به مناسبت ارتحال علامه نجم الدین حسن حسن زاده آملی اعلی الله مقامه الشریف، استاد عبدالقادر اکبری از اساتید حوزه علمیه  قم با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در موضوع «علم، عمل، عالم  و ایمان» به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: مولا امیرالمؤمنین علیّ علیه السلام می فرماید:

«الْعِلْمُ‏ أَفْضَلُ‏ مِنَ‏ الْمَالِ‏ بِسَبْعَةٍ:

الْأَوَّلُ أَنَّهُ مِيرَاثُ الْأَنْبِيَاءِ وَ الْمَالَ مِيرَاثُ الْفَرَاعِنَةِ

الثَّانِي الْعِلْمُ لَا يَنْقُصُ بِالنَّفَقَةِ وَ الْمَالُ يَنْقُصُ بِهَا

الثَّالِثُ يَحْتَاجُ الْمَالُ إِلَى الْحَافِظِ وَ الْعِلْمُ يَحْفَظُ صَاحِبَهُ

الرَّابِعُ الْعِلْمُ يَدْخُلُ فِي الْكَفَنِ وَ يَبْقَى الْمَالُ

الْخَامِسُ الْمَالُ يَحْصُلُ لِلْمُؤْمِنِ وَ الْكَافِرِ وَ الْعِلْمُ لَا يَحْصُلُ إِلَّا لِلْمُؤْمِنِ

السَّادِسُ جَمِيعُ النَّاسِ يَحْتَاجُونَ إِلَى الْعَالِمِ فِي أَمْرِ دِينِهِمْ وَ لَا يَحْتَاجُونَ إِلَى صَاحِبِ الْمَالِ

السَّابِعُ الْعِلْمُ يُقَوِّي الرَّجُلَ عَلَى الْمُرُورِ عَلَى الصِّرَاطِ وَ الْمَالُ يَمْنَعُهُ»  (شهيد ثانى، زين الدين بن على، منية المريد - قم، چاپ: اول، 1409ق؛ ص 110)

وی افزود: مولا علیه السلام می فرماید: علم هفت برتری نسبت به مال دارد؛ فضیلت نخست علم آن است که میراث انبیاء است؛ وقتی علم میراث انبیاء شد، عالم، ورثه انبیاء می شود؛ در روایات هم داریم «العلماء ورثة الأنبیاء». رحمت و رضوان خدا بر حسن زاده آملی، این عالم ربانی و سایر علمای ربانی که با علم خود، میراث دارِ انبیای الهی بود و عالم بود. بین علم و عالم تفکیکی وجود ندارد؛ بلکه یک ارتباط تنگاتنگی بین علم و عالم است و در حقیقت و واقع یکی هستند.

استاد عبدالقادر اکبری در ادامه بیان کرد: مال، میراث فرعون ها، شدادها، نمرودها و دنیاپرستانی است که امروزه هم وجود دارند.

وی  اضافه نمود: فضیلت دوم علم نسبت به مال این است که علم، به واسطه انفاق کم نمی شود؛ اما مال به واسطه انفاق کم می شود؛ هر چه شاگرد تربیت کنیم و هر چه به مردم بگوییم و هر چه بنویسیم، علم افزوده  می شود، اما کم نمی شود.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مرحوم حسن زاده آملی، آنگونه که من نگاه کردم، در سنه 1307 متولد شده است و در زمان وفاتشان، 93 سال زندگی کرده است؛ آثاری که در طیّ عمر شریفش باقی گذاشته است، آنچه که من دیده ام، 61 اثر بوده است.

وی افزود: شاگردان فراوان علامه اعلی الله مقامه، هر کدام به نوبه خود، دنیا و جامعه را روشنایی می بخشند و تا قیامت، هر چه شاگرد تربیت کنند، ثوابش به علامه حسن زاده آملی رضوان الله علیه نیز می رسد.  این آقا روحش و مرقدش همیشه خوشحال و همیشه خرّم است.

استاد عبدالقادر اکبری خاطرنشان کرد: فضیلت سوم علم بر مال این است که مال، نیاز به حافظ دارد؛ اگر حافظی نباشد، مال توسط راهزن ها به یغما می رود؛ اما علم، صاحب خودش را حفظ می کند.

