نشناسم (براى اينكه امام جانشين پيغمبر و دست نشانده او بدستور خداست و مقام و ارزش جانشين مربوط به مقام و ارزش جانشين گذار است از اين جهت شيعه مي گويد: امام بايد از لحاظ علم و عمل و اخلاق و عصمت مانند پيغمبر باشد) خدايا حجت خود را بمن بشناسان، زيرا اگر تو حجتت را بمن نشناسانى، از طريق دينم گمراه مي شوم.

استاد مرتضوی به ادامه این روایت اشاره کرد: سپس فرمود: اى زراره! به ناچار جوانى در مدينه كشته مى‏شود، عرض كردم: قربانت، مگر لشكر سفيانى او را نمي كشند؟ فرمود: نه، بلكه او را لشكر آل بنى فلان بكشند، آن لشكر مى‏آيد تا وارد مدينه مى‏شود و آن جوان را مي گيرد و مي كشد، پس چون او را از روى سركشى و جور و ستم بكشد، مهلتشان بسر آيد، در آن هنگام اميد فرج داشته باش ان شاء اللَّه (مقصود از اين جوان گويا همان نفس زكيه است. كه در علائم ظهور روايت شده است).( أصول الكافي/ ترجمه مصطفوى، ج‏2، ص: 136)

استاد مرتضوی، در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به شرح این روایت معروف پرداخت: «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة»؛

وی ضمن اشاره به تواتر لفظی و معنوی این روایت در بین فریقین، به روایت دیگری که معنایی در همین راستای روایت اول دارد، اشاره کرد و گفت: در اصول کافی، جلد 2، صفحه 20 روایت دیگری داریم: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ مَنْ مَاتَ وَ لَا يَعْرِفُ إِمَامَهُ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّة»؛ از حضرت سوال شده است که منظور از جاهلیت چیست؟ آیا  منظور، جاهلیت محض، یعنی کفر و بی دینی است؛ و یا صرفا جاهلیت نسبت به شناخت امام می باشد؟ آقا امام صادق علیه السلام فرمود: او به جاهلیت محض از دنیا رفته است؛ یعنی به کفر مرده است؛

وی افزود: این مطلب حکایت از آن دارد که «امامت» اصل است و اگر کسی نسبت به آن معرفت نداشته باشد، گویی نسبت به توحید و عدل و معاد و نبوت معرفت نداشته است.

وی در ادامه به بیان چند دلیل در ضرورت شناخت امام عصر (عج) پرداخت و گفت: یکی از ادله ای که باید امام زمان خود را بشناسیم، مسأله «عدم انحراف در دین» است.

وی در تبیین اولین دلیل گفت: دعایی که امام صادق علیه السلام به زراره آموخته است، در همین راستا است: «اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي نَفْسَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِيَّكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي رَسُولَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي رَسُولَكَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَكَ اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي حُجَّتَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ دِينِي» لذا باید بشناسیم تا از دین خداوند منحرف نگردیم.

استاد مرتضوی ادامه داد: دلیل دوم آن است که ما باید از راهنمایی ها، امر، نهی، روش، منش، اخلاق، اعمال، سنت و فرمایش امام پیروی کنیم و این نمی شود مگر به واسطه شناخت خود امام؛ لذا لازم است که حضرت را به حقیقت بشناسیم؛ شناخت شناسنامه ای آنگاه مهم است که بر شناخت حقیقی مقدم گردد.

این استاد حوزه های علمیه دلیل سوم را در میان فقراتی از زیارت عاشورا جستجو کرد و افزود: «اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْيَايَ مَحْيَا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَمَاتِي مَمَاتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله»؛ عاقبت به خیری که پیام این دعا می باشد، متوقف بر شناخت امام است؛ دعای عاقبت به خیری از دعاهای مهم نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می باشد: «اللهم اجعل عواقب امورنا خیرا»؛ اگر بخواهیم حیات و ممات ما مانند حیات و ممات اهل بیت باشد و در راه خداوند باشیم، این کار متوقف بر شناخت حضرت صاحب الزمان است.

وی در ادامه بیان ادله ضرورت شناخت امام زمان، به دلیل چهارم پرداخت: «فرار از جاهلیت» چهارمین دلیل ضرورت داشتن شناخت امام زمان است چه اینکه از رسول گرامی اسلام روایت شده است: «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة».

وی در تبیین جاهلیت قبل از اسلام گفت: می دانیم که در زمان قبل از اسلام، چه نوع جاهلیتی بر قرار بود، جاهلیتی که در آن دختران و پسران را می کشتند؛ دختران را از دو جهت می کشتند؛ یک علت کشتن پسران و دختران به خاطر عدم اعتقاد کامل به خداوند متعال، از ترس قحطی و گرسنگی بود؛ تا مبادا نیازمند تأمین نفقه و آذوقه برای آنها باشند. دلیل دیگر کشتن دختران آن بوده است که آنها اغلب در حال درگیری و قتال با قبایل اطراف بوده اند و از ترس اینکه مبادا دخترانشان به اسیری گرفته شوند؛ آنها را می کشتند؛ یعنی زنده زنده در گور می کردند؛ قرآن در این رابطه در سوره نحل، آیات 58 و 59 می فرماید: «وَ إِذا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثى‏ ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَ هُوَ كَظِيمٌ: يَتَوارى‏ مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ما بُشِّرَ بِهِ أَيُمْسِكُهُ عَلى‏ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ» (و چون يكى از آنان را به [ولادت‏] دختر مژده دهند [از شدت خشم‏] چهره‏اش سياه گردد، ودرونش از غصه واندوه لبريز و آكنده شود! به سبب مژده بدى كه به او داده‏اند، از قوم و قبيله‏اش [در جايى كه او را نبينند] پنهان مى‏شود [و نسبت به اين پيش‏آمد در انديشه‏اى سخت فرو مى‏رود كه‏] آيا آن دختر را با خوارى نگه دارد يا به زور، زنده به گورش كند؟! آگاه باشيد! [نسبت به دختران‏] بد داورى مى‏كنند. (58 و 59)

استاد سید محمد مرتضوی به دلیل پنجم در مورد ضرورت شناخت امام زمان ارواحنا فداه پرداخت و در این راستا به این روایت معروف اشاره کرد که می فرماید: «أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنَ اللَّه»؛ سبب چنین بیانی در این نکته نهفته است که تنها در سایه حکومت امام زمان است که مسلمانان عزت و شوکت پیدا خواهند کرد؛ اگر آن فرج کلی را انتظار بکشیم، یعنی انتظار آن شوکت والا؛ که موجب می گردد تا رفتار خود را اصلاح کنیم و در جهت آن حکومت مورد انتظار حرکت کنیم.

وی در تبیین انواع انتظار گفت: انتظار بر سه قسم: زبانی، قلبی و عملی است و منتظر باید هر سه قسم را در خود پیاده کند؛ مخصوصا قسم سوم را؛ و در این راستا لازم و لابد از شناخت منتظَر واقعی یعنی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف است. در این راستا لازم است که یک منتظر به اصلاح زبانی، قلبی و مخصوصا اصلاح عملی خود بپردازد. /270/260/43/