حضرت زینب سلام الله علیها در میان شیعیان بلکه در بین مسلمانان جهان به عنوان اسوه زهد، تقوا، پاکدامنی، الگوی صبر، مقاومت و دومین بانوی بزرگ جهان اسلام و حتی جهان بشریت شناخته شده است. این بانوی مکرمه شخصیتی بزرگوار از خاندان وحی است و در بین این خانواده از عظمت و احترام والایی برخوردار است؛

به مناسبت شهادت ابا عبدالله الحسین علیه السلام و ایام اسارت خانم زینب کبری سلام الله علیها و اهل بیت علیهم السلام، استاد سید سعید ملکی اصفهانی، از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، در موضوع شناخت شخصیت خانم زینب کبری سلام الله علیها به گفتگو پرداخت.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو به کلامی از آقا امام زین العابدین علیه السلام اشاره نمود:

«قال علی بن الحسین علیه السلام لعَمته زینب علیهاالسلام: انتِ بحمدالله عالمةٌ غیرُ مُعَلَّمَة.»

وی در همین راستا خاطرنشان کرد: حضرت زینب سلام الله علیها در میان شیعیان بلکه در بین مسلمانان جهان به عنوان اسوه زهد، تقوا، پاکدامنی، الگوی صبر، مقاومت و دومین بانوی بزرگ جهان اسلام و حتی جهان بشریت شناخته شده است. این بانوی مکرمه شخصیتی بزرگوار از خاندان وحی است و در بین این خانواده از عظمت و احترام والایی برخوردار است؛ به همین خاطر سخن گفتن در ارتباط با چنین بزرگواری (اگر بخواهد حق مطلب ادا شود)، بجز خود خانواده وحی از دیگران بر نمی آید؛ چرا که در تعریف و تبیین اجلی بودن مُعَرِّف شرط است.

استاد ملکی اصفهانی افزود: به همین جهت در این نوشتار در مورد این بانوی بزرگوار مطالبی را به صورت مختصر در ابعاد شخصیتی این بانو، با توجه به آنچه که در کلمات معصومین علیهم السلام و با توجه به آنچه در سیره عملی حضرت زینب سلام الله علیها آمده و تاریخ آن را نقل کرده؛ ارائه می نمایم که إن شاءالله مورد رضایت و قبول خود حضرت واقع شود.

وی اضافه نمود: البته باید به این نکته توجه داشت که هر آنچه از فضائل، مناقب و اوصاف حمیده، در مورد این شخصیت بزرگوار در کتاب ها بیان شده به معنای تمامیت، انحصار و محدود نمودن اوصاف ایشان نیست؛ بلکه به عنوان قطره ای از دریای فضائل و مناقب آن حضرت است که حضرات معصومین علیهم السلام به قدر فهم ما بیان کرده اند و یا ما به قدر فهم قاصرمان از سیره عملی آن حضرت و از رفتار ایشان فهمیده و برداشت نموده ایم.  

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: امر اولی که حضرت زینب علیها السلام را از دیگران ممتاز می کند، این است که ایشان از خاندان وحی و پرورش یافته این خانواده است.

وی افزود: او دختر امام و خواهر امام و عمه امام است؛ او کسی است که از پدر و مادر معصوم متولد شده و افتخار این را دارد که محضر هفت معصوم از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم تا امام باقر علیهم صلوات الله علیهم را درک کرده است و این، در جایگاه خودش فضیلت بالایی است؛ با قطع نظر از آنچه که از محضر جد بزرگوارش تا امام سجاد علیهم السلام کسب فیض نموده است.

استاد ملکی اصفهانی در بیان بُعد دیگری از شخصیت خانم زینب کبری سلام الله علیها خاطرنشان کرد: این بانوی بزرگوار تربیت و رشد و نموش در دامن پاک دو معصوم بوده که نتیجه این امر در زندگی شخصی و اجتماعی آن حضرت در ابعاد مختلف از اخلاق، معرفت، عبادت، عفاف و پاکدامنی نمایان است.

این استاد درس خارج حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: باید به این امر هم توجه داشت که گاهی پیش می آید که ابعادی در زندگی شخصی، جهات دیگر را تحت الشعاع قرار می دهد؛ از این رو به بُعد علمی حضرت زینب سلام الله علیها نیز به عنوان شاخصه سوم در کنار سایر ویژگی ها باید توجه شود .

وی در همین رابطه افزود: نقل خطبه فدکیه حضرت زهرا سلام الله علیها توسط حضرت زینب، خطبه‌های آتیشین و تعیین کننده در طول مسیر و بعد از واقعه جانسوز کربلا و سخن گهربار و دُرَربار زین العابدین علیه السلام در مورد عمه جانشان حضرت زینب: «انت بحمدالله عالمه غیر معلمه» خود شاهد و گواه بر این امر است، کسی این سخنان را بر زبان جاری کرده که معصوم و ازخانواده ای است که بفرموده قرآن: «وما ینطق عن الهوی».