وی اضافه نمود: رهبر کبیر انقلاب، وقتی از ایران تبعید می شود، خواه به کویت و خواه جاهای دیگر، اما چهارده سال در عراق؛ شاگردانی تربیت می کند، علمش اضافه می شود، عشق مردم به ایشان افزوده می شود؛ از آنجا به پاریس تبعید می شود؛ از آنجا هم برمی گردد، علم که هست، صاحبش را حفظ کرده است، اگر مال بود، همه از دستش رفته بود؛ اما علم، او را حفظ کرد و مردم جان خود را فدای او می کردند.

این استاد سطوح عالی حوزه  علمیه قم در ادامه بیان کرد: فضیلت چهارم علم بر مال این است که علم داخل می شود در کفن؛ مرحوم علامه حسن زاده آملی در قبر  رفته است؛ داخل کفن، علمش همراه او است؛ با او است؛ در عالم قبر و روز قیامت برایش خیر خواهد داشت.

وی افزود: البته علم همراه با عمل اینچنین است؛ علم با عمل، داخل کفن می شود؛ همراه، یار و یاور و مونس انسان است؛ اما مال، برای ورثه باقی می ماند؛ اگر ورثه خوب باشند، خوب است؛ اما اگر ورثه بد باشد، مال را به یغما می برد.

استاد عبدالقادر اکبری خاطرنشان کرد: فضیلت پنجم علم بر مال این است که مال هم برای مؤمن و هم برای  کافر به دست می آید؛ مال به دست همه کس می افتد؛ اما علم حاصل نمی شود مگر برای مؤمن. مراد از علم و عالم، همان عالم ربانی است که منسوب به پروردگار باشد و ایمان و عمل دارد. هم علم، هم ایمان و هم عمل را دارد.

وی اضافه نمود: فضیلت ششم علم بر مال این است که تمام مردم به عالم ربانی در امر دینشان و مسائل شرعی و توحیدی و مسائل معاد  و قیامت نیاز دارند؛ اما نسبت به صاحب مال، چنین نیازی را ندارند؛ بله! اگر آن ثروتمند انسانی سخی باشد و دست نیازمندی را بگیرد، بد نیست؛ کمال ارزش است؛ اما در امور دین به صاحب مال مراجعه نمی شود.

این استاد حوزه  علمیه قم در ادامه بیان کرد: فضیلت هفتم علم بر مال این است که علم مرد را تقویت می کند؛ البته مرد و زن در این قضیه مشترک است؛ علمی که ربانی باشد، مرد و زن را در گذشتن از پل صراط تقویت می کند.

وی افزود: طول پل صراط را خدا می داند؛ اما عرضش خیلی کم است؛ برای کسانی که صاحب علم وعمل است، گذشتن از پل صراط آسان است؛  اما مال، سر پل صراط صاحب خود را منع می کند.

استاد عبدالقادر اکبری خاطرنشان کرد: درود خدا بر علامه حسن زاده آملی باد؛ از آن زمانی که متولد شده است تا زمانی که به رحمت خدا رفته است، علم و عمل را با هم داشت؛ هم شاگردان بسیاری را تربیت کرد؛ هم در طول جنگ تحمیلی با رزمندگان اسلام بوده است؛ عمل و علمش را با سربازان اسلام نشان دادند. اینگونه عالمان ربانی، وارث پیامبران هستند. ایشان که مجاهد فی سبیل الله و در عین حال، عالمی بزرگوار بودند که بسیارها از علم ایشان نفع برده اند.

استاد اکبری خاطرنشان کرد: آیت الله حسن زاده آملی اعلی الله مقامه الشریف، فقیه، اصولی، انسانی فلسفی، دارای اخلاق، عرفان، حکمت دینی، علم کلام، حدیث، رجال، تفسیر قرآن، ریاضیات، نجوم، هیئت، علوم طبیعی و علوم دیگر و به معنای حقیقی کلمه، «علامه» بودند.

