در 4 یا 5 سوره از قرآن درباره جنگ مهم احزاب صحبت شده است و البته در سوره احزاب، چندین آیه به این امر اختصاص یافته است.

به مناسبت سالروز غزوه احزاب، استاد هادی عباسی آغوی خراسانی از اساتید حوزه علمیه قم، با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به گفتگو پرداخت.

وی در آغاز این گفتگوی صمیمانه، ضمن ابراز لطف نسبت به همه عزیزانی که موجب نشر معارف قرآنی هستند، خاطرنشان کرد: خبرنگاران و بلکه پژوهشگران، همانند راویانی هستند که معارف ما را نگاه داشته اند.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: با نگاهی دقیق به جنگ های زمان حضور رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در می یابیم که همه آنها دفاعی و برای دفاع از حیثیت اسلام و نشر معارف اسلامی بوده است.

وی ضمن اشاره به برخی از غزوات، از جمله غزوه خندق، خاطرنشان کرد: اگر چه قرآن کتاب تاریخ نیست، اما کتاب حقیقت تاریخ است.

استاد آغوی خراسانی افزود: بعضی می گویند، قصه یعنی آن چه که واقعیت ندارد؛ این نظر درست نیست، بلکه همان طور که در معنای لغوی آن هم مطرح است، قصه آن حکایتی است که دارای واقعیت باشد.

وی اضافه نمود: وقتی در قرآن می خوانیم: «نحن نقص علیک احسن القَصص»، خداوند متعال قصه یوسف را بیان می کند که واقعی است.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در 4 یا 5 سوره از قرآن درباره جنگ مهم احزاب صحبت شده است و البته در سوره احزاب، چندین آیه به این امر اختصاص یافته است.

وی افزود: اگر وضعیت جغرافیایی جنگ احزاب را در نظر بگیریم، می بینیم که از اهمیت به خصوصی برخوردار بوده است. مدینه ای که پایگاه اسلام و پایگاه هجرت و به عبارت بهتر، پایگاه وحدت است و مدینه فاضله اسلام است و می توانیم بگوییم حوزه علمیه اسلام، از مدینه آغاز شده است.

استاد آغوی خراسانی ضمن تأکید مجدد بر اهمیت مدینة النبی اضافه نمود: تمام گروه ها، از کفار و مشرکین و منافقین، به خصوص فرقه های مختلف منافقین، از بنی قریظه، و بنی قینقاع، تا بنی نضیر برای نابودی اسلام نوپا متحد شدند؛ اسلامی که تقریبا تشکیل حکومت هم داده و مدینه فاضله را با رهبری رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم آغاز کرده است.

وی خاطرنشان کرد: آیه معروف اسوه بودن رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در میان آیات جنگ خندق، در سوره احزاب است: «لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيراً»

(يقيناً براى شما در [روش و رفتار] پيامبر خدا الگوى نيكويى است براى كسى كه همواره به خدا و روز قيامت اميد دارد و خدا را بسيار ياد مى‏ كند.) (آیه 21 از سوره مبارکه احزاب)

وی افزود: «اسوه»، نمونه علمی و عملی است؛ نمونه ای است که هم دارای اندیشه و هم عمل صائب است و اسوه هر دو را همراه با یکدیگر دارد.

این استاد سطوح خارج حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: اسوه بودن رسول مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم برای مؤمنین و مؤمنات در سوره احزاب مطرح شده است.

وی اضافه نمود: خصوصیت آیه دلیل بر تخصیص نیست، بلکه تمثیل است و جامعیت دارد؛ چون شأن نزول، دلیل بر خصوصیت آیات نیست و دلیل بر عمومیت دارد.

استاد آغوی خراسانی افزود: اگر بخواهیم یک منظر از اسوه بودن را ببینیم، نمونه و الگوی مدیریت نظامی و دفاعی و جنگی رسول مکرم اسلام در این جنگ را ببینیم.

