استاد اشراقی مطرح کرد؛

ذکر بخشی از فضایل ماه رمضان

 اضافه و استناد «شهر» به کلمه «الله» چه می کند؟ بیت الله، کلام الله، شهر الله، این اضافه و نسبت هر که جا هست، غوغایی است و نسبت به مضاف آثاری پیدا می شود که در سایر موارد نیست، این شهر وقتی شهر الله شد و به خداوند استناد داشت، شرافتی نسبت به سایر شهور پیدا می کند که بهت انگیز است. انسان در این ماه مهمان خداوند است. «وَ هُوَ شَهْرٌ دُعِيتُمْ فِيهِ إِلَى ضِيَافَةِ اللَّهِ‏ وَ جُعِلْتُمْ فِيهِ مِنْ أَهْلِ كَرَامَةِ اللَّهِ أَنْفَاسُكُمْ فِيهِ تَسْبِيحٌ وَ نَوْمُكُمْ فِيهِ عِبَادَةٌ ...»

 

به مناسبت فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، استاد لطف الله اشراقی از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

 

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: در دعای ماه رمضان می خوانیم: «وَ هَذَا شَهْرٌ شَرَّفْتَهُ‏ وَ عَظَّمْتَهُ‏ وَ كَرَّمْتَهُ وَ فَضَّلْتَهُ عَلَى الشُّهُورِ»؛ آنچنان که در متن دعا آمده است:

«يُدْعَى بِهَذَا الدُّعَاءِ فِي كُلِّ يَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ هُوَ يَا عَلِيُّ يَا عَظِيمُ يَا غَفُورُ يَا رَحِيمُ أَنْتَ الرَّبُّ الْعَظِيمُ الَّذِي‏ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‏ءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ وَ هَذَا شَهْرٌ شَرَّفْتَهُ‏ وَ عَظَّمْتَهُ‏ وَ كَرَّمْتَهُ وَ فَضَّلْتَهُ عَلَى الشُّهُورِ وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أَنْزَلْتَ‏ فِيهِ الْقُرْآنَ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقانِ‏ وَ جَعَلْتَ فِيهِ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَ جَعَلْتَهَا خَيْراً مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ يَا ذَا الْمَنِّ مُنَّ عَلَيَّ بِفَكَاكِ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ فِيمَنْ تَمُنُّ عَلَيْهِ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِين‏» (المصباح للكفعمي (جنة الأمان الواقية)؛ ص: 630)

 

وی در همین زمینه افزود: سؤال این است که شرافت ماه رمضان به چیست؟ عظمت و کرامت و فضیلت این ماه به چه معنی است؟

 

شرافت ماه رمضان به چیست؟

استاد لطف الله اشراقی خاطرنشان کرد: شرافت ماه رمضان، مکانت و وزانت ماه رمضان در این است که این ماه  اضافه به نام الله شده است؛ امام رضا علیه السلام  می فرماید:

«عَنِ الرِّضَا علیه السلام فِي حَدِيثٍ قَالَ: إِنَّ رَمَضَانَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ فَلَا يُقَالُ جَاءَ وَ ذَهَبَ وَ اسْتَقْبَلَ وَ الشَّهْرُ شَهْرُ اللَّهِ‏ وَ هُوَ مُضَافٌ إِلَيْهِ» (وسائل الشيعة/ ج ‏10؛ ص : 319) 

 

وی افزود: اضافه و استناد «شهر» به کلمه «الله» چه می کند؟ بیت الله، کلام الله، شهر الله، این اضافه و نسبت هر که جا هست، غوغایی است و نسبت به مضاف آثاری پیدا می شود که در سایر موارد نیست، این شهر وقتی شهر الله شد و به خداوند استناد داشت، شرافتی نسبت به سایر شهور پیدا می کند که بهت انگیز است. انسان در این ماه مهمان خداوند است. «وَ هُوَ شَهْرٌ دُعِيتُمْ فِيهِ إِلَى ضِيَافَةِ اللَّهِ‏ وَ جُعِلْتُمْ فِيهِ مِنْ أَهْلِ كَرَامَةِ اللَّهِ أَنْفَاسُكُمْ فِيهِ تَسْبِيحٌ وَ نَوْمُكُمْ فِيهِ عِبَادَةٌ ...» (إقبال الأعمال، ج ‏1 ، ص: 2)