استاد ملکی اصفهانی در بیان امر چهارم در رابطه با خانم زینب کبری سلام الله علیها، به عبادت، بندگی و تهجد ایشان در برابر معبود یکتا اشاره نمود و در این رابطه به کلامی از امام زین العابدین روحی فداه پرداخت که فرمودند: «عمتی زینب ماترکت تهجدها طولَ دهرها حتی لیلة حادی عشر من المحرم»

وی در ادامه بیان نمود: بعد از آن همه مصیبت و دیدن صحنه های جانسوز که هر انسانی را از نظر روح و روان دگرگون می ‌سازد، حضرت زینب سلام الله علیها نماز شبش ترک نمی شود؛ از این رو است که برادرش امام حسین علیه السلام از او می خواهد که در نماز شبش برادر را فراموش نکند؛ «لاتنسانی فی صلاة لیلک» وقتی امام معصوم وحجت خدا چنین امری را درخواست می نماید؛ نشان دهنده مقام و منزلت حضرت زینب در پیشگاه خداوند متعال است.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: امر پنجمی که این شخصیت را از سایرین ممتاز نموده است، صبر و مقاومت ایشان است؛ تا جایی که وقتی نام حضرت به گوش می ‌رسد، این ویژگی به ذهن تبادر پیدا می کند و حتی عوام الناس و مردم عادی حضرت زینب را به این خصوصیت می شناسند و این خود الگوی بزرگی برای همگان است، در برابر مصائب بسیار بزرگ و متعدد روزگار؛ ایشان آن ‌قدر مصائب سنگین دیده که به «اُمُ المصائب واُم الرزایا» شهرت یافته اند.

وی اضافه نمود: مصیبت جانسوز از دست دادن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم، مصائب سنگین بعد آن حضرت از سقیفه و هجوم به خانه وحی و سیلی به مادر و..... و بالاخره شهادت مادر و خانه نشینی پدر و مصیبت جانسوز شهادت پدر تنها بخشی از این مصائب است که ایشان تا آخر عمر پدر بزرگوارشان دیده و از نزدیک لمس کرده و به خاطر خدا بر آنها صبر کرده‌ است.

استاد ملکی اصفهانی خاطرنشان کرد: مظلومیت برادرشان حسن از مسمومیت و شهادت و تیر باران تابوت آن حضرت هم بخش دیگری از این مصیبت ها است و بالاخره اوج این مصیبت ‌ها در فاجعه جانسوز کربلا برای حضرت زینب سلام الله علیها نمایان شده است و آن حضرت بالاترین مرتبه صبر را در برابر این همه مصیبت که عالَمی را ازحرکت باز می دارد با یک جمله کوتاه در برابر ابن زیاد که «ما رایت الا جمیلا» به نمایش گذاشت.

استاد سید سعید ملکی اصفهانی، از اساتید حوزه علمیه قم در ادامه به ششمین امر در مورد این بانوی بزرگ اسلام اشاره نمود و آن همراهی ایشان با برادر در قیام خونین کربلا است که ثمره این همراهی، زنده بودن این قیام بعد از هزار و اندی سال است.

وی افزود: قبل از اینکه به بحث از این امر بپردازم، به این نکته باید توجه داشت که امام حسین علیه السلام در این قیام کسی را اجبار به همراهی نکرده، بلکه بالعکس در شب آخر بیعت را از همه برداشته و به این مضمون فرموده که اینها با من کار دارند؛ از این رو شما اکنون که شب است و تاریک، بروید؛ وعکس العمل اصحاب و یاران با وفای ایشان از این نظر حائز اهمیت است و در تاریخ کربلا ثبت شده است.

این استاد درس خارج حوزه علمیه در ادامه بیان نمود: همراهی حضرت زینب سلام الله علیها در یک چنین موقعیتی در درجه اول نشان دهنده معرفت آن بزرگوار به امام زمانش و نشان دهنده بصیرت بالای ایشان به این حرکت و به نتایج آن است و چه بسا حکمت این همراه آوردن اهل، عیال و فرزندان در آن معرکه به ثمر نشستن آن قیام و آن جانفشانی ها در بعد از قیام است و محور این امر و به عنوان یک رکن اساسی در تداوم و بقاء قیام آن حضرت وجود شخصیت والای حضرت زینب سلام الله علیها است.

استاد سید سعید ملکی اصفهانی در کلام پایانی خود خاطرنشان کرد: آل ابی سفیان با کشتن امام حسین علیه السلام و اصحابش کار را به نفع خود تمام شده می دیدند؛ تا جایی که ‌سعی کردند آثار عمل ننگین خودشان را هم محو کنند؛ از این رو بدن ها را زیر سم اسبان پایمال کردند و خیمه ها را هم آتش زدند؛ تمام امور هم از قدرت و غیره به دست خودشان بود؛ امکانات امروزی هم نبود که خبر در کوتاه مدت در همه جا پخش شود؛ به همین خاطر فکر می کردند که مسئله شهادت امام حسین علیه السلام بزودی فراموش می شود و کسی مطلع نمی شود که واقعیت امر چه بوده است.

وی در ادامه بیان کرد: اینجاست که یک حکمت بزرگ آن همراهی زینب و اهل و عیال آن حضرت معلوم می شود که چه بسا با نبود این امر همان نقشه شوم آل آبی سفیان به ثمر می نشست؛ ولی وجود شخصیت بزرگواری همچون حضرت زینب در آن کارزار به خواست خداوند ورق را برگرداند و تداوم قیام برادر را موجب شد و پیام این قیام را به گوش جهانیان رساند و آل ابی سفیان را بیش از پیش رسوا کرد. «سلام الله علیها یوم وُلدت و یوم ارتحلت و یوم تُبعث حیا» و السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته./270/260/20/