استاد سید محمدرضا  بطحایی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به موضوع «اهمیت و جایگاه مسجد» پرداخت.

این استاد سطوح عالی در ابتدای گفتگو خاطرنشان کرد: ما می دانیم که مسجد، به حقیقت در آیینه اسلام، همه گستره زمین را در بر می گییرد؛ رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «جعلت‏ لى‏ الأرض‏ مسجدا و ترابها طهورا» (علوى عاملى، احمد بن زين العابدين، مناهج الأخيار في شرح الإستبصار - قم، چاپ: اول، 1399ق؛ ج ‏1 ؛ ص 553)

وی افزود: بهترین و اصیل ترین محل عبادت و تقرب به خدای متعال، مسجد است. قرآن مجید جنبه عبادی مسجد را بیشتر مورد توجه دارد  و کسانی که مردم را از ذکر و یاد خدا باز  می دارند، جزو ستمکاران و ستم پیشگان می داند.

استاد بطحایی در ادامه بیان کرد: ما می دانیم که سکوی عروج انسان به افلاک مسجد است؛ چنانچه در آغازین آیه های سوره مبارکه اسراء، به معراج رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم اشاره می شود؛ در آیه نخست از سوره اسراء می خوانیم:
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏ سُبْحانَ الَّذي أَسْرى‏ بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذي بارَكْنا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّميعُ الْبَصيرُ» (به نام خدا كه رحمتش بى ‏اندازه است و مهربانى ‏اش هميشگى منزّه و پاك است آن [خدايى‏] كه شبى بنده ‏اش [محمّد صلى الله عليه و آله و سلم‏] را از مسجدالحرام به مسجد اقصى كه پيرامونش را بركت داديم، سير [و حركت‏] داد، تا [بخشى‏] از نشانه ‏هاىِ [عظمت و قدرت‏] خود را به او نشان دهيم يقيناً او شنوا و داناست.) (اسراء: 1)

استاد بطحایی در ادامه بیان کرد: در مسجد ابعاد گوناگونی می تواند وجود داشته باشد؛ مسجد غیر از جنبه عبادی، جنبه فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و آموزشی هم هست؛ همچنان که مسجد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در مدینه اینچنین بوده است؛ و مساجد در طراز انقلاب اسلامی ایران نیز اینچنین هستند و ذو ابعادند؛ رهبر عزیزمان نیز در بیانیه گام دوم انقلاب به اهمیت مسجد اشاره کرده اند.

وی افزود: امروز مسجدی ارزشمند است که در آن مسجد، جوانان عزیز، اندیشمندان، نخبگان و افرادی که می توانند در سرنوشت جامعه مؤثر باشند، حضور داشته باشند.

این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: در ابتدای انقلاب می بینیم افراد نخبه و باارزش و کسانی که دلسوز مردم بودند، در جلساتی که در مسجد برگزار میشد، به آگاهی مردم، آموزش مردم و حتی اجرای حدود اقدام می کردند؛ گرچه سکولارها آمدند و اینها را از مسجد جدا کردند.

وی اضافه نمود: ما در تاریخ شاهدیم که شاید حدود پانصد سال مدرسه ای در سطح سرزمین اسلامی وجود نداشت؛ تا اینکه نظام الملک مدرسه ای را تأسیس کرد. تا قبل از آن هم ممکن بود در برخی خانه ها آموزش مسائل وجود داشت و دروسی را آموزش می دادند، اما جایگاهی که برای گسترش علوم بود، مساجد بوده است. آنچنان که مسجد پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم، در زمان حضرت و زمان دیگر ائمه اطهار علیهم السلام، مانند امیر مؤمنان  علیه السلام، امام باقر و امام صادق امام رضا علیه السلام صلوات الله علیهم اینچنین بوده است. در همه شان آموزش مردم در مساجد بوده است. 

استاد سید محمدرضا بطحایی در ادامه بیان کرد: مسجد از جایگاه اجتماعی برخوردار است؛ درد و گرفتاری های مردم در آن باید بیان شود؛ از سیاست و آموزش مردم باید در آن سخن گفته شود؛ تمام این ارزش ها که در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وجود داشته است، در زمان ما نیز باید احیا بشود و باید باشد.

وی افزود: مسجد نباید صرفا برای عده ای افراد خاص باشد؛ چنانچه مسجد جایگاهی است که اختصاص به افراد خاصی ندارد؛ مسجد مِلک طلق خداوند متعال است و مکانی است که خداوند دوست دارد که در این جایگاه ها عبادت صورت بگیرد.

این استاد حوزه علمیه  قم در ادامه  بیان کرد: عبادت صرفا مربوط به برخی امور شخصی نیست؛ عبادت شامل امور اجتماعی و گرفتاری های مردم نیز می شود؛ مخصوصا در این زمان که بلیّه کرونا گرفتاری های مردم افزایش پیدا کرده است.

