اى بندگان دنيا و كارگزاران اهل آن! در روز مشغول معامله و قسم خوردن هستيد و در شب به استراحت و خوابيدن. زمان مى ‌گذرد در حالى ‌كه از آخرت غافليد. پس چرا به فكر قيامت نيستيد؟! چرا براى اين سفر طولانى زاد و توشه تهيه نمى ‌كنيد؟

به مناسبت شهادت آقا اباجعفر محمدٍ الباقر علیه السلام، استاد علی احمدپور از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره  ای اساتید به گفتگو پرداخت.

وی این گفتگو را با روایتی از حضرت باقر علیه السلام آغاز نمود: «قال مولانا الامام الباقر علیه السلام: تزوّد من الدنیا تبصر الامل».

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه خاطرنشان کرد: تزوّد چیست و چه اهمیتی دارد. اما تزوّد یعنی ره توشه برداشتن و چیزی را اندوختن که این موضوع تنها در مورد انسان نیست بلکه بعضی از حیوانات هم برای آینده خویش ذخیره می کنند و بلکه برای حیات خویش تغذیه می کنند؛ ولی در انسان تنها ذخیره کرد نمادی را تزوّد نمی گویند بلکه آنچه انسان برای حیات اخروی و دنیوی خویش چیزی را اندوخته کند، تزوّد می گویند چون انسان می داند که زندگی او در دنیا موقّت است.

وی در همین راستا به کلامی از امیرالمؤمنین امام على عليه السلام اشاره نمود که فرمودند: بر شما باد تلاش و سخت كوشى و مهيّا شدن و آماده گشتن و توشه برداشتن از سراى توشه (دنيا). مبادا زندگى دنيا شما را بفريبد چنان كه اقوام گذشته و نسل هاى پيشين را فريفت. «الإمامُ عليٌّ عليه السلام:علَيكُم بالجِدِّ و الاجْتِهاد، و التّأهُّبِ و الاسْتِعدادِ، و التَّزَوّدِ في مَنزِلِ الزّادِ، و لا تَغُرّنّكُمُ الحياةُ الدّنيا كما غَرّتْ مَن كانَ قَبْلَكُم مِن الاُممِ الماضِيَةِ و القُرونِ الخالِيَةِ» (نهج البلاغه خطبه 220)

استاد احمدپور افزود: چون این دنیا تمام شدنی است، مال و مقام جاودانه نیست؛ یعنی اگر امر شود از آخرت خویش برای رسیدن به اینها خرج کنی، ای انسان شایسته نیست و از این رو آن حضرت وقتی از صفین برمی گشت در کنار قبرستانی ایستاد و اهل قبور را خطاب قرار داد و فرمود:

«يا أهلَ الدِّيارِ المُوحِشَةِ و المَحالِّ المُقفِرَةِ و القُبورِ المُظلِمَةِ، يا أهلَ التُّربَةِ، يا أهلَ الغُربَةِ، يا أهلَ الوَحدَةِ، يا أهلَ الوَحشَةِ، أنتُم لَنا فَرَطٌ سابِقٌ و نَحنُ لَكُم تَبَعٌ لاحِقٌ، أمّا الدُّورُ فَقَد سُكِنَتْ، و أمّا الأزواجُ فَقَد نُكِحَتْ و أمّا الأموالُ فَقَد قُسِمَتْ. هذا خَبَرُ ما عِندَنا فَما خَبَرُ ما عِندَكُم؟ ـ ثُمَّ التَفَتَ إلى أصحابِهِ ـ فقال : أما لَو اُذِنَ لَهُم في الكَلامِ لأَخبَرُوكُم أنَّ خَيرَ الزّادِ التَّقوى»

(اى ‏خفتگان خانه‏ هاى تنهايى و جاهاى خشك و خالى و گورهاى ظلمانى! اى خاك ‏نشينان، اى ساكنان ديار غربت، اى تنهاشدگان، اى بى همدمان! شما پيش از ما رفتید و ما نيز در پى شما آمده به شما خواهيم پيوست اما خانه‏ هایتان! دیگران در آن سکونت گزیدند؛ اما زنانتان! با دیگران ازدواج کردند و اما اموال شما! در میان دیگران تقسیم شد! اين خبرى است كه ما داريم؛ حال شما چه خبر داريد؟ امام سپس رو به ياران خود كرد و فرمود: بدانيد كه اينان اگر اجازه سخن گفتن داشتند، به شما خبر مى‏ دادند كه: بهترين ره توشه، تقوا است.) (خطبه 120)

استاد علی احمدپور در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: برای اینکه انسان برای تزوّد آماده شود، چند امر لازم است:

1)بداند دنیا فانی و آخرت باقی و جاودانگی است. علی علیه السلام فرمود: «تَزَوَّدوا في أيّامِ الفَناءِ لأيّامِ البَقاءِ. قد دُلِلتُم علَى الزّادِ»  (نهج البلاغه، خطبه 28)

2)بعد از چهل سالگی باید آماده رفتن بود که امام باقر علیه السلام می فرماید: «اذا بلغ الرجل اربعین سنة نادی مناد من السماء قد دنا الرحیل فأعدل الزاد» (مشکاة الانوار 170)

3)بداند راه طولانی در پیش دارد و آنجا کسی دست کسی را نخواهد گرفت.

