حدیث دیگری از امام جواد علیه السلام بیان کنیم؛ حضرت فرمودند: هر كس به سخن سخنرانى گوش دهد، او را پرستش كرده است. پس اگر او از خدا سخن بگويد، خدا را پرستيده است، و اگر از زبان ابليس سخن بگويد، ابليس را عبادت كرده است.

به مناسبت شهادت امام جواد علیه السلام، استاد احمد یاسر وافی، از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: خوب است که آغاز سخن، کلامی از امام جواد علیه السلام باشد؛ حضرت می فرماید: مؤمن نیازمند سه صفت است؛ توفیقی از جانب خدا و واعظی از طرف خودش و پذیرش نصیحت خیرخواهان.

«الْمُؤْمِنُ یَحْتَاجُ إِلَی ثَلاثِ خِصَال: تَوْفِیق مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ وَاعِظ مِنْ نَفْسِهِ وَ قَبُول مِمَّنْ یَنْصَحُهُ». (مستدرک الوسایل، ج: 8، ص 329)

سخنی با طلاب

استاد وافی در ادامه بیان کرد: نکته ای که به بهانه شهادت امام جواد علیه السلام می خواهم به طلبه ها عرض کنم، متأسفانه نه تنها اطلاعات عمومی عموم شیعیان، بلکه حتی عموم طلاب، نسبت به تاریخ ائمه، و حتی اطلاعات شناسنامه ای هر کدام از ائمه علیهم السلام، بعضا کم و اندک است. اینکه ائمه اطهار علیهم السلام در چه سالی متولد شدند؛ در چه سالی به شهادت رسیدند؛ با چه خلفایی از خلفای بنی عباس یا بنی امیه معاصر بودند؛ یا حدّ اقل 10 روایت از هر کدام از ائمه علیهم السلام به خاطر داشته باشیم.

وی افزود: گاه ما را برای منبر درخواست می کنند؛ و حتی این درخواست می تواند بالبداهه نیز باشد و از ما می خواهند به خاطر مناسبتی که با آن ایام مصادف است، سخنرانی کنیم؛ طلبه ها، حتی کسانی که در سطح خارج هستند، به اضطراب می افتند و در می مانند.

این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: طلبه ها زمانی که ماه مبارک یا محرم نزدیک می شود، تازه  به سراغ جمع آوری مطالب برای منبر می روند؛ بعضا وقتی به تبلیغ می روند، چندین کتاب با خود می برند که در آن شهر، از فرصت ها استفاده کنند تا مطالب منبر را جمع آوری نمایند و مطالعه کنند!

وی تصریح کرد:  پیشنهاد من به طلاب این است که در طول سال، به مناسبت های مختلف، در برنامه هایی منظم، کتاب های معتبر را مطالعه کنند؛ اگر می خواهند که این مطالب جا بیفتد، این مطالب را برای خانواده خودشان نقل کنند؛ جلساتی  ماهانه یا هفتگی داشته باشند؛ به ترتیب، از اولین معصوم علیهم السلام آغاز کنند و مطالبی از زندگینامه، کرامات، معجزات، روایات و مطالب دیگر از آن حضرات را برای خانواده شان بیان کنند تا به این ترتیب، کاملا در ذهن و وجودش جا بگیرد تا زمانی که می خواهد برای امامی سخنرانی کند، زبانش بند نگیرد.

استاد احمد یاسر وافی خاطرنشان کرد: آنچه مورد تأکید است، روایات ائمه اطهار علیهم السلام است.  برنامه ای بگذاریم که هر طلبه ای تصمیم بگیرد تا حداقل از هر یک از معصومین علیهم السلام 10 روایت، و به عبارتی 140 روایت از معصومین علیهم  السلام را حفظ نماید. اگر اکنون از طلاب درس خارج یا سطوح عالی یا خدای ناکرده از بعضی از اساتید حوزه علمیه بخواهید که 5 حدیث از امام  جواد علیه السلام روایت کنند، بعضا نمی توانند.

وی افزود: حدیثی در ابتدای گفتگو بیان شد؛ بالاخره هر استادی این حدیث به گوشش رسیده است و حدیث معروفی از امام جواد علیه السلام است؛ اما این امام بزرگوار دارای صدها حدیث هستند که بخشی از آنها در «موسوعه امام جواد علیه السلام» در چندین جلد جمع آوری شده است. حداقل ده ها حدیث معتبر و مستند از امام جواد علیه السلام موجود است.  برای ما زشت است که از هر امامی چند حدیث را به خاطر نداشته باشیم.

استاد وافی خاطرنشان کرد: حدیث دیگری از امام جواد علیه السلام بیان کنیم؛ حضرت فرمودند: هر كس به سخن سخنرانى گوش دهد، او را پرستش كرده است. پس اگر او از خدا سخن بگويد، خدا را پرستيده است، و اگر از زبان ابليس سخن بگويد، ابليس را عبادت كرده است.