 

عظمت ماه رمضان به چیست؟

الف: نزول قرآن

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: دلیل نخست در عظمت ماه رمضان به نزول قرآن است، آنچنان که می خوانیم: «وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أَنْزَلْتَ‏ فِيهِ الْقُرْآنَ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقانِ‏».

 

وی افزود: عظمت شهر الله به نزول قرآن است، نه به روزه داری، روزه فقط یکی از احکام قرآن است. روزه هم به احترام نزول قرآن و شب قدر است، همان طور که حضرت موسی علیه السلام نزد کوه طور به احترام نزول تورات چهل روز روزه گرفت و بعداً تورات نازل شد.

«وَ فِي تَفْسِيرِ الْعَسْكَرِيِّ علیه السلام‏ كَانَ مُوسَى‏ علیه السلام يَقُولُ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ إِذَا فَرَّجَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ أَهْلَكَ أَعْدَاءَكُمْ آتِيكُمْ بِكِتَابٍ مِنْ عِنْدِ رَبِّكُمْ يَشْمَلُ عَلَى أَوَامِرِهِ وَ نَوَاهِيهِ وَ مَوَاعِظِهِ وَ عِبَرِهِ وَ أَمْثَالِهِ فَلَمَّا فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يَأْتِيَ لِلْمِيعَادِ وَ يَصُومَ ثَلَاثِينَ‏ يَوْماً عِنْدَ أَصْلِ‏ الْجَبَلِ‏ إِلَى أَنْ قَالَ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ صُمْ عَشْراً آخَرَ وَ كَانَ وَعْدُ اللَّهِ أَنْ يُعْطِيَهُ الْكِتَابَ بَعْدَ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً.» (بحار الأنوار/ ج ‏53/ ص:  325)

 

ب: شب قدر

استاد لطف الله اشراقی خاطرنشان کرد: عظمت دوم این ماه به شب قدرش است، آنچنان که در دعا می خوانیم: «وَ جَعَلْتَ فِيهِ لَيْلَةَ الْقَدْرِ وَ جَعَلْتَهَا خَيْراً مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ»

 

وی افزود: شب قدر چیست؟ در آن شب چه خبر است؟ شب تقسیم برکات و شب نزول معنویات و روزی یک ساله در این شب تقدیر و نازل می شود؛ در سوره قدر می خوانیم: «تنزل الملائکة و الروح فیها بإذن ربهم من کل أمر»

 

این استاد سطوح عالی در همین زمینه به بیان روایتی از امام صادق علیه السلام پرداخت: «فَقَدْ رَوَى أَبُو يَحْيَى الصَّنْعَانِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ: لَوْ قَرَأَ رَجُلٌ لَيْلَةَ ثَلَاثٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ أَلْفَ مَرَّةٍ لَأَصْبَحَ وَ هُوَ شَدِيدُ الْيَقِينِ بِالاعْتِرَافِ بِمَا يُخَصُّ بِهِ فِينَا وَ مَا ذَاكَ إِلَّا لِشَيْ‏ءٍ عَايَنَهُ‏ فِي‏ نَوْمِهِ‏.» (بحار الأنوار/ ج: ‏95 ص: 151)

 

وی اضافه نمود: در آن شب کل أمر و تمام مقدرات وجود تنزل پیدا می کند، منزل کجاست؟ منزل آن تنزلات من کل الأمر کیست؟

 

