این مدیریت جهادی سیدالشهداء علیه السلام بوده است که توانسته اند با تعداد نفرات اندک، خون را بر شمشیر پیروز کنند.

استاد علی کارشناس از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در موضوع «مدیریت جهادی» به گفتگو پرداخت.

تعریف مدیریت جهادی

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو به تعریف مدیریت جهادی اشاره نمود: علم، هنر و رهبری همه جانبه منابع مادی، انسانی و معنوی، با عزم جدی و راسخ به صورتی که مبتنی بر ظرفیت های درونی برای مقابله با دشمنان باشد.

وی ضمن اشاره به نامگذاری سال 93 توسط مقام معظم رهبری به نام «مدیریت جهادی» خاطرنشان کرد: مدیریت جهادی دارای اصولی است که باید به آن متذکر شد.

اصول مدیریت جهادی

اصل مقابله با دشمن

این استاد حوزه علمیه قم در مورد این اصل از اصول مدیریت جهادی به آیه ای از سوره انعام اشاره نمود:

«وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى‏ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ ما فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ»

(و اين گونه براى هر پيامبرى دشمنانى از شياطين انس و جن قرار داديم كه براى فريب مردم همواره گفتارى باطل ولى به ظاهر آراسته و دلپسند به يكديگر القاء مى ‏كنند، و اگر پروردگارت مى‏ خواست چنين نمى ‏كردند، پس آنان و آنچه را به دروغ به هم مى ‏بافند وا گذار.) (انعام: 112)

وی خاطرنشان کرد: بر اساس تفاسیری که ذیل این آیه شریفه آمده است، یکی از کارهایی که انبیای الهی انجام می دادند، مقابله و مقاتله با آنها بوده است.

استاد کارشناس در همین راستا به آیه 22 از سوره مبارکه فتح اشاره نمود: «وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً»

(اگر كافران با شما بجنگند حتماً پشت كنان مى‏گريزند، آن گاه سرپرست و ياورى [كه از آنان دفاع كند] نمى‏يابند.) (فتح: 22)

اصل ایثار مالی و جانی

این استاد حوزه علمیه قم در مورد این اصل از اصول مدیریت جهادی به این آیه قرآن اشاره نمود: «الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللَّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْفائِزُونَ»

(آنان كه ايمان آوردند و هجرت كردند و با اموال و جان‏ هايشان در راه خدا به جهاد برخاستند، منزلتشان در پيشگاه خدا بزرگ‏ تر و برتر است، و اينانند كه كاميابند.) (توبه: 20)

اصل خدمت با نیت الهی

استاد کارشناس در مورد این اصل از اصول مدیریت جهادی به این آیه قرآن اشاره نمود: «وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ»

(و كسانى كه براى [به دست آوردن خشنودى‏] ما [با جان و مال‏] كوشيدند، بى ‏ترديد آنان را به راه ‏هاى خود [راه رشد، سعادت، كمال، كرامت، بهشت و مقام قرب‏] راهنمايى مى ‏كنيم و يقيناً خدا با نيكوكاران است.) (عنکبوت: 69)

اصل سخت کوشی

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در مورد این آیه شریفه به آیه 142 از سوره آل عمران اشاره نمود: «أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ»

(آيا پنداشته ‏ايد [با ايمانِ بدون عمل‏] وارد بهشت مى ‏شويد، در حالى كه هنوز خدا كسانى از شما را كه در راه خدا جهاد كرده‏ اند و شكيبايان را [از ديگران‏] مشخص و معلوم نكرده است؟!) (آل عمران: 142)

وی در همین رابطه به کلامی از مولا امیرالمؤمنین علی علیه السلام اشاره نمود که می فرماید: «جَاهِدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَيْدِيكُمْ فَإِنْ لَمْ تَقْدِرُوا فَجَاهِدُوا بِأَلْسِنَتِكُمْ فَإِنْ لَمْ تَقْدِرُوا فَجَاهِدُوا بِقُلُوبِكُمْ.»

اصل توکل و صبر

استاد علی کارشناس در ادامه به اصل توکل و صبر اشاره نموده و در این راستا به آیه 41 از سوره مبارکه محمد صلی الله علیه و آله و سلم پرداخت. «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ»

(به يقين ما شما را امتحان مى‏ كنيم تا مجاهدان از شما و صابران را مشخص نماييم، و اخبار شما را نيز [كه اعمال و اسرار شماست‏] مى‏ آزماييم [تا صدق و كذب شما را در همه امور معلوم بداريم.]) (31)

اصل نهراسیدن از دشمن

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه ضمن اشاره به اصل نهراسیدن از دشمن، به آیه 54 از سوره مبارکه مائده اشاره نمود: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ»

(اى اهل ايمان! هر كس از شما از دينش برگردد [زيانى به خدا نمى‏رساند] خدا به زودى گروهى را مى ‏آورد كه آنان را دوست دارد، و آنان هم خدا را دوست دارند در برابر مؤمنانْ فروتن ‏اند، و در برابر كافرانْ سرسخت و قدرتمندند، همواره در راه خدا جهاد مى ‏كنند، و از سرزنش هيچ سرزنش كننده‏ اى نمى ‏ترسند. اين فضل خداست كه به هر كس بخواهد مى ‏دهد و خدا بسيار عطا كننده و داناست.) (54)