وی در همین راستا افزود: ضرار بن ضمرة ضبايى از ياران امام به شام رفت بر معاويه وارد شد. معاويه از او خواست از حالات امام بگويد.

ضرار بن ضمرة گفت على عليه السلام را در حالى ديدم كه شب پرده‌ هاى خود را افكنده بود و او در محراب ايستاده، محاسن را به دست گرفته، چون مار گزيده، به خود مى‌ پيچيد و محزون مى ‌گريست و مى‌گفت: اى دنيا! اى دنياى حرام! از من دور شو، آيا براى من خود نمايى مى‌ كنى؟ يا شيفته من شده ‌اى تا روزى در دل من جاى گيرى؟ هرگز مباد! غير مرا بفريب، كه مرا در تو هيچ نيازى نيست، تو را سه طلاقه كرده ‌ام، تا بازگشتى نباشد، دوران زندگانى تو كوتاه، ارزش تو اندك و آرزوى تو پست است. آه از توشه اندك و درازى راه و دورى منزل و عظمت روز قيامت!

«وَ مِنْ خَبَرِ ضِرَارِ بْنِ حَمْزَةَ الضَّبَائِيِّ عِنْدَ دُخُولِهِ عَلَى مُعَاوِيَةَ وَ مَسْأَلَتِهِ لَهُ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ قَالَ فَأَشْهَدُ لَقَدْ رَأَيْتُهُ فِى بَعْضِ مَوَاقِفِهِ وَ قَدْ أَرْخَى اللَّيْلُ سُدُولَهُ وَ هُوَ قَائِمٌ فِى مِحْرَابِهِ قَابِضٌ عَلَى لِحْيَتِهِ يَتَمَلْمَلُ تَمَلْمُلَ السَّلِيمِ وَ يَبْكِى بُكَاءَ الْحَزِينِ وَ يَقُولُ يَا دُنْيَا يَا دُنْيَا إِلَيْكِ عَنِّى أَ بِى تَعَرَّضْتِ أَمْ إِلَيَّ تَشَوَّقْتِ لَا حَانَ حِينُكِ هَيْهَاتَ غُرِّى غَيْرِى لَا حَاجَةَ لِى فِيكِ قَدْ طَلَّقْتُكِ ثلَاثاً لَا رَجْعَةَ فِيهَا فَعَيْشُكِ قَصِيرٌ وَ خَطَرُكِ يَسِيرٌ وَ أَمَلُكِ حَقِيرٌ آهِ مِنْ قِلَّةِ الزَّادِ وَ طُولِ الطَّرِيقِ وَ بُعْدِ السَّفَرِ وَ عَظِيمِ الْمَوْرِدِ.»

1)تلنگر زدن بر خویش؛

 این استاد حوزه علمیه قم در همین راستا اضافه نمود: «ان امير المؤمنين عليه السّلام دخل سوق البصرة فنظر الى الناس يبيعون و يشترون فبكى بكاء شديدا ثم قال: يا عبيد الدنيا و عمال اهلها اذا كنتم بالنهار تحلفون و بالليل فى فراشكم تنامون و فى خلال ذلك عن الاخرة تغفلون فمتى تجهزون الزاد و تفكرون فى المعاد فقال له رجل یا أمیر المؤمنین! إنه لابد لنا من المعاش فکیف نصنع فقال أمیر المؤمنین علیه السلام إن طلب المعاش من حله لایشغل عن عمل الآخرة فإن قلت لابد لنا من الاحتکار لم تکن معذورا.» (بحار الانوار 71/121)

(امير المؤمنين على علیه السلام براى نظارت و موعظه به بازار زياد مى‌رفتند. وقتى وارد بازار بصره شدند، ديدند مردم سرگرم خريد و فروش هستند. ناگهان گريۀ شديدى كردند و خطاب به مردم فرمودند: اى بندگان دنيا و كارگزاران اهل آن! در روز مشغول معامله و قسم خوردن هستيد و در شب به استراحت و خوابيدن. زمان مى ‌گذرد در حالى ‌كه از آخرت غافليد. پس چرا به فكر قيامت نيستيد؟! چرا براى اين سفر طولانى زاد و توشه تهيه نمى ‌كنيد؟ ...)

2)آرزوهای کوتاه

وی در این راستا افزود: امام باقر علیه السلام فرمود: «تزود من الدنیا تبصر الامل» (تحف العقول 286)

استاد احمدپور خاطرنشان کرد: مهمترین زاد و ره توشه، تقوی است. امام علیه السلام فرمود: «فإنّ خیر الزاد التقوی و التقون یا اولی الالباب» (بقره 197)

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: در روایت هم خیر الزاد تقوی مؤیدش است. یعنی انسان جایگاه خوشی را بشناسد. چون اگر در جای خویش قرار بگیرد، سبب رشد جامعه خواهد شد وگرنه جامعه و جماعت گرفتار خواهند شد. فرمود: «خیر الزاد الی المعاد الاحسان علیه العباد»

وی خاطرنشان کرد: بدترین زاد هم برای روز قیامت هم در دنیا و هم در آخرت باعث گرفتاری بشر می شود، عادت به جرم خویش و دیگران است؛ انسان نباید حریم خودش و هم حریم دیگران را بشکند. «بئس الزاد الی المعاد العدوان علی العباد.» (بحار 75 / 209) /270/260/21/