آنچه که مسلم است این که حضرت خدیجه سلام الله علیها از نظر شرافت و بُعد معنوی، گذشته از حسن ظاهری، در میان زنان عرب زمان خودشان ممتاز بوده اند و ایشان نه تنها در میان زنان زمانه خود بلکه در میان زنان در طول تاریخ سرآمد بوده اند.

استاد سید میر آقا محسنی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، ضمن اشاره به ایام رحلت خانم حضرت خدیجه سلام الله علیها به بیان زندگی نامه و بخشی از فضایل این بانوی مکرمه اسلام، پرداخت.

وی در ابتدا اشاره کرد: به طور کلی می توان زندگی حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها را به دو بخش قبل و بعد از ازدواج با پیامبر اسلام تقسیم کرد اما در زمینه بخش نخست باید گفت: متأسفانه تاریخ چندان توجهی به قسمت اول زندگی ایشان ندارد و آنچه که تمام منابع اهل سنت و شیعه به آن پرداخته اند، در رابطه با بعد از ازدواج با پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است.

این استاد حوزه های علمیه خاطر نشان کرد: آنچه که مسلم است این که حضرت خدیجه سلام الله علیها از نظر شرافت و بُعد معنوی، گذشته از حسن ظاهری، در میان زنان عرب زمان خودشان ممتاز بوده اند و ایشان نه تنها در میان زنان زمانه خود بلکه در میان زنان در طول تاریخ سرآمد بوده اند.

وی در این زمینه به روایت نبوی اشاره کرد: حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: 4 زن سرور زنان بهشت هستند؛ حضرت مریم، حضرت آسیه، حضرت زهرای مرضیه و حضرت خدیجه علیهن السلام. در کتاب شریف «الخصال» ؛ ج‏1 ؛ ص206 آمده است: «أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَيُّوبَ اللَّخْمِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ الْمِنْهَالِ قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي الْفُرَاتِ الْكِنْدِيُّ عَنْ عِلْبَاءِ بْنِ أَحْمَرَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: خَطَّ رَسُولُ اللَّهِ ص أَرْبَعَ خِطَطٍ ثُمَّ قَالَ خَيْرُ نِسَاءِ الْجَنَّةِ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَ خَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ وَ آسِيَةُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ. (ابن بابويه، محمد بن على، الخصال - قم، چاپ: اول، 1362ش.)

همچنین در کتاب شریف «بحار الأنوار» (ط - بيروت) ؛ ج‏8 ؛ ص178 آمده است: عن الخصال بِسَنَدَيْنِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: خَطَّ رَسُولُ اللَّهِ ص أَرْبَعَ خُطَطٍ فِي الْأَرْضِ وَ قَالَ أَ تَدْرُونَ مَا هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص أَفْضَلُ‏ نِسَاءِ الْجَنَّةِ أَرْبَعٌ خَدِيجَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ وَ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ ص وَ مَرْيَمُ بِنْتُ عِمْرَانَ وَ آسِيَةُ بِنْتُ مُزَاحِمٍ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ. (مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار (ط - بيروت) - بيروت، چاپ: دوم، 1403 ق.)

