به مناسبت میلاد پرنور رسول مکرم اسلام محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله و سلم و امام جعفر بن محمد الصادق علیهما السلام، استاد ناصر ابراهیمی با خبرنگار  پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

بخش نخست: القاب حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای گفتگو ضمن تبریک این اعیاد خجسته خاطرنشان کرد: جا دارد به برخی از مهمترین القاب حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم اشاره کنیم.

۱. لقب احمد:

استاد ناصر ابراهیمی اضافه نمود: لقب «احمد» در قرآن برای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم ذکر شده است. همچنین در انجیل نیز این لقب آمده است؛ حضرت عیسی علیه السلام فرمود: بشارت می ‌دهم به رسولی که بعد از من می ‌آید و اسم او «احمد» است.

«وَ إِذْ قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يا بَنِي إِسْرائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمَّا جاءَهُمْ بِالْبَيِّناتِ قالُوا هذا سِحْرٌ مُبِين» و [ياد كن‏] هنگامى را كه عيسى پسر مريم گفت: اى بنى‏اسرائيل! به يقين من فرستاده خدا به سوى شمايم، تورات را كه پيش از من بوده تصديق مى‏ كنم، و به پيامبرى كه بعد از من مى ‏آيد و نامش «احمد» است، مژده مى ‏دهم. پس هنگامى كه [احمد] دلايل روشن براى آنان آورد، گفتند: اين جادويى است آشكار!! (صف: 6)

وی در ادامه بیان کرد: «احمد» به معنی «ستایشگر» است. به دلیل این که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم مدام خداوند یکتا را ستایش می‌ کرد؛ یعنی حق حمد و حق شکر را به جای می ‌آورد، به او لقب «احمد» داده اند.

۲. لقب محمود

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: اسم پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم در قرآن «محمد» است، و او را «محمود» و «محمد» گفته ‌اند؛ لقب «محمود» به این دلیل است که همه‌ی صفاتی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم داراست، قابل ستایش است.

وی افزود: قرآن در این باره تأکید می کند که ای پیامبر، همانا تو دارای صفات کمالیه ‌ای هستی، که همه بزرگ و در منتهای کمال است.

«وَ إِنَّكَ لَعَلى‏ خُلُقٍ عَظيمٍ» به درستی که تو بر خویی عظیم هستی. (قلم: 4)

استاد ابراهیمی در ادامه بیان کرد: اِبْنِ عَرَبی می‌ گوید: خداوند متعال هزار اسم دارد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نیز هزار اسم دارد که بهترین اسماء او محمد و محمود و احمد است. محمد به کسی گفته می‌ شود که دارای صفات و ویژگی ‌های خوب و کامل باشد. قبل از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم هیچ کس محمد نام نداشت.

وی اضافه نمود: نام محمد از عالم ملکوت برای پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم انتخاب شد. انتخاب این نام برای پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به این دلیل است که حضرت صلی الله علیه و آله و سلم صاحب صفات برتری است و همه‌ فرشتگان و ملت‌ ها و زمین و زمان او را حمد و ستایش می‌ کرده و می ‌کنند و همه بر او درود می‌ فرستند.

۳. لقب کریم:

استاد ابراهیمی خاطرنشان کرد: لقب «کریم» از قرآن برای حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم گرفته شده است. «اِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ کَریمٍ» کرامت آن بزرگوار، زبانزد خاص و عام است. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در تمام سختی‌ ها و ناملایمات تحمل و بخشندگی داشت.

وی افزود: حتی در روزی که با دوازده هزار لشکر مجهز وارد مکه شد و شنید که یکی از یارانش می‌ گوید: «اَلْیَوْمَ یَوْمُ الْمَلْحَمَةِ» یعنی: این روز، روز جنگ است، امیرالمؤمنین صلوات الله علیه را فرستاد که او را گوشزد کند و در میان مردم بگوید: «اَلْیَوْمَ یَوْمُ الْمَرْحَمَةِ»؛ یعنی این روز، روز رحمت، روز کرامت و روز عفو است.

