امام جواد علیه السلام می فرماید: سه خصلت موجب جلب محبّت می‌ شود: انصاف در معاشرت با مردم، همدردی در مشکلات آنها، داشتن قلب سلیم.

به مناسبت شهادت ابن الرضا امام محمد بن علیّ الجواد علیه السلام، استاد حسین سنائی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

وی در ابتدای این گفتگو خاطرنشان کرد: امام جواد علیه السلام که سالروز شهادتش را در پیش ‌رو داریم، راهکارهایی برای جلب محبت بیان کرده ‌اند که در ذیل به بیان آنها پرداخته می شود:

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در این راستا به کلامی از حضرت علیه السلام پرداخت: «قالَ الإمام الجواد علیه السلام: «ثَلاثُ خِصال تَجْتَلِبُ بِهِنَّ الْمَحَبَّةُ: الاْنْصافُ فِی الْمُعاشَرَةِ، وَ الْمُواساةُ فِی الشِّدِّةِ، وَ الاْنْطِواعُ وَ الرُّجُوعُ إلی قَلْب سَلیم» (كشف الغمّه، ج 2، ص 349)

وی بر این اساس اضافه نمود: سه خصلت موجب جلب محبّت می‌ شود: انصاف در معاشرت با مردم، همدردی در مشکلات آنها، داشتن قلب سلیم.

الف: انصاف در معاشرت با مردم

استاد حسین سنائی در این زمینه خاطرنشان کرد: در تعالیم دینی آدابی برای معاشرت با دیگران مطرح شده است که یکی از مهمترین این آداب رعایت انصاف است.

وی افزود: انصاف به معنای نصف کردن سود و زیان میان خود و دیگران است. این مفهوم از انصاف با قاعده طلایی «هر آنچه برای خود می ‌پسندی، برای دیگران بپسند»، در ارتباط است؛

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: یعنی انصاف به ما حکم می‌ کند، هر خیری را که برای خود می‌‌خواهیم برای ديگران هم بخواهیم و هر زیان و ضرری كه برای خود نمی‌ پسندیم برای ديگران هم نپسندیم.

آثار انصاف از زبان روایات

استاد حسین سنائی در ادامه افزود: انصاف علاوه بر جلب محبت آثار و برکات دیگری در حوزه فردی، اجتماعی و نیز دنیوی و اخروی دارد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

آسایش و راحتی:

وی افزود: امام علی (ع) دراین باره می ‌فرماید: «اَلانصافُ راحَهْ»؛ (انصاف، مايه آسايش است) (تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 394، ح9113)

افزایش رزق، خردمندی، تاخیر اجل و تلقین در قبر:

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: پیامبر (ص) می‌ فرماید: «مَن اُلهِمَ الصِّدقَ فى كَلامِهِ وَ الانصافَ مِن نَفسِهِ وَ بِرَّ والِدَيهِ وَ وَصلَ رَحِمِهِ، اُنسِى‏ءَ لَهُ فى اَجَلُهُ وَ وُسِّعَ عَلَيهِ فى رِزقِهِ وَ مُتِّعَ بِعَقلِهِ وَ لُـقِّنَ حُجَّتَهُ وَقتَ مُساءَلَتِهِ»؛

(به هر كس، راستگويى در گفتار، انصاف در رفتار، نيكى به والدين و صله رحم الهام شود، اجلش به تأخير مى‏‌افتد، روزي اش زياد مى‌گردد، از عقلش بهره‌مند مى‏‌شود و هنگام سؤال [مأموران الهى] پاسخ لازم به او تلقين مى‏ گردد.) (اعلام الدين ص 265)

بهشت:

وی اضافه نمود: امام صادق (ع) می ‌فرماید: «ثَلاثٌ مَنْ اَتَى اللّه‏ بِواحِدَةٍ مِنْهُنَّ اَوْجَبَ اللّه‏ لَهُ الْجَنَّةَ: اَلاْنْفاقُ مِنْ اِقْتارٍ وَ الْبِشْرُ لِجَميعِ الْعالَمِ وَ الاِنْصافُ مِنْ نَفْسِهِ»؛

(هر كس يكى از اين كار‌ها را به درگاه خدا ببرد، خداوند بهشت را براى او واجب می ‌گرداند: انفاق در هنگام تنگدستى، گشاده‌‏رويى با همگان و رفتار منصفانه.) (کافی، ج 2، ص 103، ح 2)

رهایی از عذاب دنیوی:

