به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید، استاد وحیدی در یادداشتی به اهمیت تعقل در اسلام پرداخته است. در بخش اول این یادداشت آمده است:

به جرأت می‌توان ادعا کرد هیچ مکتب و دینی به اندازه‌ی اسلام و در مذاهب اسلامی هیچ مکتبی به اندازه‌ی تشیع به عقل و اندیشه بها نداده است. نگاهی گذرا و سریع به آموزه‌های دینی برای ما مبرهن می‌سازد که تعقل و تفکر چه مقدار مورد توجه صاحب شریعت بوده و او در طول حیات خویش چه توصیه‌های اکیدی در این باب داشته است.

در این سلسله از نوشتارها به اهمیت تعقل در اسلام خواهیم پرداخت، امری که در دوران معاصر و اهمیت یافتن تعقل و کم‌رنگ شدن سنت جایگاه جدی‌تری پیدا کرده است.

اولین حدیث از کتاب شریف اصول کافی به تنهایی جایگاه رفیع عقل را در نزد صاحب شریعت بازگو می‌کند، نکاتی که در این روایت مطرح شده به شرح زیر است:

۱. عقل این توانایی را دارد که بدون واسطه با خداوند وارد گفتگو شده و پیام خدا را شنیده و به آن عمل کند.

۲. خلقی محبوب‌تر از عقل آفریده نشده است، خداوند عقل را از همه‌ی مخلوقات خود بیشتر دوست می‌دارد که در نتیجه آنچه که عقل به آن دستور می‌دهد محبوب‌ترین امور در نزد خداوند می‌باشد.

۳. کسانی که محبوب حضرت حق قرار گیرند، عقلشان کامل می‌شود.

در وادی عشق و محبت، عقل به کمال می‌رسد هرچه خدا و حقیقت را بیشتر دوست داشته باشیم، عقلی کامل‌تر خواهیم داشت.

۴. مخاطب دستورات الهی، عقل است، و این عقل ماست که امر و نهی را دریافت می‌کند نه گوش ما، و عقل با تدبیر و آگاهی ذاتیِ خود، فرامینِ خدا را دریافت کرده و آنها را می‌پذیرد. و این فرق بسیار دارد با آنجا که فقط گوشِ ما شنونده‌ی دستورات الهی باشد و آنچه را که شنیده برای عمل نمودن به اعضا و جوارح منتقل کند.

۵. ثواب و عقاب با محوریت عقل خواهد بود، بدین معنا که روز قیامت بهشت و جهنم را نه بر اساسِ اعمالِ افراد بلکه بر اساس آگاهی و تعقل‌شان خواهند داد.

وظیفه مهم و اساسی دانشمندان و بزرگانِ دینی رشد تعقل و آگاهی در جامعه است نه صرف تشویق به انجام و ترک واجبات و محرمات،

جامعه با تعقل و تفکر رشد می‌کند و بالا می‌آید، به عقیده نگارنده معروفی بالاتر از تعقل و آگاهی و منکری پست‌تر از جهل و نادانی وجود ندارد.

/260/12/