اگر تسلیم قمر بنی هاشم در مقابل ولیّ زمانش نبود، شاید به حسب ظاهر، واقعه قتله گاه زودتر روی می داد. بعد از سیدالشهدا علیه السلام، به حسب ظاهر، بزرگ کربلا قمر بنی هاشم علیه السلام بود. طبیعتا اصحاب و دیگران همه به تبعیت از مقام وجودی حضرت بودند؛ وقتی ایشان اینگونه تسلیم بودند، طبیعتا دیگران هم اینگونه یاد گرفتند و پیرو آن حضرت بودند.

به مناسبت ایام شهادت امام حسین بن علی علیهما السلام و برادر باوفایش، سقای کربلا و علمدار بصیر ایشان، قمر بنی هاشم علیه السلام، استاد محمد علم الهدی (مهربد) از اساتید حوزه علمیه قم در موضوع «تسلیم بودن قمر بنی هاشم علیه السلام» با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه علمیه، در ابتدای این گفتگو ضمن تسلیت به مناسبت تاسوعا و عاشورای حسینی، به ساحت مقدس امام زمان سلام الله علیه و جمیع شیعیان و پیروان راستین آن مظلوم شهید شده در کربلا و برادر با وفایش، خاطرنشان کرد: در باب معرفتی وجود مقدس حضرت ابالفضل سلام الله علیه حرف بسیار است و اغراق نیست اگر بگوییم کلام نمی گنجد تا مقام وجودی و ملکوتی حضرت ابالفضل سلام الله علیه را در کلام بیاوریم.

وی افزود: جریان قیام سیدالشهدا سلام الله علیه از همان ابتدا در مدینه تا پایان روز عاشورا یک دانشگاه انسان سازی و معرفت سازی است؛ اما ادعای من این است که غروب تاسوعا تا غروب عاشورا، دنیای دیگری از معارف برای انسان سازی است.

استاد علم الهدی (مهربد) در همین راستا اضافه نمود: صحبت هایی که بین وجود مقدس سیدالشهدا سلام الله علیه و برادر بزرگوارش و اصحاب باوفا و جوانان بنی هاشم گفته شده، می توان استفاده های به سزایی برای محبین ایشان داشته باشد.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: بهترین راه برای معرفت یافتن به مقام والای قمر منیر بنی هاشم علیه السلام، کلام معصوم علیه السلام است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: آن چه که در تاریخ و مقاتل آمده است این است که غروب تاسوعا وقتی لشکریان کوفه به طرف خیام هجوم آورده بودند؛ حضرت ابی عبدالله الحسین علیه السلام بر اثر خستگی در خواب بودند و دشمن هم تا نزدیکی خیمه پیش رفته بود. وقتی عقیله بنی هاشم سلام الله علیها به محضر برادر آمدند و خبر هجوم دشمن را به ایشان دادند، وجود مقدس سیدالشهداء علیه السلام سرِ مبارکشان را بلند کردند و فرمودند: «این اخی العباس»؛ حضرت را حاضر کردند؛

این جمله خیلی سنگین است و تمام شخصیت حضرت قمر بنی  هاشم علیه السلام در این جمله نهفته است و نور مقدسی مانند سیدالشهدا علیه السلام است که باید قمر بنی هاشم علیه السلام را توصیف بنماید.

امام علیه السلام سر بلند کرد و  به برادر می گوید: «فدتک نفسی یا عباس!»

بیان این کلام از سوی امام حسین علیه السلام در حالی است که می دانیم ابی عبدالله علیه السلام، یک امام معصوم است.

وی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم عظمت این حرف را بفهمیم که در واقع تعریفی از مقام و جایگاه حضرت عباس سلام الله علیه است، لازم است تا امام شناسی داشته باشیم و بدانیم که امام یعنی چه و جایگاه امام را بشناسیم تا متوجه بشویم که این جمله چقدر سنگین و پر محتوا است. یک امام معصوم به حضرت عباس علیه السلام می فرماید: «فدتک نفسی» و می دانیم که امام حسین علیه السلام امامِ زمانِ حضرت عباس علیه السلام بوده است و بر ایشان ولایت داشته است؛ این امر حکایت از جلالت و عظمت عباس سلام الله علیه دارد.