استاد اشراقی در ادامه بیان کرد: لیلة القدر به معنای شب تقدیر حوادث یک سال و اندازه گیری است؛ علامه طباطبایی در این زمینه می فرماید:

«ظاهرا مراد از قدر تقدير و اندازه‏ گيرى است، پس شب قدر شب اندازه‏ گيرى است، خداى تعالى در آن شب حوادث يك سال را يعنى از آن شب تا شب قدر سال آينده را تقدير مى ‏كند، زندگى، مرگ، رزق، سعادت، شقاوت و چيزهايى ديگر از اين قبيل را مقدر مى ‏سازد، آيه سوره دخان هم كه در وصف شب قدر است بر اين معنا دلالت دارد: "فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ"، چون "فرق"، به معناى جدا سازى و مشخص كردن دو چيز از يكديگر است، و فرق هر امر حكيم جز اين معنا ندارد كه آن امر و آن واقعه‏ اى كه بايد رخ دهد را با تقدير و اندازه‏ گيرى مشخص سازند و از اين استفاده مى ‏شود كه شب قدر منحصر در شب نزول قرآن و آن سالى كه قرآن در آن شبش نازل شد نيست، بلكه با تكرر سنوات، آن شب هم مكرر مى ‏شود، پس در هر ماه رمضان از هر سال‏ قمرى شب قدرى هست، كه در آن شب امور سال آينده تا شب قدر سال بعد اندازه گيرى و مقدر مى ‏شود.

براى اينكه اين فرض امكان دارد كه در يكى از شب هاى قدر چهارده قرن گذشته قرآن يكپارچه نازل شده باشد، ولى اين فرض معنا ندارد كه در آن شب حوادث تمامى قرون گذشته و آينده تعيين گردد. علاوه بر اين، كلمه" يفرق"  به خاطر اينكه فعل مضارع است استمرار را مى‏ رساند، در سوره مورد بحث هم كه فرموده: "شب قدر از هزار ماه بهتر است" و نيز فرموده: "ملائكه در آن شب نازل مى‏ شوند" مؤيد اين معنا است. «تَنَزَّلُ‏ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ» (ترجمه تفسير الميزان، ج ‏20، 561)

 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: تقدیر ما بر صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف عرضه می گردد:

«لِأَنَّ فِيهَا تَنَزَّلُ‏ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ‏ و قال سبحانه تنزل بلفظ المستقبل و لم يقل نزل بلفظ الماضي ، فلا بد من رجل تنزل عليه الملائكة و الروح فيها بالأمر المحتوم في ليلة القدر في كل سنة ، و لو لم يكن كذلك لم يكن بكل أمر، ففي زمن النبي ص كان هو المنزل عليه و من بعده على أوصيائه أولهم أمير المؤمنين و آخرهم القائم علیه السلام و هو المنزل عليه إلى يوم القيامة لأن الأرض لا تخلو من حجة الله عليها و هو الحجة الباقية إلى يوم القيامة عليه و على آبائه أفضل الصلاة التامة» (تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة، ص: 790)

 

وی افزود: تمام ملائکة مشتمل بر جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و عزرائیل و روح الأمین سید الملائکة در شب قدر تنزل می کنند به خدمت امام زمان عجل الله تعالی فرجه و زانوی ادب می زنند  و مقدرات از کل أمر عرضه می کنند، اگر امضاء شد، ممضی است و اگر رد کند، مردود است، این عظمت ماه رمضان است،

 

استاد اشراقی خاطرنشان کرد: در مرتبه اول باید عظمت یک چیز را بیان کرد ، سپس نوبت به بیان تعظیم آن می رسد. به عنوان مثال در مرحله اول، عظمت حرم امن الهی بیان می شود که به خاطر وجود مسجد الحرام در این حرم است و احترام مسجد الحرام به جهت وجود بیت الله است و احترام بیت الله به جهت و جود حجت عصر علیه السلام است؛ بعد از بیان عظمت حرم الهی باید نحوه تعظیم ما از این حرم مطرح شود که با لباس احرام و لبیک گویان و رعایت محرمات احرام وارد این حرم بشویم.

