نهج البلاغه هم به عنوان یکی از تراثی است که از قرن اول به جا مانده که بسیار تأثیرگذار است و آثار به جا مانده از قرن اول به علاوه آثار دیگر است که هویت اصلی حوزه های علمیه شیعه را ساخته است و حوزه شیعه وارثان این تراثی هستند که از معصومین علیهم السلام رسیده است، بعضی از بزرگان که تمام مباحث، کلمات قصار و خطبه های امیرالمومنین علیه السلام را جمع آوری کردند؛ معتقدند این راه را ائمه معصومین علیهم السلام به عنوان یک راه عاقلانه و صحیح جهت حفظ و نشر افکار اسلامی مدنظر داشتند.

استاد احمد مراد خانی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید گفت: یکی از مباحثی که در جهان اسلام بسیار ضرورت داشت و معصومین علیهم السلام این ضرورت را به درستی درک کرده بودند و به عنوان وظیفه شرعی خودشان به فکر توسعه و اثبات آن بودند اهمیت بخشیدن به نقش تراثی است که در شیعه در زمینه فهم و توسعه معارف اسلامی شاهد هستیم، در این رابطه می توانیم بر اساس هر یک از قرون گذشته افرادی که در آن زمینه موثر هستند را مورد بررسی قرار دهیم.

وی افزود: آن چیزی که مدنظر بنده است قرن اول و نقش شش معصومی است که در این قرن حیات داشتند و در این جهت بسیار مؤثر بودند، در این زمینه خود پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم امر فرمودند که علم را به وسیله کتابت باید به زنجیر کشید و این نیست مگر از راه انتقال به نسل بعدی و تثبیت مواضع درست که علی بن ابیطالب علیه السلام هم در این زمینه نقش بسیار مهمی داشتند. در این رابطه اولین دست نوشته ای که می توانیم مشاهده کنیم که به املای خود پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم بوده است، کتابی است به نام «صحیفه علی بن ابیطالب» و «صحیفة الفرائض» این کار از دوره پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم آغاز شد و در دوره امیرالمومنین علیه السلام به نگارش درآمد و به مقداری که مقدور بود در میان مسلمانان توزیع شد.

این استاد حوزه علمیه قم بیان داشت: مرحوم مجلسی در جلد 44 از کتاب بحار روایتی را از امام حسن مجتبی علیه السلام نقل می کنند: «هیچ حادثه ای تا قیامت رخ نمی دهد مگر آن که حکم آن دست ما است که به املای پیامبر و دست خط امیرالمؤمنین نگاشته شده است»؛ در این زمینه حدیث دیگری وجود دارد که آن را بکر بن کعب از امام صادق علیه السلام نقل می کند: «نزد ما صحیفه ای است که هفتاد ذراع است و با خط علی بن ابیطالب و املای پیامبر گرامی اسلام است.»

وی اضافه کرد: در کتاب بصائر الدرجات هم در اثبات این صحیفه روایات فراوانی نقل شده است و از امام باقر علیه السلام هم در همین زمینه روایاتی داریم. امر کتابت احادیث در رابطه با آیات و مباحثی که تحت عنوان علوم قرآنی مطرح هستند و در مقام بیان محکم، متشابه، ناسخ، منسوخ، مقید، مطلق، عام و خاص نیز مطرح شده اند، در این زمینه هم این مصحف را به عنوان اولین کتاب نگاشته شده مطرح می کنند چنانچه مرحوم علامه شرف الدین و دیگر از علما این مطلب را مطرح کردند.

استاد مرادخانی بیان داشت: نهج البلاغه هم به عنوان یکی از تراثی است که از قرن اول به جا مانده که بسیار تأثیرگذار است و آثار به جا مانده از قرن اول به علاوه آثار دیگر است که هویت اصلی حوزه های علمیه شیعه را ساخته است و حوزه شیعه وارثان این تراثی هستند که از معصومین علیهم السلام رسیده است، بعضی از بزرگان که تمام مباحث، کلمات قصار و خطبه های امیرالمومنین علیه السلام را جمع آوری کردند؛ معتقدند این راه را ائمه معصومین علیهم السلام به عنوان یک راه عاقلانه و صحیح جهت حفظ و نشر افکار اسلامی مدنظر داشتند.