استاد سید میر آقا محسنی در بخش دیگری از این گفتگوی صمیمانه در رابطه با شخصیت ام المومنین خدیجه کبری سلام الله علیها خاطرنشان کرد: ما برای اینکه به شناخت بهتر نسبت به خانم حضرت خدیجه سلام الله علیها دست یابیم، به روایتی از کتاب «الافصاح فی الامامة» اشاره می کنیم و می دانید که این کتاب از مؤلفات شیخ مفید می باشد؛ در صفحه 217 از این کتاب آمده است: «فَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مُجَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ‏ كَانَ النَّبِيُّ صلی الله علیه و آله و سلم إِذَا ذَكَرَ خَدِيجَةَ أَحْسَنَ الثَّنَاءَ عَلَيْهَا فَقُلْتُ لَهُ يَوْماً مَا تَذْكُرُ مِنْهَا وَ قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ خَيْراً مِنْهَا فَقَالَ مَا أَبْدَلَنِيَ اللَّهُ خَيْراً مِنْهَا صَدَّقَتْنِي إِذْ كَذَّبَنِيَ‏ النَّاسُ‏ وَ وَاسَتْنِي بِمَالِهَا إِذْ حَرَمَنِيَ النَّاسُ وَ رَزَقَنِيَ اللَّهُ الْوَلَدَ مِنْهَا وَ لَمْ يَرْزُقْنِي مِنْ غَيْرِهَا». (مسند أحمد بن حنبل 6: 117 عن شيخه عليّ بن إسحاق، عن ابن المبارك؛ سير أعلام النبلاء 2: 117، كنز العمّال 12: 132؛ مفيد، محمد بن محمد، الإفصاح في الإمامة - قم، چاپ: اول، 1413 ق.)

وی افزود: ظاهرا این کلام حضرت در مقام جواب به عایشه بوده است که حضرت بعد از رحلت خدیجه سلام الله علیها بارها از حسن اخلاق و رفتار ایشان و خدمات این بانو برای اسلام و مسلمین  یاد می کرده است و عایشه در این زمینه به حضرت رسول اکرم گفت: خدیجه که زن کهنسالی بیش نبود؛ چرا این مقدار از او یاد می کنید؟

حضرت در جواب به او گفت: خدیجه زنی بود که خداوند بهتر از آن را به من عطا نکرده است، آن زمانی که مردم پیامبر را تکذیب می کردند و آن حضرت را اذیت و آزار می کردند و امنیت از ایشان سلب می شد، به گونه ای که شکمبه بر سر ایشان می زنند و خاکستر بر ایشان می ریختند؛ در این شرایط سخت، پشتوانه ایشان تنها چند نفر بودند که از جمله آن افراد معدود، حضرت خدیجه سلام الله علیها بود که قدر متیقن این است که خانه را برای ایشان امن نگاه می داشت.

استاد محسنی در ادامه تبیین این روایت گفت: خدیجه سلام الله علیها نخستین زنی بود که به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم ایمان آورد و هم او بود که به همراه امیرالمومنین علی علیه السلام به پیامبر اسلام اقتدا کرد و نماز جماعت سه نفره را تشکیل دادند؛ این نماز در حالی تشکیل می شد که کسی غیر از این دو نفر پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم را تصدیق نمی کرد.

وی در ادامه توضیح این روایت شریف افزود: حضرت خدیجه سلام الله علیها زنی است که به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم کمک کرد، زمانی که تمام مردم قریش ایشان را تحریم کرده، در شعب ابی طالب محاصره اقتصادی کرده بودند ایشان بود که تمام مال و اموالش را در راه اسلام و مسلمین و حراست از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم صرف کرد.

این استاد حوزه علمیه قم ادامه داد: حضرت خدیجه سلام الله علیها کسی بود که تنها از ناحیه او بود که خداوند متعال به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرزندی عطا کرد که برای ایشان باقی ماند. 

وی گفت: اگر الف و لام در «الولد» را عهد بدانیم، منظور از ولد، خانم حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها می باشد که خداوند این ولد با سعادت و پر برکت را از ناحیه خدیجه سلام الله علیها به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم ارزانی داشت.

