به مناسبت سالروز میلاد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم و امام جعفر صادق علیه السلام، استاد محمد ایزدی تبار از اساتید حوزه علمیه قم با خبرنگار پایگاه  اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: سالروز این میلاد پرنور را به تمام مسلمان ها تبریک می گویم؛ بلکه باید به تمام بشریت تبریک و تهنیت گفت؛ چرا که میلاد پیامبر اکرم، میلاد پرنورترین چراغ هدایت برای تمامی بشریت بوده است.

وی افزود: واقع قضیه آن است که ما نمی توانیم حتی قطره ای از اقیانوس فضایل اهل بیت علیهم السلام و به خصوص، رسول الله صلی  الله علیه و آله و سلم را بیان کنیم؛ و علت هم آن است که به کمالات وجودی آنها به طور کامل، احاطه نداریم؛ از این رو بهترین راه برای شناخت آن حضرات و بیان فضایل و کمالات آنها، این است که به سراغ قرآن و بیانات خود معصومین علیهم السلام برویم.

استاد ایزدی تبار در ادامه بیان کرد: در این راستا کتاب هایی به نگارش در آمده است؛ از جمله می توان به کتاب «سیمای پیامبر اعظم در آینه نهج البلاغه» اشاره کرد.

وی اضافه نمود: یکی دیگر از درک فضایل آن انوار طاهرین، کلام الله مجید است؛ قرآن کریم، با توجه به احاطه ای که کبه مال وجودی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم دارد، می فرماید: پیامبر «رحمة للعامین» است.

«وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمين‏» و تو را جز رحمتى براى جهانيان نفرستاديم. (الأنبياء: 107)

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در قرآن کریم آمده است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم برکت برای امت است؛ خداوند متعال در قرآن می فرماید: ای پیغمبر! تا وقتی تو در بین جامعه هستی، من این امت را عذاب نمی کنم.

«وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فيهِمْ وَ ما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُون‏» و خدا بر آن نيست كه آنان را در حالى كه تو در ميان آنان به سر مى‏برى، عذاب كند و تا ايشان طلب آمرزش مى‏كنند، خدا عذاب كننده آنان نخواهد بود. (الأنفال: 33)

وی افزود: قرآن می فرماید: ای پیامبر تو دارای خلق عظیم هستی. این کلام، تمام صفات خلقیه و ملکات را در خود جمع کرده است.

«وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظيمٍ» و يقيناً تو بر ملكات و سجاياى اخلاقى عظيمى قرار دارى. (قلم: 4)

استاد محمد ایزدی تبار خاطرنشان کرد: از برخی از صحابه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پرسیدند: منظور از «خلق عظیم» چیست؟ برخی از آنها گفتند: «خلق پیامبر صلی الله علیه وآله و سلم قرآن است»؛ یعنی بر محور قرآن و سخن خدا حرکت می کند. «خلقه القرآن یرضی برضاه و یسخط بسخطه» معیار رضا و سخط پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم قرآن است.

وی اضافه نمود: برخی دیگر از صحابه در پاسخ به این سؤال به این گونه پاسخ دادند: خلق عظیم یعنی آن حضرت احسن الناس خلقا بوده است.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه  قم در ادامه بیان کرد: واقع قضیه آن است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم اولین مرتبه وجودی را در میان مخلوقات خداوند دارد؛ بالاترین مخلوق خداوند متعال است و رتبه اش از همه  مخلوقات برتر است؛ از این رو حضرت صلی الله علیه و آله و سلم جمله ای دارد: من آن زمانی که آدم هنوز آفریده نشده بود، و بین آب و گل بود، در آن زمان هم پیغمبر بودم. «كنت نبيا و آدم بين‏ الماء و الطين‏» (طبرسى، فضل بن حسن، الآداب الدينية للخزانة المعينية / ترجمه عابدى - قم، چاپ: اول، 1380 ش؛ ص 221)

وی افزود: از نظر زمانی و ظاهری پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم بعد از سایر انبیای الهی بوده است؛ اما  چون رتبه اش مقدم است، می گوید قبل از آنها مقدم بودم؛ نشان از آن است که صحبت از رتبه است که مقدم است.