 

وی اضافه نمود: وقتی در عظمت ماه رمضان نزول قرآن و شب قدر مطرح می شود، سؤال به ذهن می رسد که ما در تعظیم این ماه چه وظایفی داریم؟ ما در این بهار قرآن چه مقدار به قرآن اهمیت دادیم؟  در شب قدر چه بهره ای بردیم ؟

 

کرامت ماه رمضان به چه معنا است؟

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: خداوند به ماه رمضان کرامت و برتری ویژه ای داده که در سایر ماه ها سال نیست ، برتری در قبول توبه من کل ذنب صغیر و کبیر و لو من دم حرام،  برتری در قبول حاجات و دعاها، سؤال مهم این است: ما در این ماه کریم چه بهره ای بردیم؟ آیا بی نصیب هستیم؟

«قال رسول الله صلی الله علیه و آله: وَ لَا يَكُونَنَّ شَهْرُ رَمَضَانَ عِنْدَكُمْ كَغَيْرِهِ‏ مِنَ‏ الشُّهُورِ فَإِنَّ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ حُرْمَةً وَ فَضْلًا عَلَى سَائِرِ الشُّهُورِ وَ لَا يَكُونَنَّ شَهْرَ رَمَضَانَ يَوْمُ صَوْمِكُمْ كَيَوْمِ فِطْرِكُمْ» (بحار الأنوار/ ج: ‏93 ، ص : 337)

 

وی افزود: پیامبر رحمت صلی الله علیه و آله فرمودند : شقی کسی است که در این ماه رحمت بخشیده نشود. «ثُمَّ قَالَ ص إِنَّ الشَّقِيَ‏ حَقَ‏ الشَّقِيِّ مَنْ خَرَجَ مِنْهُ هَذَا الشَّهْرُ وَ لَمْ يُغْفَرْ ذُنُوبُهُ فَحِينَئِذٍ يَخْسَرُ حِينَ يَفُوزُ الْمُحْسِنُونَ بِجَوَائِزِ الرَّبِّ الْكَرِيمِ.» (الأمالي( للصدوق) ، 55)

 

فضیلت ماه رمضان به چیست ؟

استاد لطف الله اشراقی در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: این شهر وقتی شهر الله شد، مزایایش بهت انگیز است، امتیاز این ماه نسبت به سایر ماه های سال  در اعطاء ثواب است و پاداش يك شب نماز مستحبّى آن را همانند ثواب هفتاد شب نماز مستحبّى در ماه هاى ديگر قرار داده است، و پاداش كسى كه براى خدا در اين ماه كار خير مستحبّى انجام دهد پاداش كسى است كه يكى از واجبات الهى را انجام داده باشد، و پاداش كسى كه يكى از واجبات الهى را در اين ماه انجام دهد، مانند ثواب كسى است كه هفتاد واجب از واجبات خداوندى را در ماههاى ديگر انجام بدهد.

«مَنْ تَطَوَّعَ فِيهِ بِصَلَاةٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بَرَاءَةً مِنَ النَّارِ،

وَ مَنْ أَدَّى فِيهِ فَرْضاً كَانَ لَهُ ثَوَابُ مَنْ أَدَّى سَبْعِينَ فَرِيضَةً فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الشُّهُورِ،

وَ مَنْ أَكْثَرَ فِيهِ مِنَ الصَّلَاةِ عَلَيَّ ثَقَّلَ اللَّهُ مِيزَانَهُ يَوْمَ تَخِفُّ الْمَوَازِينُ،

وَ مَنْ‏ تَلَا فِيهِ‏ آيَةً مِنَ الْقُرْآنِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِي غَيْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ» (بحار الأنوار / ج‏93 / ص : 337)

/270/260/20/

د, 01/30/1400 - 18:36