امیرمحسن عرفان، کارشناس تاریخ و تمدن اسلامی در گفت‌وگو با تسنیم درباره حساسیت این دوران گفت: مقطع امامت امام حسن عسکری علیه‌السلام از حساسیت خاصی برخوردار بود. عباسیان با آگاهی از این امر که جامعه اسلامی در انتظار شخصی است که از او به عنوان مهدی و قائم یاد می‌شود، با جعل روایاتی، خود را به دروغ داعیه‌داران منجی معرفی کردند تا به این ترتیب قدرت را در خاندان خود حفظ کند. آنها در طول مدت زمامداری‌شان، دست به ترور ائمه زدند و در صدد بودند آخرین وصیّ‌ پیامبر را هم به قتل برسانند، اما موفق نشدند. از این جهت است که ائمه علیهم السلام ماجرای جستجوی امام عصر توسط حکام عباسی را به ماجرای تلاش فرعونیان در یافتن و قتل موسی علیه‌السلام تشبیه کرده‌اند. امام صادق علیه‌السلام خطاب به گروهی که خدمت ایشان رفته بودند، چنین فرموده بود که بنی‌امیه و بنی عباس وقتی فهمیدند زوال قدرتشان به دست قائم آل محمد است، شمشیرشان را برای کشتن او به کار بستند.

وی درباره یکی از اقدامات امام حسن عسکری (ع) درباره آماده‌سازی شیعیان برای عصر غیبت گفت: امام عسکری در چنین شرایطی گفتمان عصر غیبت و ویژگی‌های شیعیان در این دوران را رایج کردند. ایشان ضمن سازماندهی شبکه وکالت، در تلاش‌اند به جامعه القاء کنند نیازهای علمی و فقهی خود را از طریق علما و فقها برطرف کنند. جالب است که گاهی امام پاسخ به سؤالات فقهی را به صورت کامل بیان نمی‌کرد و گاه به بیان قاعده‌ای کلی اکتفا می‌کرد تا فقها بتوانند با کمک این قواعد به پاسخ برسند. این کار سبب تقویت شبکه وکالت شد. برنامه امام به این صورت بود که به شیعیان تعلیم دهند چگونه در عصر غیبت بدون حضور امام، مسائل شرعی خود را استنباط کنند. ایشان فرهنگ رجوع مردم به فقها را بسترسازی کردند.

/260/12/