استاد محمد علم الهدی (مهربد) در ادامه اضافه نمود: مقولات بسیار متعددی را می شود به رسم کلام برای جایگاه حضرت ابالفضل بیان داشت و این کلام امام حسین علیه السلام، حاکی از جایگاه هایی است که قمر بنی هاشم سلام الله علیه در این دنیا برای خود تثبیت کرده و خودش را در آنها نشان داده است؛ مقام هایی چون مقام ایثار، مقام فقاهت، مقام ادب و... مقام هایی است که حضرت قمر بنی هاشم علیه السلام خود را در آنها نشان داده و پرورانده است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه به بررسی یکی از ویژگی های علمدار کربلا پرداخت و خاطرنشان کرد: در زیارتنامه حضرت قمر بنی هاشم علیه السلام که ابن قولویه از مرحوم ابوحمزه ثمالی نقل می کند و ایشان از امام صادق علیه السلام روایت می کند، این گونه است:

«سَلامُ اللَّهِ وَ سَلامُ مَلائِكَتِهِ الْمُقَرَّبِينَ وَ أَنْبِيَائِهِ الْمُرْسَلِينَ وَ عِبَادِهِ الصَّالِحِينَ وَ جَمِيعِ الشُّهَدَاءِ وَ الصِّدِّيقِينَ [وَ] الزَّاكِيَاتُ الطَّيِّبَاتُ فِيمَا تَغْتَدِي وَ تَرُوحُ عَلَيْكَ يَا ابْنَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ أَشْهَدُ لَكَ بِالتَّسْلِيمِ وَ التَّصْدِيقِ وَ الْوَفَاءِ وَ النَّصِيحَةِ لِخَلَفِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ الْمُرْسَلِ وَ السِّبْطِ الْمُنْتَجَبِ وَ الدَّلِيلِ الْعَالِمِ وَ الْوَصِيِّ الْمُبَلِّغِ وَ الْمَظْلُومِ الْمُهْتَضَمِ فَجَزَاكَ اللَّهُ عَنْ رَسُولِهِ وَ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ عَنِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَفْضَلَ الْجَزَاءِ بِمَا صَبَرْتَ...»

 (سلام خدا و سلام فرشتگان مقرّبش،و پيامبران مرسلش،و بندگان‏ شايسته ‏اش،و همه شهيدان و صدّيقان و درودهاى پاك و پاكيزه در آنچه مى‏ آيد و مى‏ رود بر تو باد اى فرزند امير مؤمنان، شهادت مى‏ دهم براى حضرتت به تسليم و تصديق و وفا،و خيرخواهى،براى يادگار پيامبر مرسل (درود خدا بر او و خاندانش باد)، و  فرزندزاده برگزيده، و راهنماى‏ دانا، و جانشين تبليغ‏ گر، و ستمديده غارت‏ زاده،خدا از جانب پيامبر و امير مؤمنان‏ و حسن و حسين (درود خدا بر ايشان) جزايت دهد برترين جزا به خاطر اين كه صبر كردى)

مقام تسلیم:

استاد علم الهدی (مهربد) با اشاره به این فقره از زیارتنامه: «أَشْهَدُ لَكَ بِالتَّسْلِيمِ»، خاطرنشان کرد: یکی از موارد و جایگاه هایی که از آن کانال حضرت قمر بنی هاشم علیه السلام به آن مقام منیع رسیده است، مقام تسلیم حضرت ابالفضل در پیش امام حسین علیه السلام است.

وی تأکید کرد: تسلیم بودن در پیشگاه ولیّ زمان و امام زمان، یکی از عواملی است که آقا قمر بنی هاشم علیه السلام به این جایگاه رفیع رسیده است.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم اضافه نمود: اگر چه حضرت فقیه بود و شجاعت ایشان نیاز به اثبات ندارد؛ اما آنچه که ایشان را بزرگ کرده است چیز دیگری است. امام صادق علیه السلام در این زیارتنامه بعد از سلام بر آن حضرت به ما می آموزد اولین مقامی که قمر بنی هاشم علیه السلام دارا هستند و لازم است تا به آن توجه بیشتری صورت بپذیرد، مقام تسلیم آن حضرت در مقابل امام زمانش است.

وی در این رابطه خاطرنشان کرد: شب عاشورا است، همه بیتوته کرده اند و مشغول راز و نیاز هستند؛ چون شب، شبِ پایان عمرشان است؛ اما وظیفه شناسی حضرت قمر بنی هاشم علیه السلام را می بینیم؛ در پی آن چیزی است که امامش می پسندد.

استاد علم الهدی (مهربد) افزود: تسلیم چیست؟ مقام تسلیم دارای درجه بندی است؛ تسلیم به این معنا نیست که هر وقت آن مقام عالی امر کرد، انسان بپذیرد؛ اعلی درجه تسلیم آن است که اگر آن مقام بالا امر هم نکرد، چون من می دانم او راضی است، باز هم همان کاری را کنم که او خشنود می شود و به آن رضایت دارد.