وی خاطرنشان کرد: یکی از تراث دیگر قرن اول مصحف فاطمه زهرا سلام الله علیها است که مرحوم مجلسی در کتاب بصائر الدرجات این مطلب را نقل می کنند که «صفار قمی» این مطلب را از امام صادق علیه السلام آورده است: «عندنا و الله مصحف فاطمة» که این امام همام با تأکید قسم می خورند که مصحف فاطمه سلام الله علیها نزد ما است: «ما فیه آیة من کتاب الله و انه لأملا من املاء رسول الله و خطه علی بیده» در واقع می فرمایند: هیچ آیه ای نیست الا این که پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم در آن زمینه املایی فرمودند و علی بن ابیطالب علیه السلام با دستان مبارک خودشان آن را به نگارش در آوردند.

این استاد حوزه علمیه قم اظهار داشت: امام حسن علیه السلام با وجود این که در احاطه جو سیاسی شدیدی بود؛ در حفظ علوم و کتابت هم تأکید داشتند و نگارش توسط افراد را مطرح می کردند و در طی ده سال امامتی که ایشان داشتند؛ همواره این مسأله مورد اهتمامشان بود، امام حسین علیه السلام در طی یازده سال دوره امامتشان این مسأله را حتی هنگامی که به صحنه سیاست به صورت دقیق وارد شدند و در مخالفت با افرادی که حکومت را غصب کردند، مطرح می کنند؛ در این زمینه کلام ایشان معروف است که می فرمایند: «اسمعوا مقالی و اکتبوا قولی».

وی تأکید کرد: اوج تراث نگاری، حفظ تراث و ایجاد توضیحاتی در رابطه با مفاهیم اسلامی را در دوره امامت امام سجاد علیه السلام و طی 34 سال امامت ایشان مشاهده می کنیم که حتی امام علیه السلام کاتبان فراوانی مثل ابوحمزه ثمالی، سعید بن جبیر، زید، دختر ایشان به نام علیه و داوود بن یحیی را دارند، امام سجاد علیه السلام همچنین روایاتی را از پدر و جدشان نقل کردند و صحیفه سجادیه هم از ایشان به یادگار مانده است که شامل 54 دعا است که در سال 561 توسط «احمد بن شهریار» نگارش شده است و حتی سندش تا امام صادق علیه السلام متصل است و از تراث اصلی شیعه است که هویت اصلی شیعه در مباحث مختلف این کتاب مطرح است و حوزه هم باید میراث دار و تقویت کننده این مباحث باشد.

استاد مراد خانی اظهار داشت: رساله حقوق امام سجاد علیه السلام از همان آثاری است که از ایشان به جا مانده است، مناسک حجی که ایشان در سی باب مطرح فرمودند نیز از نقش امام سجاد علیه السلام در رابطه با ایجاد تراث های اصیل و تراث هایی که پیرایش کننده روایاتی است که به عنوان روایت های جعلی و مجعول وارد حوزه اسلام شده است خبر می دهد که این نقش مهم را باید روایت های اصلی و صحیح ایفا کنند تا روایت های جعلی به عنوان روایت های باطل کنار گذاشته شوند.

وی در انتهای سخنانش بیان داشت: اخبار علاجیه در این زمینه و کارهایی که بعدها صورت گرفته است به عنوان تداوم افکار شیعه که از نظر ما تداوم افکار پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم که همان تداوم آیات الهی است مورد اهمیت است و حوزه امروز میراث دار چنین آثاری است و حفظ، توسعه و بیان آن به زبان های مختلف در سراسر دنیا به عنوان نقش و وظیفه اول حوزه های علمیه و دینی مطرح می باشد/260/260/21