آیت الله نوری همدانی:

تفقه در دین کار حوزه های علمیه اسلامی است/ توصیه های مهم اخلاقی به طلاب

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، آیت الله العظمی نوری همدانی مرجع تقلید شیعیان در پیامی تصویری به آئین آغاز سال تحصیلی حوزه های علمیه خواهران و جامعه الزهرا(س) در سالن آیت الله شرعی مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران گفتند: از اینکه برای بنده توفیقی حاصل شد در خدمت مدیران و اساتید محترم حوزه های علمیه خواهران و جامعه الزهرا(س)  باشم، خداوند را شاکرم.

 

ایشان ادامه دادند: این دو نهاد از ثمرات انقلاب اسلامی می باشند که توانستند با درخشش و سعی و کوشش خود، انقلاب اسلامی را از جهت توجه به بانوان روشن سازند.

 

آیت الله نوری همدانی افزودند: از جهت اینکه در مملکت ما، تعداد ۵۰۰ مدرسه متعلق به خواهران است و از طرفی هم در شهر قم، جامعه الزهرا با درخشندگی خاصی که دارد، از ثمرات مهم انقلاب هستند، بحث ما هم امروز در خدمت علما و اساتید و خواهران محترم در مورد تفقه در دین است که کار حوزه های علمیه اسلامی است. به همین مناسبت سخن خود را از خطبه سیدالشهدا علیه السلام  در شب عاشورا آغاز می کنیم.

 

ایشان گفتند: سیدالشهدا(ع) در این خطبه که در شب عاشورا ایراد فرمودند- به همین مناسبت هم تسلیتی خدمت مستمعین محترم عرض می کنم-، یکی از پایه های حرکت خود را تفقه در دین معرفی می کند. بنابراین تفقه در دین موضوع مهمی است، اسلام در کادرسازی خود برای گروه های مختلف، کادر مهمی به عنوان فقها و تفقه در دین دارد تا از طرفی مواریث انبیا و ائمه معصومین(ع) را حفظ کنند، از طرفی تبیین و بیان کنند، از طرفی منتشر سازند، و از طرفی خودشان در سطح بالا از لحاظ علمی، فقها و تفقه در دین کنند که قرآن کریم فرموده است: «فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَهٍ مِنْهُمْ طَائِفَهٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَلِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُونَ».

 

مرجع تقلید شیعیان تصریح کردند: قرآن می فرماید که از هر فرقه ای در هر شهری، هر روستایی، هر کشوری، در کل دنیا، گروهی باشند که تفقه در دین کنند و وقتی فقیه و کامل شدند به محل خود بازگردند و نظری به محل خود داشته باشند تااینکه همه مردم در مسیر اسلام گام بردارند. این است که تفقه در دین کار مدرسه های ماست و این نقش مهمی است.

 

ایشان گفتند: اسلام عنایت خاصی به کسانی دارد که تفقه در دین می کنند و اسلام را با همه ابعادش، درست می شناسند، اسلام به اینها عنایت فراوان دارد. اولا تشویق و ترغیب به اینکه در این راه خود را مجهز کرده و گام بردارند و اینها را به اندازه ای تمجید و ترغیب می کند که «طالب العلم اذا خرج من منزله شیّعه سبعون الف ملک یستغفرون له؛ کسی که در مسیر علم گام برمی دارد، همینکه از منزل خود گام بیرون می گذارد، ۷۰ هزار فرشته الهی او را بدرقه می کنند»؛ فرشتگان الهی پروبال خود را زیرپای طالبین علم می گسترانند و خداوند کسانی که در راه علم گام برمی دارند، دوست می دارد. هرکس در این راه بمیرد، شهید محسوب می شود.

 

آیت الله نوری همدانی اضافه کردند: خلاصه، این یک گروه خاص با خدمات خاصی است که ابعاد عظمت اسلام را مجسم می کنند منتها چند اصل وجود دارد که در کتاب آداب المتعلمین خواجه نصیرالدین طوسی و یا منیه المریدین شهید ثانی ذکر شده است. آنها که این راه را پیموده اند، راه، راه شیخ مفیدها، شیخ طوسی ها و علمای بزرگ ماست که راه ساده ای نیست.

 

ایشان ادامه دادند: کسانی که می خواهند این راه را بپیمایند باید چند اصل را در نظر بگیرند؛ اول، اخلاص است. روایات فراوانی درباره اهمیت اخلاص است که چقدر به عمل ارزش و نتیجه می دهد. در عیون الرضا، حدیثی از امام رضا(ع) آمده که از آباء خود نقل کردند که رسول اکرم(ص) فرمود: «مَا أَخْلَصَ عَبْدٌ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَرْبَعِینَ صَبَاحاً إِلَّا جَرَتْ یَنَابِیعُ الْحِکْمَهِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَى لِسَانِهِ ؛ هر کس چهل روز کار خود را برای خداوند متعال با اخلاص انجام دهد، چشمه های حکمت از قلبش بر زبانش جاری می گردد».