اصل عزم و ایستادگی

استاد علی کارشناس افزود: مدیر جهادی همیشه در مقابل سختی ها ثبات قدم دارد. در سوره حجرات آمده است:

«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ»

(مؤمنان فقط كسانى ‏اند كه به خدا و پيامبرش ايمان آورده ‏اند، آن گاه [در حقّانيّت آنچه به آن ايمان آورده ‏اند] شك ننموده و با اموال و جان هايشان در راه خدا جهاد كرده ‏اند اينان [در گفتار و كردار] اهل صدق و راستى ‏اند.) (حجرات: 15)

اصل راهبری

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: مدیر جهادی جامعه را به درستی راهبری کند و مردم را از سختی ها عبور می دهد.

«كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَة ً بِإِذْنِ اللَّه» (بقره: 249)

وی در همین راستا خاطرنشان کرد: این مدیریت جهادی سیدالشهداء علیه السلام بوده است که توانستند با تعداد نفرات اندک، خون را بر شمشیر پیروز کنند.

ویژگی مدیر جهادی

استاد علی کارشناس در بخش دیگری از این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به بیان برخی از ویژگی های مدیر جهادی اشاره نمود.

اخلاص

وی در اولین خصوصیت به اخلاص اشاره کرد و در این راستا به آیه 5 از سوره بینه پرداخت.

«وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ وَ يُقِيمُوا الصَّلاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكاةَ وَ ذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ»

(در حالى كه فرمان نيافته بودند جز آنكه خدا را بپرستند و ايمان و عبادت را براى او از هرگونه شركى خالص كنند و حق‏گرا باشند، و نماز را برپا دارند، و زكات بپردازند و اين است آيين استوار و ثابت.) (بینه: 5)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه به بیان کلماتی از مولا امیرالمؤمنین علیه السلام اشاره نمود.

«الاخلاص غاية الدّين‏»

«الْإِخْلَاصُ‏ مِلَاكُ‏ الْعِبَادَةِ»

توکل بر خدا

استاد کارشناس در ادامه به توکل بر خدا اشاره کرده، خاطرنشان کرد:

«وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدْراً»

(و او را از جايى كه گمان نمى‏ برد روزى مى‏ دهد و كسى كه بر خدا توكل كند، خدا برايش كافى است، [و] خدا فرمان و خواسته ‏اش را [به هر كس كه بخواهد] مى ‏رساند يقيناً براى هر چيزى اندازه ‏اى قرار داده است.) (طلاق: 3)

3- سعه صدر

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم به سعه صدر به عنوان یکی از ویژگی های مدیر جهادی اشاره کرده، به کلامی از مولا امیرالمؤمنین علیه السلام پرداخت: «آلَةُ الرِّيَاسَةِ سَعَةُ الصَّدْر»

وی در ادامه به این آیه شریفه اشاره نمود: «أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ»؛

وی افزود: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نقش راهبری جامعه را داشتند و از این رو خداوند متعال به ایشان شرح صدر عطا کرده اند.

خودباوری و اعتماد به نفس

استاد کارشناس در بیان این ویژگی مدیر جهادی، به این آیه اشاره نمود:

«وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ»

 (و [در انجام فرمان ‏هاىِ حق و در جهاد با دشمن‏] سستى نكنيد و [از پيش آمدها و حوادث و سختى‏ هايى كه به شما مى‏ رسد] اندوهگين مشويد كه شما اگر مؤمن باشيد، برتريد.) (آل عمران: 139)

حسن خلق:

این استاد حوزه علمیه قم در رابطه با این ویژگی به این آیه شریفه از سوره مبارکه آل عمران اشاره نمود:

«فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ‏»

([اى پيامبر!] پس به مهر و رحمتى از سوى خدا با آنان نرم خوى شدى، و اگر درشت خوى و سخت دل بودى از پيرامونت پراكنده مى‏شدند بنابراين از آنان گذشت كن، و براى آنان آمرزش بخواه، و در كارها با آنان مشورت كن، و چون تصميم گرفتى بر خدا توكل كن زيرا خدا توكل كنندگان را دوست دارد. (آل عمران: 159)

وی در ادامه به این حدیث شریف اشاره نمود که در کنز العمال، جلد 3، صفحه 17 بیان شده است؛

«عنوان صحیفة المؤمن حسن الخلق»

 (سرلوحه انسان عمل مؤمن حسن خلق اوست.)

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: شخص پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مصداق اتم این خصوصیت هستند.

جوهره مدیریت

استاد علی کارشناس به ویژگی آخر مدیر جهادی، یعنی «جوهره مدیریتی» اشاره نمود و خاطرنشان کرد: مدیر جهادی باید بتواند از عهده کار بر آید.

/270/260/20/