وی اضافه نمود: باید در این ایام، خدمات مؤمنانه به مردم در مساجد افزایش یابد و مردم را خرسند بسازند؛ البته شاهد بودیم که برخی از مسئولین، مردم را خرسند نکردند؛ اما مردم و ستادهای مردمی و مسجدی، با ارشادهای رهبر عزیزمان و با راهنمایی های ایشان، حرکت کردند و خیلی از گرفتاری های مردم برطرف شد و مشکلات مردم در این مساجد مطرح گردید؛ حتی در مساجد امور طبی و درمانی برای مردم انجام گردید.

استاد بطحایی خاطرنشان کرد: در روایتی از مولایمان امیرالمؤمنین علیه السلام به بیان عنایات الهی به کسانی اشاره شده است که به زیاد به مسجد می روند؛ از جمله اینکه خداوند متعال آنها را مورد رحمت خاصّ خودش قرار می دهد؛ آنها دوستان خوبی را پیدا می کنند؛ بر دانششان افزوده می شود؛ از گناهانشان آزاد می شوند؛ چون مسجد جای حیا است؛ جایی است که برای خدا احترام قائل می شوند و کمتر فکر گناه و غیبت و تهمت و دروغ و خیانت در امانتداری در آنها ایجاد می شود.

وی افزود: وظیفه ما است که سنت های الهی و سنت هایی که در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اطهار علیهم السلام وجود داشته، در اکنون و دوران گام دوم، این سنت های ارزشی احیا شود؛ سنت هایی که در حقیقت، کمکیار یک حکومت اسلامی است؛ پایگاه هایی که در هر گوشه و کنار و بدون وابستگی به شخص و گروه خاص هستند، این مکان ها بهترین جا برای احیای همین ارزش ها است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: در سوره مبارکه اعراف از خداوند متعال دستور داده می شویم که زینت های خودمان را در هر مسجدی به همراه داشته باشیم؛ این زینت ها هم زینت های ظاهری و هم زینت های باطنی و را شامل می شود.

«يا بَني‏ آدَمَ خُذُوا زينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفينَ» اى فرزندان آدم! [هنگام هر نماز و] در هر مسجدى، آرايش و زينتِ [مادى و معنوى خود را متناسب با آن عمل و مكان‏] همراه خود برگيريد، و بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد زيرا خدا اسراف كنندگان را دوست ندارد. (اعراف: 31)

وی افزود: در سوره مبارکه توبه می خوانیم:

«لا تَقُمْ فيهِ أَبَداً لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى‏ مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فيهِ فيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرينَ» (توبه: 108) هرگز [براى عبادت و نماز] در آن مسجد نايست، قطعاً مسجدى كه از نخستين روز بر پايه تقوا بنا شده شايسته ‏تر است كه در آن [به نماز و عبادت‏] بايستى، در آن مردانى هستند كه خواهان پاكيزگى [و طهارت جسم و جان‏] هستند و خدا پاكيزگان را دوست دارد.

استاد بطحایی اضافه نمود: در این آیه شریفه از سوره مبارکه توبه به موضوع «طهارت» اشاره شده است که شامل طهارت ظاهری،  طهارت باطنی و طهارت فکر هم می شود.

وی در ادامه بیان کرد: آن ناپاکانی که در مقابل مسجد قبا، مسجد ضرار را ساختند، پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم دستور داد تا آن مسجد را خراب کنند و زباله دانی شد؛ چون با نیت پاک و طهارت باطنی نبود؛

«وَ الَّذينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْريقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلاَّ الْحُسْنى‏ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ» (توبه: 107) و [از منافقان‏] كسانى هستند كه بر پايه دورويى و نفاق، مسجدى ساختند براى آسيب رساندن و ترويج كفر و تفرقه ‏افكنى ميان مؤمنان و كمين‏ گاهى براى [گردآمدن‏] كسانى كه پيش از اين با خدا و پيامبرش جنگيده بودند، سوگند سخت مى‏ خورند كه ما با ساختن اين مسجد جز خوبى [و خدمت‏] قصدى نداشتيم، ولى خدا گواهى مى‏دهد كه بى‏ترديد آنان دروغگويند.

این استاد حوزه علمیه  قم در ادامه بیان کرد: مردم شیفته مسجدی هستند که  مسجد خرابی نباشد؛ مسجدی که روحانی وقت بگذارد؛ فقط صرف نماز خواندن نباشد؛ گرفتاری های مردم را باید برطرف کند؛ به مردم آگاهی بدهد؛ اگر اینگونه باشد، مردم با جان و دل همراه می شوند.

وی افزود: اگر مسأله زکات احیا بشود، جایی بی مسجد نمی ماند و همه جا مردم کمک می کنند؛ و البته همه بر این امر واقف هستند که  یکی از موارد مصرف زکات ساخت مسجد است.

/270/260/21/