 

مرجع تقلید شیعیان افزودند: دوم اینکه باید در این راه، سستی نکنند، با جدیت گام بردارند، انسان های سست و تنبل به هیچ هدفی نمی رسند. امام صادق(ع) فرمودند: «ایاک الکَسَل و الضَّجرَ و إن کَسِلتَ لَم تُؤَدِّ حَقّاً؛ از دو چیز پرهیز کن، یکی از تنبلی و سستی و دیگری از واماندگی در وسط راه. اگر تنبل باشی، حق را ادا نمی کنی». بنابراین اولین شرط، اخلاص است، دوم جدیت در کار، سوم همت بلند که به مقدار پایین علم قناعت نکند و با همت بلند آن قله و اوج را در نظر بگیرد و بالاخره با اراده گام بردارد.

 

ایشان گفتند: هرکسی فرزند زحمت خودش است، هرقدر انسان کوشاتر باشد، مجد و عظمت بیشتری به دست می آورد. انسان با همت بلند به مراتب بالا می رسد. هرکس همتش بلندتر باشد، مجد و عظمت بیشتری دریافت می کند. هرکس اراده دارد با اراده محکم پیش می رود. نقش اراده بلند و همت بلند و جدیت بسیار بسیار مهم است و باید هرکسی که در راه تفقه در دین گام برمی دارد اینها را در نظر داشته باشد.

 

آیت الله نوری همدانی ابراز کردند: علاوه بر اینها باید سعی کند که از لحاظ ادبیات خیلی کامل باشد، کسی تا در ادبیات قوی و کامل نباشد، نمی تواند چیزی را بنویسد. ادبیات، پایه است و اگر بخواهید در هر زمینه ای قلم بزنید و بیان کنید، باید ادبیات را خوب فراگرفته باشید.

 

ایشان افزودند: یکی دیگر از چیزهایی که بسیار مهم است اینکه انسان باید با خداوند، ارتباط خاص داشته باشد یعنی تهجد و سحرخیزی را فراموش نکند. علمای بزرگ ما همواره تاکید کردند که طلاب محترم بایستی نمازشب خوان باشند. نمازشب و تهجد سبب می شود که در دل، نورانیتی حاصل شود و توفیق پروردگار برای انسان بیشتر فراهم شود این است که طلاب محترم، تهجد و نماز شب را نباید فراموش کنند.

 

مرجع تقلید شیعیان بیان کردند: از چیزهایی که بسیار بسیار لازم است، شناخت فراز و نشیب این راه است. در این راه تفقه در دین که شهید ثانی در شرح لمعه بیان کرده است، اول همان ادبیات و آشنایی به لغت عرب و دوم اینکه باید بدانیم در دین خود که از معصومین به ما رسیده است و ما شیعه ها مخصوصا از اهل بیت(ع) اخذ می کنیم، باید روایاتی که هست را بررسی کنیم اولا با علم رجال، یک یک راویان که ۱۴۰۰۰ نفر هستند را بشناسیم. زنان فراوانی داریم که روایاتی را نقل کردند و با رجال آشنایی دارند بعدا جریانی به وجود آمد که زنها را کنار زدند، این نقشه، نقشه دشمنان اسلام بود. والا نگاه می کنیم به روایات از رسول خدا(ص)، در کتاب هایی مانند «استیعاب» و «الاصابه»، صدها زن مانند مردان، احادیث را اخذ می کردند. بنابراین باید این ۱۴۰۰۰ راوی را بشناسیم و احادیث صحیح را اخذ کنیم. در وسائل، ۳۵۰۰۰ حدیث، در مستدرک ۲۲۰۰۰ حدیث ذکر کرده است. آیت الله العظمی بروجردی که من افتخار شاگردی ایشان را که از اول تا آخر در قم بودند، داشتم، گفتند کتاب جامع الاحادیث الشیعه باید نوشته شود و سعی شد در آن زمان، ۴۳ هزار و ۸۰۰ حدیث که مربوط به احکام عملی اسلام است، جمع آوری گردد. خلاصه کسی بخواهد تفقه در دین به دست بیاورد باید خود را مجهز کند، شهید ثانی در شرح لمعه بعد از ذکر اینکه ۵۰۰ آیه لازم است که بر روایت بزند، می گوید: قوه قدسیه هم لازم است یعنی انسان از لحاظ معنویت و اخلاص و توجه به خدا باید در سطح خیلی بالا باشد.