استاد ایزدی تبار خاطرنشان  کرد: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نبوت را به خاتمه رساند و خاتمیت نبوت با پیامبر اعظم است؛ چون دینی را که آورده است، کامل ترین دین است؛ عبودیت مطلقه از آن پیامبر است؛ چون بالاترین و برترین بنده برای  خداوند است.

وی اضافه نمود: پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آنقدر دارای مقام والا است که خداوند متعال در قرآن به جان حضرت قسم می خورد. «لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفي‏ سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُون‏» (الحجر:  72) ای پیغمبر به جان تو قسم دشمنان تو مست هستند؛ معلوم نیست چه می گویند؛ عقلشان را به کار نگرفتند و سرگردان هستند.

این استاد حوزه علمیه  قم رد ادامه بیان کرد: خداوند متعال وقتی که می خواهد درباره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم صحبت کند، با عظمت یاد می کند؛ خداوند متعال می فرماید:

«لَقَدْ كانَ لَكُمْ في‏ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثيرا» يقيناً براى شما در [روش و رفتار] پيامبر خدا الگوى نيكويى است براى كسى كه همواره به خدا و روز قيامت اميد دارد و خدا را بسيار ياد مى‏كند. (الأحزاب: 21)

وی افزود: اینچنین است؛ چون پیغمبر صلی الله علیه وآله و سلم را سرآمد فضایل و دارای خلق عظیم معرفی کرده است، می فرماید اگر به دنبال الگو می گردید، این پیغمبر بدون چون و چرا الگوی شما است.

وی اضافه نمود: خوف  از خدا، عبادت و  طاعت، فصاحت، علم، جود، حیا، عفت، ادب، وفای به عهد، صله رحم، عدل و انصاف، امانت داری، صدق در گفتار، مروت و غیر از اینها، همه از مواردی است که اندیشمندان در  سیره رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم بررسی کرده اند و اذعان نموده اند که در همه این موارد نیکو، حضرت صلی الله علیه و آله و سلم برتر بوده اند.

استاد ایزدی تبار خاطرنشان کرد: طبق بعضی از خطبه های نهج البلاغه، در خطبه 72، این کلام از امیرالمؤمنین علیه السلام آمده است:

