: نباید سپاسگزاری از اساتید حوزه علمیه را فراموش کنیم؛ چه آنکه آنها از لحاظ مادی، قابل قیاس با اساتید دانشگاه نیستند.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد مجید حیدری فر از اساتید درس خارج حوزه علمیه قم، به موضوع «آسیب شناسی نظام آموزشی حوزه علمیه» پرداخت.

وی در ابتدای این گفتگو خاطرنشان کرد: آسیب هایی که برای حوزه محتمل است، از چند جهت ممکن است باشد؛

• مدیریت حوزه
• نظام آموزشی حوزه
• آسیب هایی که مربوط به اساتید است.
• آسیب هایی که مربوط به طلاب است.

این استاد حوزه علمیه قم ضمن اشاره به بحث گسترده نسبت به هر چهار بخش، به آسیب هایی که مربوط به اساتید حوزه می تواند باشد، اشاره نمود.

وی اضافه نمود: نباید سپاسگزاری از اساتید حوزه علمیه را فراموش کنیم؛ چه آنکه آنها از لحاظ مادی، قابل قیاس با اساتید دانشگاه نیستند.

استاد حیدری فر در همین زمینه افزود: یک استاد خارج حوزه علمیه، 2 میلیون دریافتی ماهانه دارد؛ در حالی که یک استاد تمامِ دانشگاه، 20 میلیون دریافتی ماهانه دارد.

وی بعد از اشاره به تفاوت های مادی بین این دو گروه از اساتید، خاطرنشان کرد: اساتید دانشگاه به لحاظ علمی قابل مقایسه با اساتید حوزه علمیه نیستند و وزنه علمی اساتید حوزه علمیه بسیار سنگین تر است.

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: بیانِ این مقدمه لازم بود تا اگر به آسیب های مربوط به اساتید حوزه علمیه می پردازیم، اهمیت جایگاه آنها را فراموش نکرده باشیم.

1. نبودِ به روزرسانی علمی

وی افزود: اولین آسیبی که می توان برای اساتید حوزه علمیه برشمرد، «نبود به روز رسانی علمی» در میان اساتید است.

استاد حیدری فر در همین راستا به بیان خاطره ای از استاد اعتمادی پرداخت: ما سال 57 و 58 خدمت ایشان رسائل می خواندیم؛ و در آن موقع دوره هفتم و یا هشتم ایشان بود که رسائل را می گفتند. هر دوره از رسائل، 3 سال طول می کشید. ایشان می گفتند من برای این درس مطالعه نمی کنم؛ اما گاهی یک ربع تا نیم ساعت فکر می کنم تا ببینم موضوع بحث چیست و چگونه بیان کنم تا طلبه بهتر آن مطلب را درک کند و بهتر بفهمد.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه خاطرنشان کرد: ما در کنار حرف خوب زدن، خوب حرف زدن را هم داریم. که به صورتی باید بیان شود که به آسانی مورد نظر طلبه ها قرار گیرد.

1. پژوهش محور بودن مطلب

استاد مجید حیدری فر افزود: در مورد درس خارج، قطعا باید پژوهش محور بوده باشد؛ و الا بحث عقیم می گردد. به دلیل اینکه در اعصار گذشته دروس خارج ما مجتهد تولید می کردند؛ محقق فقه و اصول پرورش می دادند؛ اما امروزه اینگونه نیست.

وی ضمن اشاره به شرکت کردنشان در درس خارج آیات عظام، مانند فاضل لنکرانی، مؤمن، وحید خراسانی و ...، خاطرنشان کرد: ما می دانستیم که بحث امروز چیست و خودمان پیش مطالعه می کردیم و مطالب صاحب نظران را بررسی می نمودیم و مباحثه می کردیم و می نوشتیم.

این استاد درس خارج حوزه علمیه خاطرنشان کرد: مراحل درست در تحصیل درس خارج به این قرار است:

• پیش مطالعه
• حضور منظم در نزد استاد
• پس مطالعه
• مباحثه
• تقریر درس خارج

وی افزود: اگر این مراحل طی شود، احتمال اینکه آن طلبه دارای ثمره ای بشود، هست؛ ولی دلیل اینکه درس های خارج ما صاحب نظر تولید نمی کنند، همین است که این امر در آنها رعایت نمی شود.

استاد حیدری فر اضافه نمود: متأسفانه شنیده می شود که برخی از اساتید صرفا جزوه آماده ای را تحویل طلبه می دهند و از روی آن املاء می  کنند در حالی که این گونه تدریس، تدریس متنی است و درس خارج نیست.