 

ایشان با اشاره به آیه ۶۰ سوره عنکبوت گفتند: خداوند می فرماید: «کسی که در راه خدا گام بردارد، ما خودمان به او کمک کرده و او را به راه ها هدایت می کنیم و خداوند این اشخاص را دوست دارد». علی ای حال، حوزه های علمیه چه خواهران و چه برادران باید دارای توکل و توجه به خداوند باشند، این اصول را در نظر بگیرند. باز یکی از اصول مهم، اخلاق است. طلاب محترم باید از نظر اخلاقی، شایستگی را داشته باشند که مردم از آنها یاد بگیرند. ما باید خودمان را خدمتکار مردم بدانیم، با مردم و در کنار مردم باشیم. همیشه سعی کنیم آن اندازه که قدرت داریم به مردم خدمت کنیم. پیامبر اکرم فرمود:« در میان مومنین، کسی ایمانش کاملتر است که خلقش و رفتارش کاملتر باشد». بنابراین انتظار است هرقدر علمش بیشتر باشد، تواضعش برابر مردم بیشتر باشد.

 

آیت الله نوری همدانی یکی از مسائل مهم را شناخت زمان عنوان کرده و گفتند: ما در زمان خاصی زندگی می کنیم بنابراین باید زمان خود را بشناسیم و بدانیم زمانی که اسلام را کنار زده بودند، امام خمینی به میدان آمدند و اسلام ناب را به صحنه آوردند و وجود این مدارس و حوزه ها در نتیجه ترغیب و کار امام خمینی است و همینطور رهبر انقلاب اسلامی عنایتی به حوزه ها دارند که فارغ التحصیلان این حوزه ها هرکجا باشند، اسلام را عملی و مردم را راهنمایی می کنند. رهبران و راهنمایان ما همه و همه در این حوزه ها متمرکز است بنابراین تاکید می کنم طلاب محترم چه آقایان و چه خانم ها، جدی و کوشا باشند، مدتی زحمت بکشند و بدانند این راه، راه آسانی نیست و باید زحمت بکشید تا هریک نمونه ای باشید؛ این راه شیخ مفیدهاست.

 

ایشان گفتند: در این انقلاب دیدید که جنگ تحمیلی یکی از جریاناتی بود که به وجود آمد و در آن، خانم ها مانند آقایان در جبهه ها حضور داشتند و آمار داریم همانطور که از آقایان در این جبهه ها شهید شدند، خانم ها هم به شهادت رسیدند. الان هم در حوزه ها طلاب خواهر باسواد هستند و درخشش و کوشش فراوان دارند هم در حوزه هایی که در شهرهای مختلف تعداد آنها به ۵۰۰ مدرسه می رسد، نوشته ها و تحقیقات آنها در حد بسیار خوب است که از یکی از آنها نام می برم. کتابی به نام «نقیب» که یکی از خانم های جامعه الزهرا نوشته است، ابتکاری به خرج داده و مطالب سطح بالا را توانسته فراهم کند. علی ای حال، خواهران محترم، بانوان طلبه پیشرفت های فراوانی دارند.

 

مرجع تقلید شیعیان خطاب به طلاب تاکید کردند: نماز شب و سحرخیزی و تهجد را فراموش نکنید که اینها برای انسان توفیق می آورد. کار ما طلبه ها در پرتو عنایت امام عصر(عج) است از این جهت طلاب، شاگردان امام عصر هستند و این راه را هموار می کنند که روزی آن حضرت ظهور خواهد کرد بنابراین همانطور که امام خمینی همه کارهای خود را مقدمه ظهور امام عصر می دانست ماهم در همین مسیر باید گام برداریم که کار ما زمینه ساز ظهور آن حضرت است چون زمینه ساز هستیم باید خیلی قوی باشیم و راه را نشان دهیم و در امر به معروف و نهی از منکر کوشا باشیم و بدانیم عاقبت برای آمدن امام عصر است. سعی کنیم به آن حضرت مربوط باشیم. روزانه دعای عهد یا زیارت آل یاسین را بخوانیم یا اعمال خوب انجام داده و ثواب آن را به حضرت هدیه کنیم. تا اینکه خداوند به ما در این مسیر توفیق بیشتری دهد تا همه مردم دنیا بدانند سعادت همه مردم در اسلام است و آخر این جریان ها و آمدن امام عصر است. مستکبرین مغرور نباشند و بدانند روزی خواهد آمد که عدل و داد امام زمان در این جهان حاکم خواهد شد. امیدواریم خداوند عالم چشمان ما را روشن کند و انشاء الله در این جریان ما سهم بیشتری داشته باشیم./260/12/

د, 06/17/1399 - 11:17