« اللَّهُمَّ دَاحِيَ الْمَدْحُوَّاتِ وَ دَاعِمَ الْمَسْمُوكَاتِ وَ جَابِلَ الْقُلُوبِ عَلَى فِطْرَتِهَا شَقِيِّهَا وَ سَعِيدِهَا اجْعَلْ شَرَائِفَ‏ صَلَوَاتِكَ وَ نَوَامِيَ بَرَكَاتِكَ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ الْخَاتِمِ لِمَا سَبَقَ وَ الْفَاتِحِ لِمَا انْغَلَقَ وَ الْمُعْلِنِ‏ الْحَقَ‏ بِالْحَقِ‏ وَ الدَّافِعِ جَيْشَاتِ الْأَبَاطِيلِ وَ الدَّامِغِ صَوْلَاتِ الْأَضَالِيلِ‏ كَمَا حُمِّلَ فَاضْطَلَعَ‏ قَائِماً بِأَمْرِكَ مُسْتَوْفِزاً فِي مَرْضَاتِكَ غَيْرَ نَاكِلٍ عَنْ قُدُمٍ وَ لَا وَاهٍ فِي عَزْمٍ وَاعِياً لِوَحْيِكَ حَافِظاً لِعَهْدِكَ مَاضِياً عَلَى نَفَاذِ أَمْرِكَ حَتَّى أَوْرَى قَبَسَ الْقَابِسِ وَ أَضَاءَ الطَّرِيقَ لِلْخَابِطِ وَ هُدِيَتْ بِهِ الْقُلُوبُ بَعْدَ خَوْضَاتِ‏ الْفِتَنِ وَ الْآثَامِ وَ أَقَامَ بِمُوضِحَاتِ الْأَعْلَامِ‏ وَ نَيِّرَاتِ الْأَحْكَامِ فَهُوَ أَمِينُكَ الْمَأْمُونُ وَ خَازِنُ عِلْمِكَ الْمَخْزُونِ وَ شَهِيدُكَ‏ يَوْمَ الدِّينِ وَ بَعِيثُكَ‏ بِالْحَقِّ وَ رَسُولُكَ إِلَى الْخَلْق‏» بار خدايا اين گستراننده زمين ها و نگاه‏ دارنده آسمان ها، و اى آفريننده قلب هايى كه شقاوت و بدبختى را اختيار كرده و دل هايى كه سعادت و خوشبختى را برگزيده، قرار ده بزرگترين درودها و افزونترين بركت هايت را بر محمّد، بنده و فرستاده خود كه ختم كننده بود آن را كه به پيغمبران پيش آمد، و راه بسته شده را گشود،  و حقّ (دين و شريعت) را بحقّ (برهان عقل و علم) آشكار كرد، و از جوش و خروش باطل و نادرستي ها جلوگيرى نمود، و تسلّط گمراهي ها را نابود كرد، چنان كه سنگينى رسالت بر او تحميل شده بقوّت و توانائى آنرا متحمّل گرديد، و به امر و فرمان تو قيام كرد و براى به دست آوردن خوشنودى تو شتاب نمود، بى آنكه از سبقت و پيش افتادن بماند، و در اراده و تصميمى كه داشت سستى ورزد، و وحى تو را ضبط كرد، و عهد و پيمانت را نگاه داشت، و بر اجراء فرمان تو اصرار ورزيد تا اينكه شعله آتش را بر افروخت و براى كسي كه در راه كج مى‏رفت راه حقّ را روشن و هويدا نمود، و به سبب آن حضرت دل هايى كه در فتنه ‏ها و گمراهي ها فرو رفته بودند هدايت شدند، و آن بزرگوار نشانه اى واضح و احكام شرعيّه را بر پا نمود، پس او امين درستكار و خزينه علم و اسرار تو است، و روز رستخيز از جانب تو شاهد و گواه است، و مبعوث شده براه حقّ و رسول و فرستاده تو بسوى خلق است.

وی افزود: یکی از خصوصیات پیغمبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم این بوده است: «المعلن الحقَّ بالحقّ» پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم کسی  بود که حق را با حق آشکار می کرد. امروزه ممکن است خیلی از افراد بگویند «هدف وسیله را توجیه می کند»؛ اگر هدفمان مقدس بود، از هر وسیله ای می توانیم استفاده  کنیم؟ پیامبر مخالف است؛ «المعلن الحقّ بالحق» 

استاد محمد ایزدی تبار خاطرنشان کرد:  پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم سرآمد پیمبران بوده است. ممکن است کسی سؤال کند علت برتری رسول الله صلی الله علیه وآله و سلم بر سایر انبیای الهی و مردم چیست. در حدیث معراج به پاسخ آن دست می یابیم؛ آنجا که ذات باری تعالی می فرماید:

«يَا أَحْمَدُ هَلْ‏ تَدْرِي‏ لِأَيِ‏ شَيْ‏ءٍ فَضَّلْتُكَ‏ عَلَى سَائِرِ الْأَنْبِيَاءِ قَالَ اللَّهُمَّ لَا قَالَ بِالْيَقِينِ وَ حُسْنِ الْخُلُقِ وَ سَخَاوَةِ النَّفْسِ وَ رَحْمَةٍ بِالْخَلْقِ وَ كَذَلِكَ أَوْتَادُ الْأَرْضِ لَمْ يَكُونُوا أَوْتَاداً إِلَّا بِهَذَا» (ديلمى، حسن بن محمد، إرشاد القلوب إلى الصواب (للديلمي) - قم، چاپ: اول، 1412ق ؛ ج ‏1 ؛ ص 205)

وی افزود: خداوند متعال بر اساس این حدیث قدسی به چهار ویژگی پیامبر صلی الله  علیه و آله و سلم اشاره می کند؛ اولین خصوصیت بارز رسول خدا «یقین»، و دیگر خصوصیات بارز حضرت که سبب انتخاب ایشان به نبوت گردید، «حسن خلق»، «سخاوت» و «رحمت نسبت به خلق» است؛ و حقیقتا که پیامبر «رحمة للعالمین» است. 