استاد حسین سنائی خاطرنشان کرد: پیامبر (ص) می ‌فرماید: «أَنصِفِ النّاسَ مِن نَفسِكَ وَ انصَحِ الأُمَّةَ وَارحَمهُم فَإِذا كُنتَ كَذلِكَ وَ غَضِبَ اللّه‏ عَلى أَهلِ بَلدَةٍ أَنتَ فیها وَأَرادَ أَن يُنزِلَ عَلَيهِمُ العَذابَ نَظَرَ إِلَيكَ فَرَحِمَهُم بِكَ، يَقولُ اللّه‏ تَعالى: (وَما كانَ رَبُّكَ لِيُهلِكَ القُرى بِظُلمٍ وَأَهلُ‌ها مُصلِحونَ»؛

(با مردم منصفانه رفتار كن و نسبت به آنان خيرخواه و مهربان باش، زيرا اگر چنين بودى و خداوند بر مردم آباديى كه تو در آن به سر مى ‌برى خشم گرفت و خواست بر آنان عذاب فرو فرستد، به تو نگاه مى ‌كند و به خاطر تو به آن مردم رحم مى‏‌ كند. خداى متعال مى ‌فرمايد «و پروردگار تو (هرگز) بر آن نبوده است كه شهرهايى را كه مردمش درستكارند، به ستمى هلاك كند).(مكارم الاخلاق ص‏ 457)

رفع خلاف و ایجاد ائتلاف:

وی افزود: امیرمومنان علی (ع) می ‌فرماید: «الْإِنْصَافُ يَرْفَعُ الْخِلَافَ وَ يُوجِبُ الِائْتِلَاف‏»؛ (انصاف، اختلافات را از بين مى‌برد و موجب الفت و همبستگى مى‌شود) (تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 394، ح 9116)

عزت:

 این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: امیرمؤمنان امام علی (ع) می ‌فرماید: «هر كس با مردم به انصاف رفتار كند خداوند بر عزتش بيفزايد». (بحارالانوار، ج۷۲، ص۳۳)

ب) هم دردی در مشکلات

استاد حسین سنائی در بخش دیگری از این گفتگو خاطرنشان کرد: خداوند متعال انسان هایی را دوست دارد که در دنیا، شریک مشکلات دیگران شوند و آنها را در هنگام حوادث تلخ تنها نگذارند.

وی افزود: در سیره‌ امامان معصوم علیهم السلام، نمونه‌ های فراوانی از این مطلب دیده می شود. امام صادق علیه السلام می ‌فرمایند: «هر کس رنج، غصّه و مشکلی را از یک مؤمن برطرف سازد، خداوند غصّه‌ های آخرت را از او دور می ‌کند و چون در روز رستاخیز از قبر بیرون می ‌آید، قلبی خُنک و آرام دارد.» کسی نیک بیند به هر دو سرای   که نیکی رساند به خلق خدای

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: وجود مهر و محبت بین انسان ‌ها بدون شک ضامن سلامت روح و روان فرد و جامعه است و این امر محقق نمی ‌شود، مگر در سایه تقوای الهی، انصاف در معاشرت با مردم و هم‌ دردی در مشکلات با آنها.

وی تأکید کرد: همیشه سه نکته اساسی را به یاد داشته باشیم:
1- محبوبیت به دست خدا و دل‌ها نیز به دست او است.
2- محبوبیت یافتن مؤمنان نیک کردار در دل‌ها، جلوه‌ای از رحمت گسترده الهی است.
3- هرگاه دیدیم محبوبیت ما کم شده، عقیده یا عملکرد خود را تجزیه و تحلیل کنیم؛ زیرا وعده خداوند تخلف ندارد.

ج) همراه و همدم شدن با معنویات

استاد حسین سنائی از اساتید حوزه علمیه قم در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: یکی از نکاتی که حضرت آن را باعث جلب محبت دیگران ذکر کرده‌ اند، همراه و همدم شدن با معنویات است.

وی افزود: با رجوع به کلام وحی مشاهده می‌شود دین‌داری یکی از عوامل مهم جلب محبت است.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: خداوند متعال در قران کریم چنین فرموده است: «إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» [مریم/96] (مسلّماً کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، خداوند رحمان محبّتی برای آنان در دلها قرار می‌دهد)

وی خاطرنشان کرد: این آیه شریفه، بشارت به افرادی است که می‌خواهند جلب محبت دیگران کنند زیرا خداوند در این آیه وعده داده کسانی که همراه و همدم معنویات شوند به زودی محبت آنها را در دلها قرار می‌‌دهد با توجه به این که آیه مطلق است، می ‌توان از آن این چنین برداشت کرد که هر کس اهل ایمان و انجام عمل صالح باشد، خداوند محبت او را در دل دیگران می اندازد./270/260/21/