وی در ادامه بیان کرد: درس خارجی که ما برگزار می کنیم، پژوهش محور است؛ هر چند تعداد ما شاید به اندازه انگشت های یک دست برسد، ولی همین پنج، شش نفر به خوبی پژوهش محور بار می آیند، منابع به آنها معرفی می شود، محورهای مختلف بحث به آنها گفته می شود و از آنها گزارش خواسته می شود و گزارش ایشان مورد بحث و نقد واقع می شود.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: باید از کمّیت فرار کنیم و به کیفیت پناه ببریم. کمیت بالا در درس خارج، صرفا تشریفات است و تیمّنا انجام می شود و مجتهد پرور نیست. آن درس خارجی مجتهد پرور است که رابطه حقیقی بین استاد و شاگرد برقرار شده باشد.

وی افزود: طلبه در درس خارج و دانشجوی در مقطع دکترا در مرحله ای است که ورای آموزش مطلب، باید روش آموزش را یاد بگیرد. طلبه در سطح کفایه و رسائل با محتوا و تئوری استنباط آشنا شده است؛ درس خارج کاربردی ساختن این تئوری ها است که البته با یک طرفه گفتن حاصل نمی شود؛ بلکه جان کندن طلبه را هم می خواهد.

استاد مجید حیدری فر در ادامه این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، در یک جمع بندی خاطرنشان کرد: لازم است تا اساتید محترم حوزه نسبت به محتوا و در زمینه قالب ها و نوع ارائه ها به روز رسانی کنند؛ و نکته دوم اینکه: جلسه درس باید پژوهش محور باشد.

وی اضافه نمود: از لوازم پژوهش محور شدن آن است که کلاس بیش از 10 نفر نباشد؛ و الا استاد نمی رسد تا به همه طلبه ها نظارت کافی داشته باشد و آنها را پژوهشگر بسازد.

این استاد درس خارج حوزه افزود: نه حتی در تعلیم، بلکه در هر حوزه دیگر، مثلا در حوزه تربیت و ورزش، اگر کسی که می خواهد به مدال دست یابد، صرف تئوری کفایت نمی کند و باید خود تمرین و ممارست داشته باشد و روزانه چندین ساعت زیر نظر مربی باشد تا به موفقیت دست یابد.

1. تزکیه بااهمیت تر از تعلیم:

استاد مجید حیدری فر، از اساتید درس خارج حوزه علمیه، در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، به اهمیت تزکیه در کنار تعلیم پرداخت.

وی  در ادامه بیان کرد: قرآن مجید هر کجا که از تزکیه و تعلیم در کنار هم صحبت کرده است، در دو مورد، تزکیه را مقدم بر تعلیم کرده است، و در یک مورد تعلیم  را بر تزکیه مقدم ساخته است. معلوم می شود که اهمیت تزکیه بر تعلیم بیشتر است؛ اما تعلیم مقدمه تزکیه است.

سوره بقره، 129- «رَبَّنا وَ ابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِكَ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ»

سوره جمعه، 2- «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ»

سوره آل عمران، 164- «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ»

استاد حیدری فر اضافه نمود: اساتیدی که خودشان بالا آمدند و طلبه ها را از نظر علمی بالا آوردند، از نظر اخلاقی هم به روی آنها کار کنند و از نظر تربیتی یک رابطه عاطفی با آنها داشته باشند تا طلبه های ما دارای رشد یکسویه نداشته باشند.

وی خاطرنشان کرد: تعلیم و تزکیه دو بال پرواز طلبه ها به عالم ملکوت هستند؛ اگر بخواهیم بنا بر آیه نفر، به وظیفه طلبگی خودمان بپردازیم، لازم است تا به تفقّه در دین برسیم و برای انذار قوم، لازم است تا هم اساتید، خود تزکیه شده باشند؛ و هم مدل تدریس آنها و رفتارشان به طلبه ها به گونه ای باشد که تعلیم و تربیت در کنار هم باشد.

ان شاء الله با انجام این امور، «لعلهم یحذرون» در جامعه تحقق می یابد و ما شاهد یک جامعه بالنده خواهیم بود. اگر حوزه و دانشگاه از سلامت و طهارت برخوردار بود و دارای کرامت بود، جامعه هم این چنین می گردد و از سلامت و طهارت و کرامت برخوردار خواهد گردید./270/260/21/