1. وعده رعب:

وی افزود: آقا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم به مؤمنان در این نبرد، وعده رعب داده اند، ما در نظریه مان بیان کرده ایم که آن را یک معجزه می دانیم؛ که حضرت هم فرمودند: «نُصرت بالرعب»

1. ایجاد وحدت بین مسلمان ها:

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه به وحدت مسلمان ها در این جنگ اشاره کرد و افزود: یکی از نشانه های آن، تلاش برای ایجاد خندق بوده است.

وی افزود: نام دیگر جنگ احزاب، خندق است، به خاطر ساخت خندقی به درازای 5 و نیم کیلومتر، در عرض 10 متر و به عمق 3 یا 4 متر؛ خندقی که به پیشنهاد سلمان فارسی علیه السلام بوده است.

استاد عباسی آغوی مجددا تأکید کرد: در ایجاد خندق، وحدتی بین قبایل مدینه و مسلمان ها صورت گرفت از این مسأله این درس را می گیریم که حتی در جنگ های نظامی، فرمانده و رهبر می تواند رقابت ایجاد کند تا انگیزه و نشاط صورت بپذیرد.

1. وعده پیروزی به مسلمان ها:

وی خاطرنشان کرد: وقتی احزاب و گروه ها حرکت کردند تا مدینه را تصرف کنند، آیه آمد که خداوند متعال جمعیت آنها را به رعب و وحشت تبدیل کرد. «وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِيماناً وَ تَسْلِيما» (هنگامى كه مؤمنان [در نبرد خندق‏] گروه‏ هاى دشمن را ديدند، گفتند: اين است آنچه خدا وپيامبرش به ما وعده داده ‏اند [كه ثواب و پاداش عظيم روز بازپسين بدون تحمل سختى‏ ها و سرافراز بيرون آمدن از آزمايش‏ها ميسر نيست‏] و خدا و پيامبرش راست گفته‏ اند، و [جنگ خندق‏] جز بر ايمان و تسليم آنان نيفزود.) (22)

این استاد سطوح خارج حوزه علمیه، در ادامه به این آیه شریفه اشاره کرد که برای مجاهدین مسلمان آمده است و به این ترتیب، به روحیه آنها توجه شده است. «مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى‏ نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلا» (از مؤمنان مردانى هستند كه به آنچه با خدا بر آن پيمان بستند [و آن ثبات قدم و دفاع از حق تا نثار جان بود] صادقانه وفا كردند، برخى از آنان پيمانشان را به انجام رساندند [و به شرف شهادت نايل شدند] و برخى از آنان [شهادت را] انتظار مى‏ برند و هيچ تغيير و تبديلى [در پيمانشان‏] نداده‏ اند،) (23)

1. تجلی رسالت در حقیقتی به نام ولایت و امامت

استاد هادی عباسی خراسانی در ادامه به تجلی رسالت در ولایت پرداخت و خاطرنشان کرد:  پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم در جنگ احد و بدر بزرگانی از یاران خود را از دست داده بودند و این مطلب برای پیامبر سنگین بود.

وی افزود: از این رو پیامبر دعا کردند و به خداوند متعال عرضه داشتند: «خدایا روشنی چشمم به علی است، علی را برای من نگاه دار!»

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: دعای ویژه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم نشان دهنده آن است که ادامه رسالت در امامت و ولایت است.

وی افزود: آقا امیرالمؤمنین علیه السلام با عمرو بن عبدود به مبارزه برخاست. در شرح حال عمرو گفته اند که گاهی چهل مرد هم نمی توانست با او به مبارزه برخیزد.

استاد خراسانی اضافه نمود: وقتی عمر هماورد طلبید، آقا امیرالمؤمنین علیه السلام ابراز آمادگی کردند و رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم تا دو بار قبول نکردند. در مرحله سوم قبول کردند و نسبت به حضرت دعا کردند.

1. جوشن کبیر، محافظ آقا امیرالمؤمنین علیه السلام

این استاد سطوح خارج حوزه علمیه خاطرنشان کرد: در برخی از منابع ذکر شده است که آقا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم دعای جوشن کبیر را به عنوان زره حفاظتی کبیر برای امیرالمؤمنین علیه السلام تلاوت کردند که به القاء جناب جبرائیل علیه الصلاة و السلام بوده است.