۴. لقب رحمت:

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: یکی دیگر از القاب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، لقب «رحمت» است که در قرآن ذکر شده است. «وَ مَا اَرْسَلْنَاکَ اِلاَّ رَحْمَةٌ لِلْعَالَمِینَ.» و تو را جز رحمتى براى جهانيان نفرستاديم. (انبیاء: 107)

وی اضافه نمود: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم سرشار از رحمت و رأفت و مهربانی هستند. تا حدی که در قرآن کریم آمده است: «فَلَعَلَّکَ باَخِعٌ نَفْسَکَ عَلَی آثارِهِمْ اِنْ لَمْ یُؤْمِنُوا بِهّذا الْحَدِیثِ اَسَفاً». گویا تو خویش را از غصه می‌خواهی بکشی از این که کفار ایمان نمی‌آورند، دریغ! (کهف: 6)

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: همچنین در جای دیگر از قرآن کریم آمده است:

 «لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَريصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنينَ رَؤُفٌ رَحيمٌ» رسولی از میان شما برای شما آمده است. گران است برای او سرکشی و لجاجت شما، مشتاق است بر شما که شاید بتواند شما را هدایت کند، و او نسبت به مؤمنان مهربان است. (توبه: 128)

۵. لقب امین:

استاد ابراهیمی در ادامه بیان کرد: لقب دیگر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم، «امین» است. این لقب قبل از بعثت رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، توسط اعراب به حضرت داده شده بود. تاریخ نشان دهنده این است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم قبل از بعثت نیز دارای صفات و ویژگی‌ های برتری بود. برخی از این صفات عبارتند از: صداقت، کمک به زیر دستان، مراعات آداب و رسوم نیکوی اجتماعی، نظافت و امانتداری.

وی افزود: این صفات برتر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم تا حدی در میان اعراب مشهور بود که در روز اول دعوت آشکار به اسلام، وقتی حضرت بزرگان قریش را جمع کرد و از آنها پرسید من چگونه فردی در میان شما بوده ام؟ همه گفتند: تو را به صداقت و امانت می ‌شناسیم.

۶. لقب‌ عبدالله:

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم اضافه نمود: یکی دیگر از لقب‌ های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که در قرآن آمده، «عبدالله» است.

«سُبْحَانَ الَّذِی اَسْری بِعَبْدِهِ لَیْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَام‌ِ اِلیَ الْمَسجِدِ الْأقْصیَ الَّذِی بَاَرکْتَا حَوْلَهُ مِنْ آیاتِنَا اِنَّهُّ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ.» پاک و منزه است کسی که برد بندۀ خود را در شبی از مسجد الحرام به مسجد اقصی که اطراف آن را مبارک نموده‌ایم، برای اینکه آیات خود را به او بنمایانیم. به درستی که او شنوا و بیناست.

وی افزود: لقب عبدالله، یکی از بهترین القاب پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم است و به همین خاطر در تشهد مقدم بر رسالت ذکر شده است. بالاترین مرتبه عبودیت و بندگی، مقام لقاء الله است و در قرآن نیز این نکته مکررا ذکر شده است.

بخش دوم: امام جعفر صادق علیه ‌السلام از منظر علمای طراز اول اهل سنت

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: امام جعفر صادق علیه ‌السلام، امام ششم شیعیان، در سال 83(ه.ق) به دنیا آمد و در سال 143 هجری به دست «منصور عباسی» مسموم و به شهادت رسید. در نظر شيعه، نصب ايشان به مقام امامت از جانب خداوند متعال بوده و اين بدان معناست كه آن حضرت دارای شرايط لازم برای احراز اين منصب بوده است.

