كسى مى تواند اسلام را به شكل صحيح بشناسد، كه اين مسائل را در چنين سيستم منظم و منسجمى تفحّص نمايد؛ در غير اين صورت، اطلاعات متفرقه اى را به دست آورده كه به هم مربوط نمى باشد و نتيجه آنها نيز اسلامى مُثله شده و دست و پا شكسته است؛ مانند، يك پيكر بدون سر يا سر بدون پيكر كه سودى نخواهد داشت.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد رضا خانجانی کویخی از اساتید حوزه علمیه قم در موضوع «آموزش و تعلیم نظام فکری اسلام، ضرورتی اجتناب ناپذیر»، به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای این گفتگوی صمیمانه خاطرنشان کرد: در دوره های کنونی و در عصری که هجوم اندیشه های انحرافی و القای شبهات فکری و معرفتی به نحو وسیعی در حال انجام است، طلاب و محصلان علوم دینی به نحو فزاینده ای نیاز به شناخت اسلام به شکل نظام مند و منسجم و در سازواره ای کامل و جامع دارند.

وی افزود: این زمینه را حوزه علمیه باید برای طلاب ایجاد کند و در بسط و گسترش آن کوشا باشد.

استاد خانجانی در همین راستا افزود: حضرت آیت الله مصباح یزدی حفظه الله در بیانی قصور حوزویان را درگذشته ناشی از همین نداشتن نظام هماهنگ فکری می دانند و می فرمایند: «شناخت ما از اسلام از چند جهت داراى نقص مى باشد:

اول:

 شناخت ما از اسلام شناختى پراكنده است و رابطه منطقى مفاهيم گوناگونى را كه به اسلام نسبت مى دهيم، نمى دانيم.

 فى الجمله اطلاع داريم كه يك سلسله مسائل اعتقادى به نام توحيد، عدل، نبوت، امامت، معاد و يك سلسله احكام عملى، اجتماعى، حقوقى، جزايى، سياسى و يك سلسله مسائل اخلاقى وجود دارد؛ گرچه همه آنها را نيز نمى دانيم.

 ما اين مجموعه از مسائل را اسلام مى دانيم، ولى توجّه نداريم كه بين اين مسائل رابطه اى حقيقى وجود دارد و همه اينها يك سيستم منسجم را تشكيل مى دهند كه از نقطه اى شروع و به نقطه ديگرى ختم مى شوند.

 در ميان آنها نيز حلقاتى وجود دارد كه پيوستگى و ارتباط آنها را كامل مى كند و نمى توان بعضى را از بعض ديگر تفكيك كرد و جداگانه مورد شناخت و بررسى قرار داد.

 كسى مى تواند اسلام را به شكل صحيح بشناسد، كه اين مسائل را در چنين سيستم منظم و منسجمى تفحّص نمايد؛ در غير اين صورت، اطلاعات متفرقه اى را به دست آورده كه به هم مربوط نمى باشد و نتيجه آنها نيز اسلامى مُثله شده و دست و پا شكسته است؛ مانند، يك پيكر بدون سر يا سر بدون پيكر كه سودى نخواهد داشت.

 بايد تلاش كنيم تا رابطه ميان اين مسائل را بيابيم، به گونه اى كه از آنها يك سيستم منسجم به وجود آيد.

دوم:

اغلب كسانى كه در مقام شناخت يا شناساندن اسلام برآمده اند، ابعاد خاصى از اسلام را مورد توجه قرار داده اند و از ساير ابعاد آن يا به طور كلى غفلت ورزيده اند و يا به آن بُعدى كه مورد نظر آنها بوده، بيش از حد بها داده اند.

 براى رفع اين نقيصه، بايد اسلام را به صورت يك مجموعه بشناسيم و همه اجزاى آن را در نظر بگيريم؛ سپس موقعيت هر جزء را در اين مجموعه تشخيص دهيم، نه اينكه به دليل وجود وضعيتى خاص به برخى از اجزاى آن بيش از حد اهميت دهيم و برخى ديگر را ناشناخته گذارده يا احياناً انكار نماييم و يا با آنها معامله عدم انجام دهيم؛

 يعنى، گرچه آنها را انكار نمى كنيم، در عمل براى آنها ارزشى قائل نشويم. طبعاً اين نقيصه نيز اثر نامطلوب خود را در زندگى و رفتار ما بر جاى خواهد گذاشت.

 پس بايد تلاش كرد و همه ابعاد اسلام را شناخت و هر بعدى را به اندازه اى كه خدا و پيامبر او(صلى الله عليه وآله وسلم) براى آن ارج قائل شده اند، ما نيز ارج بگزاريم.» (کتاب مباحثی در مورد حوزه ص 25)

استاد خانجانی در بخش دیگری از این گفتگو خاطرنشان کرد: رهبر معظم انقلاب اسلامی، در مقدمه کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی، با آسیب شناسی آموزش عقاید در مجامع علمی ما به ضعف عمده نظام مند نبودن فهم ما از معارف دین تکیه کرده و بر ضرورت معرفت نظام مند و متماسک و هماهنگ از اعتقادات و معارف دینی تاکید می کنند.

وی افزود: ایشان در سخنرانی ابتدای سال 99 و در ایام بعثت نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم با اشاره به مقوله نظام فکری اسلام، آن را شامل سه بخش منظومه معرفتی و ارزشی و احکام دانستند و در بیان اهمیت منظومه معرفتی آن را از جمله حقایق بسیار مهم بعثت برشمردند و افزودند: «در این منظومه، نظر اسلام درباره هستی، انسان، ذات پروردگار، مسیر انسان در دنیا و آخرت و مسائل اساسی دیگر به روشنی بیان شده است.»

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: ایشان منظومه ارزشی اسلام از جمله خُلقیات فردی و اجتماعی و مفاهیم زندگی‌ ساز نظیر آزادی، عدالت اجتماعی و سبک زندگی را بخش مهم دیگری از حقایق بعثت رسول گرامی اسلام خواندند و افزودند: «آحاد مردم و جوامع بشری در صورت عمل به این ارزشها، معنای حقیقی و شیرین زندگی را درک خواهند کرد.»

وی خاطرنشان کرد: ایشان احکام اسلامی یعنی مجموعه بایدها و نبایدها در زمینه‌ های فردی و اجتماعی را از دیگر حقایق بعثت دانستند و افزودند: «این احکام برخاسته از معارف اسلامی و منطبق با ارزشها است و به حرکت صعودی انسان کمک می کند.»

استاد خانجانی افزود: متاسفانه طلاب ما با وجود مطالعات و کلاس های متعدد و آموزش عقاید و کلام در مدارس، توان انسجام بخشی به دانسته ها و اندیشه های خود را ندارند و این ضعف فقدان نظام فکری باید در برنامه ریزی و مدیریت تعلیم و آموزش بنحو جدی مورد بازنگری و ملاحظه قرار بگیرد.

استاد رضا خانجانی کویخی در بخش پایانی این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان  کرد: حضرت استاد شهید مطهری در کتاب های وحی و نبوت و نیز در مقدمه ای بر جهان بینی؛ و نیز رهبر معظم انقلاب در کتب معارفی خود همچون طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن و نیز مقاله روح توحید؛ و حضرت آیت الله مصباح یزدی در  مجموعه کتب معارف قرآن شهید صدر در کتاب «الاسلام یقود الحیوه» و نیز سایر اندیشمندان اسلامی در کتب خود، بر اهمیت این بحث و بیان مدل پیشنهادی نظام فکری اسلام بیان مبسوطی دارند که لازم است در این دوره های آموزشی مورد عنایت کامل قرار بگیرد./270/260/21/