«مَنْ أَصْغَى‏ إِلَى‏ نَاطِقٍ‏ فَقَدْ عَبَدَهُ فَإِنْ كَانَ النَّاطِقُ عَنِ اللَّهِ فَقَدْ عَبَدَ اللَّهَ وَ إِنْ كَانَ النَّاطِقُ يَنْطِقُ عَنْ لِسَانِ إِبْلِيسَ فَقَدْ عَبَدَ إِبْلِيسَ» (تحف العقول، حسن بن شعبه حرّانى‏، ص ۴۵۶؛ بحارالأنوار، علامه مجلسی، ج ۲، ص ۹۴؛ الحياة، محمدرضا حكیمی، ترجمه احمد آرام، ج ‏۲، ص ۴۶۳)

سخنی با اساتید

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: این توصیه من به طلاب بود؛ خود اساتید حوزه هم می توانند مشارکت کنند؛ چه اشکالی دارد که دقایقی، ولو کوتاه، از ابتدای درس های خودشان را به بیان حدیثی از ائمه معصومین علیهم السلام اختصاص بدهند. یا حتی در طول درس، به روایتی رسیدیم، به مناسبت، روایاتی شبیه  آن را با ذکر بیان از منبع آن و مؤلف آن، بپردازیم.

وی افزود: متأسفیم که باید بگوییم عموما طلبه ها در این زمینه نیز مشکل دارند و نسبت به مؤلفین کتاب های بزرگ شیعه، چه در زمینه کتاب های فقهی و غیر فقهی ضعف دارند؛ حتی اسم های مؤلفین کتاب هایی همانند «وسائل الشیعه»، «حدائق» را نمی شناسند. نمی دانند علمایی را که برای ما کتاب به ارث گذاشتند، برای چه قرنی بوده اند؟ تفاوت سبک هر کدام به چه شکلی بوده است؟ از طلبه ها بپرسید که کتب اربعه و مؤلفین آنها را اسم ببرند. و بگویید که مؤلفان آنها برای چه قرنی بوده اند.

استاد وافی اضافه نمود: خداوند استاد استادی را حفظ نماید؛ کتابی دارند، تحت عنوان «آشنایی با مفسران»؛ در این کتاب، بیان می کنند که شیعه چند مفسر دارد و سبک هر کدام از مفسرین به چه نحوی است.

وی در ادامه بیان کرد: خوب است که یک طلبه، کتاب های مهم اصولی را یادداشت کند؛ مؤلفین آنها را بشناسد که برای چه قرنی هستند. اگر طلبه در طی چند سال، اسم های علما توسط استادانش به گوشش برسد و از او و کتاب هایش بشنود، همین تکرارها موجب انس بیشتر طلبه ها با این علمای اعلام می گردد و وقت چندانی را هم نمی گیرد. اگر از پایه اول این کار آغاز گردد، در پایه هفتم با بسیاری ازعلما و کتاب ها آشنا می شود.

وی اضافه نمود: طلبه می تواند به کمک استادش اهل مراجعه به این کتاب ها شود و به این ترتیب با تراجم ها و فهرست نویسی ها و این کتاب ها آشنا بشود. الآن هم این فضای اینترنت کار را آسان کرده است. با مراجعه به سایت های ویکی فقه و ویکی شیعه و ... به راحتی می تواند به اطلاعات دسترسی پیدا کند.

استاد وافی در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: از کتاب های بسیار مفید و ارزنده که به نگارش شیخ عباس قمی، صاحب مفاتیح الجنان بوده است، کتاب قیّم منتهی الآمال است که البته در ادامه  با تتمة المنتهی آن را تکمیل  کرده است؛ کتابی که از تاریخ خلیفه اول، آغاز کرده و بعد 15 تن از خلفای بنی امیه و سپس 37 تن از خلفای بنی العباس را برشمرده است تا به مستعصم عباسی را بیان می کند.

وی افزود: کتاب «الکنی و الالقاب» یکی دیگر از کتاب های بسیار ارزشمند شیخ عباس قمی اعلی الله مقامه الشریف است؛ می دانید که خیلی از علما و راویان و حتی دانشمندان، به کنیه و لقب مشهور هستند و نه اسم؛ مانند «سیبویه»، «فردوسی»، «محقق حلی»، «ابوذر» و ... جالب  است که  درباره فردوسی چهار صفحه حرف زده است.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در تتمه المنتهی درست است که برای خلفا است،، اما چون بعضی  از آن خلفا، معاصر با ائمه اطهار علیهم السلام بودند، به آن بزرگواران و طرز برخوردشان با خلفا به خوبی اشاره کردند.

استاد احمد یاسر وافی از اساتید حوزه علمیه  قم در ادامه  بیان کرد: ما نسبت به اطلاعات عمومی طلبه ها باید دغدغه داشته باشیم؛ اطلاعاتی که هر شیعه ای باید داشته باشد. هر طلبه ای تصمیم بگیرد، در اوقات فراغت خودش به حفظ حدیث بپردازد؛ خوب است که از هر معصومی، حداقل 10 حدیث از منابع معتبر را حفظ نماید. یکی از مراجع بزرگوار از کسی صحبت می کردند که 100000 حدیث را با سلسله سند حفظ کرده بود؛ حال، ما می خواهیم که 140 حدیث را حفظ کنیم. البته باید در نظر داشت که اگر علاقه در میان باشد، کار، ساده می شود.

/270/260/21/