وی افزود: انسان از تبحر چنین شخصیتی به انواع علوم، متعجب می شود؛ و در عین حال، تدریس هم داشته اند و شاگردان زیادی را هم تربیت کرده اند؛ واقعا عالمی ربانی بوده اند و هر کسی به چنین توفیقی نمی تواند دست پیدا کند. باید گفت خدای بزرگ او را کمک و یاری کرده است.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: امیرالمؤمنین علیه السلام به کمیل بن زیاد می فرماید:

«يَا كُمَيْلُ [كُمَيْلَ بْنَ زِيَادٍ] هَلَكَ‏ خُزَّانُ‏ الْأَمْوَالِ وَ هُمْ أَحْيَاءٌ وَ الْعُلَمَاءُ بَاقُونَ مَا بَقِيَ الدَّهْرُ أَعْيَانُهُمْ مَفْقُودَةٌ وَ أَمْثَالُهُمْ فِي الْقُلُوبِ مَوْجُودَه» (نهج البلاغة (للصبحي صالح)؛ ص 496)

وی اضافه نمود: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: ای کمیل آنها که مال جمع کرده اند، هلاک شده اند؛ مالی که وجوهات شرعی اش پرداخت نشود، هیزم جهنم را برای خودش مهیا کرده است.

استاد اکبری در ادامه بیان کرد: مولا امیرالمؤمنین علیه السلام در ادامه به مقام علما اشاره می کنند و می فرمایند: علما باقی هستند، مادامی که روزگار و دنیا موجود است؛ در قیامت هم چراغی پیش روی امت اسلامی خواهد بود؛ مرتبه عالمان ربانی با انبیای الهی است>

وی افزود: علما باقی  هستند؛ اگر چه جسمشان را دیگر کسی نمی بیند، ولی نشانه های علمای ربانی در قلب ها موجود است؛ در قلب ها مطهری زنده است؛ بهشتی زنده است؛ امام بزرگوار زنده است و تا روز قیامت نیز موجود است.

این استاد حوزه علمیه قم متواضعانه بیان کرد: درباره علامه حسن حسن زاده آملی اعلی الله مقامه الشریف، مانند منِ طلبه نمی تواند از فضایل، علم، عمل و ایمان او بیان بکند؛ من کوچک از آنم که بتوانم درباره او صحبت بکنم؛ باید بزرگانی مانند آیت الله جوادی آملی، آیت الله سبحانی، مقام معظم رهبری حفظهم الله تعالی این صحبت ها را انجام دهد؛ من تنها کلام امیرالمؤمنین علیه السلام را بیان کردم.

وی افزود: علامه حسن زاده آملی ذوب در ولایت بود؛ عجیب بود؛ با علمی که داشت، تابع ولایت و مقام معظم رهبری بود؛ این مطلب خیلی هنر است؛ از کلام مقام معظم رهبری در بیانیه شان، می توان دریافت که چقدر این مرد بزرگ را دوست می داشت.

استاد عبدالقادر اکبری خاطرنشان کرد: مقام والای عرفانی علامه حسن زاده آملی رضوان الله تعالی علیه در بین حوزویان معروف بود؛ اما در پی آوازه و شناخته شدن نبود؛ تنها هدفش خدا بود. عارف کسی است  که دنیا را تجلی خدا می داند؛ غیر از خدا کسی را نمی بیند. او مجتهد و عارف و عالم بزرگ بود، اما باز وصیت نمود که در همان روستای «ایرا» دفن  شود؛ در حالی که به راحتی در هر یک از حرم های بزرگ ایران می توانستند به خاک سپرده شوند.

وی در ادامه بیان کرد: درود و رحمت الهی بر علمای راستین، رهبر کبیر انقلاب و سایر علمایی که از دنیا رفتند؛ رحمت خدا بر آن وارثان انبیای الهی؛ همانان که امام معصوم درباره آنها می فرماید: «مداد العلماء افضل من دماء الشهداء» و انصافا علامه حسن زاده آملی یکی از مصادیق این عالمان است.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: وقتی چنین مردهایی از حوزه برود، تا جای آنها را کسی پر بکند، خیلی نادر و کم خواهد بود؛ هر کسی در جای خود اثری دارد، اما مثل ایشان، مثل مطهری و امثال اینها کم انسان هایی پیدا می شود تا حوزه را نورانی و روشن تر کند.

وی افزود: البته حوزه امروز نیز با عالمان و مراجع بزرگوار روشن است؛ حفظهم الله؛ لکن انسان های نادر رفتند، در قلب ها جای می گیرند و آثارشان نیز در قلب ها باقی می ماند.

/270/260/20/