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: خداوند متعال در ادامه می فرماید: هر کسی می خواهد در میان  بندگان من مهم باشد و به تعبییری  از اوتاد باشد، با این اوصاف است که اوتاد می شود و باید این ویژگی ها را کسب کند

وی اضافه نمود: در این حدیث قدسی شریفه به «حسن خلق» اشاره شده است؛ در حدیثی دیگر حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: حسن خلق صاحبش را به درجه کسی می رساند که روزها روزه و شب ها به نماز ایستاده است.

 «حسن الخلق یبلغ بصاحبه درجة الصائم القائم فقیل له ما افضل ما اعطی العبد قال حسن الخلق»

استاد محمد ایزدی تبار در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم زیبا و پی زیبایی بود؛ از این رو اگر می دیدند کسی حتی نام نازیبایی دارد، نامش را عوض می کردند؛ به عنوان مثال نام شخصی «عاصی» بود، نامش را به «مطیع» تغییر می دادند؛ یا نام شخصی «قلیل» بود، نامش را به «کثیر» تغییر می دادند. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم دوست می داشت که نام افراد هم زیبا باشد و مردم را تشویق می کرد که زیبایی را دوست داشته باشند.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم افزود: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم اصحاب را به میانه روی دعوت می کردند. خودشان در اوج عبادت بودند؛ اصحاب به ایشان عرض می کردند شما که گناه ندارید؛ چرا این همه طاعت انجام می دهید؛ می فرمود: «مگر فقط گنهکار است که طاعت انجام می دهد؟ من می خواهم بنده ای برای خدایم باشم.» خودشان اینگونه بودند اما انصحاب را به ماینه روی دعوت می کردند

وی اضافه نمود: یکی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم گفت: وقتی به دست پیامبر مسلمان شدم، دیگر از خدمتشان رفتم و تا یک سال نتوانستم خدمت ایشان برسم؛ اما در این یک سال آنقدر عبادت کرده بودم که از نظر جسمی نحیف و لاغر شده بودم؛ سال بعد به خدمت حضرت رسیدم؛ حضرت من را نشناخت.

به حضرت عرض کردم: یا رسول الله من را نشناختی؛ من سال گذشته در محضرتان بودم و اسلام آوردم.

حضرت فرمود: این چه حالی است که داری.

عرض کردم: وقتی از شما جدا شدم، شب و روز مشغول عبادت بودم.

حضرت فرمود: چه کسی به تو این دستور را داده. تو ماه رمضان را روزه بگیر و از هر ماهی هم دو روز.

عرض کردم: من توانمند هستم؛ به من اجازه بدهید تا بیشتر روزه بگیرم.

حضرت فرمود: ماه رمضان و سه روز از هر ماه.

استاد محمد ایزدی تبار در ادامه بیان کرد: ابوسفیان دشمن درجه یک پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود و زمانی که دید، یارای مقابله بیشتر با رسول الله را ندارد، به ناچار تسلیم شد؛ با این حال پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم در تقسیم کردن غنائم جنگ های بعدی به آنها بیشتر از سایرین غنیمت عطا کردند تا دل آنها را بیشتر به اسلام ترغیب کنند و از این رو آنها به «مؤلفة قلوبهم» معروف شدند.

وی افزود: وقتی ابوسفیان این رفتار را از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم دید، این جمله را دارد. «والله انک لکریم فداک ابی و امّی و الله لقد حاربتک فلنعم المحارب و لقد سالمتک فنعم المسالم انت جزاک الله خیرا»

استاد یزدان تبار در بخش پایانی گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید خاطرنشان کرد: سعدی شیرن سخن در منقبت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم این چنین می سراید:

ماه فرو ماند از جمال محمد

سرو نباشد به اعتدال محمد

قدر فلک را کمال و منزلتی نیست

در نظر قدر با کمال محمد

سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی

عشق محمد بس است و آل محمد

/270/260/20/