وی اضافه نمود: اما حضرت در ميان اهل سنت، از نظر روايت حديث و فقاهت و افتا، از موقعيت ممتازی برخوردار بوده است؛ به طوری كه او را استاد مسلم ابوحنيفه و مالك بن انس و شمار فراوانی از محدثان بزرگ زمان خود به شمار آورده‌ اند:

مالک بن انس

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مالك‌بن انس از جمله كسانی است كه مدتی در محضر امام صادق علیه‌ السلام شاگردی كرده و درباره شخصيت آن حضرت می ‌گويد: «آن حضرت اهل مزاح بود و همواره تبسم ملايمی بر لب داشت، در مدتی كه به خانه آن حضرت رفت و آمد داشتم، او را خارج از سه حال نديدم؛ يا نماز می‌ خواند، يا روزه بود و يا به قرائت قرآن اشتغال داشت و هرگز بدون وضو از حضرت رسول صلی‌ الله‌ عليه ‌و ‌آله) نقل حديث نمی ‌فرمود و سخنی به گزاف نمی‌ گفت. ايشان از آن دسته از علمای زاهدی بود كه ترس از خدا سراسر وجودش را فراگرفته بود.»

جاحظ

وی افزود: جاحظ از علمای مشهور قرن سوم درباره آن امام چنين می‌ گويد: «جعفر بن محمد علیهما السلام كسی بود كه علم و فقهش عالم را فرا گرفته و گفته می‌ شود كه «ابوحنيفه» و «سفيان ثوری» از شاگران او بوده ‌اند و همین تلمذ اين دو نزد آن حضرت در عظمت علمی او كافیست.»

ابن حجر هیثمی

استاد ناصر ابراهیمی خاطرنشان کرد: «ابن حجر هيتمی» نيز در مقام تمجيد از شخصيت علمی امام اشاره به اين نكته دارد كه افرادی چون «يحيی بن سعيد»، «ابن جريح»، «مالك»، «سفيان ثوری»، «ابوحنيفه»، «شعبه» و «ايوب فقيه» از آن حضرت نقل روايت نموده‌ اند.

اسد حیدر

وی اضافه نمود: استاد «اسد حيدر» كتاب ارزشمندی به نام «الامام الصادق و المذاهب الاربعه» گرد آورده است و در این کتاب نام شاگران و کسانی‌که از حضرت حدیث نقل کرده ‌اند را آورده و به عظمت علمی و زهد حضرت اعتراف می ‌کند.

سفیان ثوری

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: سفيان ثوری، كه در منابع اهل سنت به زهد و علم شهرت دارد، همراه نصير بن كثير نزد امام صادق علیه‌ السلام زانوی ادب زده و از آن حضرت بهره علمی و اخلاقی برده است.

ابوزهره

وی افزود: «ابوزهره» در اين زمينه می‌ نويسد: «علمای اسلام با تمام اختلاف نظرها و تعدد مشرب‌ هايشان در فردی غير از امام صادق علیه ‌السلام و علم او اتفاق نظر ندارند.»

شهرستانی

استاد ابراهیمی خاطرنشان کرد: شهرستانی، نويسنده مشهور كتاب «ملل و نحل» درباره شخصيت علمی و اخلاقی آن حضرت می‌ نويسد: او در امور و مسائل دينی از دانشی بی ‌پايان و در حكمت از ادبی كامل و نسبت به امور دنيا و زرق و برق ‌های آن از زهدی نيرومند برخوردار بود و از شهوت ‌های نفسانی دوری می ‌گزيد.

ابوحنیفه

وی اضفه نمود: ابوحنيفه می ‌گوید: «من هرگز فقيه‌ تر از «جعفر بن محمد» علیهماا لسلام نديده ‌ام، او مسلم اعلم امت اسلامی است.»

ابن ‌خلكان

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ابن خلکان از مورخان مشهور، درباره آن حضرت می‌ گويد: «او يكی از امامان دوازده ‌گانه اماميه و از بزرگان اهل بيت رسول‌خدا صلی‌ الله ‌عليه ‌و آله بود، به جهت صدق سخنانش به لقب صادق شهرت يافت و فضل او مشهورتر از آن است كه نيازمند به توضيح باشد.

/270/260/20/