استاد محسنی خاطرنشان کرد: پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم ایشان را اولین زنی معرفی می کند که اسلام آوردند و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را تصدیق کردند، تمام ثروت و زندگی خود را به پیامبر اسلام و راه ایشان تقدیم کرد، این در حالی بود که خانم خدیجه از متمولین آن عصر به شمار می آمد و مهمتر از همه اینها بقای نسل پیامبر اسلام از طریق فرزندی بوده است که خانم خدیجه کبری سلام الله علیها به دنیا آورده بود؛ فرزندی که در رابطه با ایشان بیان شده است: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ (1) فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ (2) إِنَّ شانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ (3)»

این استاد حوزه های علمیه در ادامه تبیین جایگاه دخترِ خدیجه کبری سلام الله علیهما به روایتی از تفسیر فرات اشاره کرد؛ آنجا که امام صادق علیه السلام به تفسیر سوره قدر پرداخته اند: «فُرَاتٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ عُبَيْدٍ مُعَنْعَناً عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ‏ أَنَّهُ قَالَ‏ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ اللَّيْلَةُ فَاطِمَةُ وَ الْقَدْرُ اللَّهُ‏ فَمَنْ عَرَفَ فَاطِمَةَ حَقَّ مَعْرِفَتِهَا فَقَدْ أَدْرَكَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَ إِنَّمَا سُمِّيَتْ فَاطِمَةُ لِأَنَّ الْخَلْقَ فُطِمُوا عَنْ مَعْرِفَتِهَا أَوْ مِنْ مَعْرِفَتِهَا الشَّكُّ [مِنْ أَبِي الْقَاسِمِ‏] وَ قَوْلُهُ‏ وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ يَعْنِي خَيْرٌ مِنْ أَلْفَ مُؤْمِنٍ وَ هِيَ أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ‏ تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها وَ الْمَلَائِكَةُ الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ يَمْلِكُونَ عِلْمَ آلِ مُحَمَّدٍ ص‏ وَ الرُّوحُ الْقُدُسُ هِيَ فَاطِمَةُ ع‏ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ يَعْنِي حَتَّى يَخْرُجَ الْقَائِمُ ع. (تفسير فرات الكوفي؛ ص581، - تهران، چاپ: اول، 1410 ق.)

وی گفت: می بینیم که در این روایت شریف تعابیر بزرگی برای قدر و منزلت دختر خدیجه سلام الله علیها، یعنی فاطمه زهرا سلام الله علیها استفاده شده است؛ در این روایت اشاره شده است که: «اللیلة فاطمه و القدر الله»؛ یعنی فاطمه لیلة الله است و به عبارت دیگر مضاف الیه به ایشان «الله» است، یعنی فاطمه سلام الله علیها جامع جمیع صفات کمالیه می باشد. همانطور که خداوند در شب قدر قرآن را نازل می کند، از وجود خانم حضرت زهرا سلام الله علیها یازده نور فروزان به عرصه دنیا می آیند که آخرین آنها حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف می باشد.

این استاد بزرگوار حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: باید در نظر داشت که شرافت حضرت خدیجه سلام الله علیها تنها به این خاطر نبوده است که اموالشان را در راه اسلام تقدیم نمودند بلکه شرافت اصلی علت این تقدیم است و آن چیزی نیست جز ایمان واقعی به پروردگار عالم و پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم.

وی تاکید کرد: البته لازم است بر این نکته بیفزاییم که بذل مال توسط این بانو در شرایطی تقدیم شده بود که اسلام و پیامبر اسلام در خطر بودند؛ در روایتی نقل گردیده است که حفظ اسلام مرهون دو چیز بوده است، یکی شمشیر علی علیه السلام که در مقام ایشان نقل است: «ضربة علیّ یوم الخندق افضل من عبادة الثقلین» و مورد دوم اموال خدیجه کبری سلام الله علیها که در شرایطی که مسلمین در شعب ابی طالب بودند و معاملات با ایشان تحریم شده بود اموال این بانوی عظیم الشأن مسلمین را نجات داد.

استاد سید میر آقا محسنی در پایان این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، اشاره کرد: این عمل خانم حضرت خدیجه سلام الله علیها منحصر به ایشان نیست بلکه در هر شرایط و زمانی خیّر یافت شود که کارخانه ای بسازد تا به نظام اسلامی در شرایط سخت اقتصادی کمک کند؛ می توان گفت حرکت این تولید کننده، در راستای حرکت خانم حضرت خدیجه سلام الله علیها است./270/260/20/