وی خاطرنشان کرد: امام حسین علیه السلام در بسیاری از موارد، به قمر بنی هاشم امری نفرموده بود؛ اما آقا ابالفضل العباس علیه السلام درک کرد که آن کار مورد رضایت سیدالشهدا علیه السلام است؛ از این رو شب عاشورا همه مشغول راز و نیاز شدند؛ اما وظیفه شناسی حضرت عباس علیه السلام به او حکم می کند که باید پاسبانی خیام اهل بیت علیه السلام را بدهد؛ چون آنها باید امشب را راحت بخوابند؛ چرا که بعد از این، رنج ها می بینند و بی خوابی ها دارند؛ پس باید امشب را فعلا آسوده بخوابند.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: روز عاشورا بعد از اینکه برادران حضرت عباس علیه السلام و سایر یاران سیدالشهداء علیه السلام به شهادت رسیدند، عرصه بر ایشان تنگ شده بود و بیش از این نمی توانست غربت امام حسین علیه السلام را طاقت بیاورد. برخی اینگونه می گویند: وقتی برادران قمر بنی هاشم به شهادت رسیدند، طاقتش طاق شد و به محضر سیدالشهدا آمد تا به میدان برود؛ اما نظر من این نیست؛ بلکه مقام حضرت ابالفضل علیه السلام بیش از این است که بگوییم از کشته شدن برادرانش به ستوه آمد؛ خیر! ستوه حضرت ابالفضل از این دید بود که امام زمانش را غریب می دید؛ چرا که دیگر هر که بود، به میدان رفته و کشته شده بود.

وی افزود: از این رو به محضر سیدالشهدا علیه السلام رفت و اذن خواست. بعد از اصرار زیاد، حضرت حسین علیه السلام، رضایت دادند؛ اما از برادر خواستند تا اول آبی به خیمه ها برسانند. باز هم تسلیم محض از جانب حضرت ابالفضل را شاهد هستیم بر آنچه امام زمانش امر می فرماید. از این رو شمشیر را گذاشتند و روانه فرات شدند.

استاد علم الهدی تأکید کرد: تسلیم و وظیفه شناسی در محضر ولیّ و امام زمانش بود که عباس را عباس کرد. این مهم است. باید تشخیص وظیفه بدهیم و ما هم اگر بخواهیم در راه دست یافتن به آن جایگاه حرکت کنیم، و اگر بخواهیم در عالم بندگی و دانشگاه تربیت، تربیت بشویم، باید اینگونه شویم.

وی خاطرنشان کرد: ما باید ببینیم که حضرت عباس علیه السلام که سرلوحه اعمال خودمان قرار دادیم، چه می کردند که ما هم آن را انجام بدهیم. حضرت علیه السلام در مقابل امام و ولیّ زمانش تسلیم بود، ما هم اگر بخواهیم تابع باشیم، باید اینگونه باشیم.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود:  در این عالم پر از فتنه که از هر گوشه و کنار به آن حمله می کنند و نمی تواند عظمت شیعه را ببینند، باید تابع ولیّ زمان باشیم. اگر بر محور ولیّ زمان وحدت داشته باشیم، دشمن نمی تواند به ما آسیب برساند. بارها مقام معظم رهبری به این واقعیت اشاره نمودند.

وی افزود: باید پیرو ولایت باشیم تا دشمن قصد آسیب رساندن به ما را نداشته باشد؛ اگر هم بر فرض کشته بشویم، چون بر محور ولایت بودیم، باز عزت و شوکت ما همچنان پابرجاست و اگر خونی در این راه ریخته شود، آن خون مقدس است؛ عمده این است که مکتب باقی بماند و ما در راستای مکتب زندگی کنیم.

استاد علم الهدی (مهربد) در ادامه بیان کرد: همه برای حفظ مکتب باید وحدت داشته باشیم و امروزه حفظ وحدت ما در پیروی از ولیّ زمان ماست و در این است که پیرو ایشان باشیم و از پراکندگی باید پرهیز کنیم و از اختلاف افکنی ها باید وحشت کنیم. اگر اینچنین باشیم، دشمن جرأت حمله به ما را نخواهد داشت و به اهداف خود نخواهد رسید.

وی خاطرنشان کرد: اگر تسلیم قمر بنی هاشم در مقابل ولیّ زمانش نبود، شاید به حسب ظاهر، واقعه قتله گاه زودتر روی می داد. بعد از سیدالشهدا علیه السلام، به حسب ظاهر، بزرگ کربلا قمر بنی هاشم علیه السلام بود. طبیعتا اصحاب و دیگران همه به تبعیت از مقام وجودی حضرت بودند؛ وقتی ایشان اینگونه تسلیم بودند، طبیعتا دیگران هم اینگونه یاد گرفتند و پیرو آن حضرت بودند. این استاد حوزه علمیه قم افزود: ما باید به این درس ها عامل باشیم که اگر عامل بودیم، دشمنان بر ما ظفر نمی یابند.

استاد محمد علم الهدی (مهربد) در کلام پایانی این گفتگوی صمیمانه با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید افزود: از خداوند تعالی می خواهیم که به حرمت آن شهید والا مقام و مظلوم کربلا و برادر بزرگوارش و جوانان بنی هاشم و اصحاب باوفایش، توفیق عمل و معرفت به ما عنایت بفرماید./270/260/20/