وی افزود: دعای جوشن کبیر همان دعای مشهوری است که در شب های لیلة القدر خوانده می شود، دعایی که هزار و یک نام الهی است و به اشتباه به نام دعای هزار نام شناخته می شود.

استاد عباسی آغوی اضافه نمود: آقا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم، امیرالمؤمنین علیه السلام را در یک حفاظ نام های باری تعالی قرار دادند. وقتی امیرالمؤمنین وارد جنگ شدند، آقا رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم این جمله تاریخی را بیان کردند که تمام اسلام در مقابل تمام شرک ایستاده است. «قَالَ النَّبِيُّ صلی الله علیه و آله و سلم لَمَّا بَرَزَ مَوْلَانَا عَلِيٌّ إِلَيْهِ بَرَزَ الْإِسْلَامُ‏ كُلُّهُ‏ إِلَى الْكُفْرِ كُلِّهِ.»

وی افزود: امیرالمؤمنین نماد تمام اسلام، به مقابله با نماد تمام شرک، یعنی عمرو بن عبدود رفت؛

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: عمرو گفت: «من رسمم این است که در جنگ ها یکی از سه خواسته حریف را اجابت می کنم.» و با این کار شاید می خواست حضرت را (معاذ الله) مورد تمسخر قرار بدهد که به هر حال به دست من کشته می شوی.

حضرت فرمود: خواسته اول من آن است که مسلمان بشوی.

عمر گفت: مسلمان نمی شوم.

حضرت فرمودند: جنگ نکنی.

گفت: نه

حضرت فرمودند: تو سواره ای من پیاده، حداقل پیاده بجنگ.

استاد عباسی آغوی افزود: عجیب این است که ضربه ای بر امیرالمؤمنین علیه السلام وارد آمد؛ و روایت داریم که سپر حضرت علیه السلام  شکست و حضرت را هم مجروح ساخت؛ حضرت علی علیه السلام با قوه ای الهی ضربه ای را وارد کردند؛ همان ضربه ای که بعدها در جنگ خیبر بیان می کنند: «ما قلعتها بقوّة بشرية، و لكن قلعتها بقوّة إلهية، و نفس بلقاء ربّها مطمئنة رضية» (مشارق أنوار اليقين في أسرار أمير المؤمنين عليه السلام ؛ ص170)

وی اضافه نمود: حضرت با آن ضربه، دو پای عمرو را قطع کردند؛ آنگاه بر سینه عمرو نشست تا او را بکشند؛ متأسفانه آن جسارت را به حضرت صلوات الله علیه روا داشت؛ حضرت بلند شدند و دوری زدند.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در این هنگام منافقان بار دیگر به کار افتادند و شایعه کردند که مولا مغرور شده است؛ این سخن را به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم رساندند؛ حضرت فرمودند تا از مولا امیرالمؤمنین بخواهند تا خود سخن بگویند.

وی افزود: مولا امیرالمؤمنین علیه السلام ماجرا را تعریف کردند که بعد آن جسارت، خواستند تا با اخلاص، ضربه شمشیر را وارد کنند تا قربة الی الله باشد.

از علی آموز از اخلاص عمل

استاد آغوی خراسانی خاطرنشان کرد: جنگ احزاب، نماد وحدت است؛ نماد رعب و وحشت برای دشمنان است و نماد تجلی پیروزی اسلام در بازوی قهرمانانه و شجاعانه شخصیتی چون مولا امیرالمؤمنین علیه السلام است.

وی تأکید کرد: هر کسی اتکال بر خدا داشته باشد، پیروز است.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: هر زمانی ممکن است تا جنگ احزاب پیش آید؛ چنان که امروزه شاهد آن هستیم، حجم عظیمی از دشمنان بر انقلاب، ایران و بر حوزه ما حمله می کنند. ما در محاصره جنگ های نرم هستیم که یک تجلی از جنگ های احزاب زمانه است.

وی ادامه داد: ما با تجربه ای که از آیات داریم، می گوییم که اسلام پیروز است و «کلمة الله هی العلیا»؛ ما تا با امامت و ولایت باشد، هیچ ضربه ای نمی خوریم.

این استاد سطوح خارج حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: جمعیت دشمنان، اعم از منافقان، کفار و مشرکین را تا 80 هزار نفر نوشته اند در مقابل مقدار جبهه حق، نسبت به جبهه کفر به کسر است.

وی در این زمینه ادامه داد: ما در نظام آموزشی و آکادمی های عالم داریم که هر چه دانشجوها بالاتر می آیند، حلقه ها کمتر می شوند و القائات استاد بیشتر می شود؛ در نظام تربیتی جنگی که یک سیر و سلوک عملی است، همین نسبت وجود دارد.

استاد عباسی در همین راستا به این آیه شریفه اشاره کرد: «وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُور»

وی افزود: این قلّت، به آن خاطر است که قرار است اعجاز الهی صورت بگیرد؛ علت، تجلی می کند تا کثرت را اسیر خود کند، چون اسلام، دین توحید است و توحید، همیشه از وحدت شروع می شود؛ و وحدت تبدیل به کثرت می شود.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: در دعا برای آقا امام عصر عجل الله تعالی فرجه داریم: «اللَّهُمَّ إِلَيْكَ نَشْكُو غَيْبَةَ نَبِيِّنَا وَ شِدَّةَ الزَّمَانِ عَلَيْنَا وَ وُقُوعَ الْفِتَنِ [الْفِتْنَةِ] وَ تَظَاهُرَ الْأَعْدَاءِ وَ كَثْرَةَ عَدُوِّنَا وَ قِلَّةَ عَدَدِنَا فَافْرِجْ ذَلِكَ يَا رَبِّ بِفَتْحٍ مِنْكَ تُعَجِّلُهُ وَ نَصْرٍ مِنْكَ تُعِزُّهُ وَ إِمَامِ عَدْلٍ تُظْهِرُه‏»

وی افزود: ولیّ ما هم همین طور است؛ آقا امام زمان تمام عالم را با 313 نفر اداره می کند؛ همیشه نسبت همین طور است؛ این نسبت، نسبت عددی الهی است و تجلی الهی است و این مجرای اسماء الهی در هر زمانی ظهورش با قلیل ها و قلت هایی است که کثیر را در روبروی خود دارند.

استاد عباسی آغوی خراسانی تأکید کرد: اسلام همیشه طالب کوثر است و نه تکاثر؛ تکاثر جلوه گری های ظاهری است؛ کوثر جلوه گری های حقیقی است. کثرت حقیقی، در قلّت هم حاصل می شود.

استاد هادی عباسی آغوی خراسانی در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، خاطرنشان کرد: بحمدالله رب العالمین به سمت جامعه ای می رویم که مصلحانه و صالحانه است؛ یعنی در انتظار ظهوریم.

وی افزود: امتی که در انتظار ظهور است، اهل صلاح، اصلاح، شایستگی و بایستگی است؛ ما به سمت عوالم و ظهور می رویم.

این استاد سطوح خارج حوزه علمیه اضافه نمود: در برخی از نوشته هایم متذکر شدم، در زندگی تعالی بشر 5 روز باید تجلی پیدا کند تا به کمال برسد: یوم البعثه، یوم الامامة که روز غدیر است، یوم الحماسة که روز عاشورا است، یوم الظهور که روز ظهور حضرت است و در آخر یوم القیامه.

استاد آغوی خراسانی گفتگو را با این جمله به پایان رساندند که ان شاء الله این معارف بتواند ما را در عبور از روز عاشورا به روز ظهور به سلامت عبور دهد و در این مسیر فتنه های آخر الزمان را باید مراقب باشیم و قطعا همه این حالات با ولایت فقیه و مراجع عظام و حوزه بزرگ ما حاصل می شود که پیش نیاز آن ظهور کامل است./270/260/43/