به مناسبت سالروز میلاد پرنور امام حسن عسکری علیه السلام، استاد حسین پژوهنده از اساتید حوزه علمیه قم، با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید به گفتگو پرداخت.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ابتدای این قسمت از گفتگو خاطرنشان کرد: ما معتقدیم که شیعه یک حرکت پیوسته را در تاریخ خود داشته است و با ورود امام رضا علیه السلام به ایران و درک برکات حضرت در بین خودشان، فضای سیاسی و اجتماعی جامعه کاملا متحول شد؛ این قضیه یک واقعیت کتمان ناپذیر است که با ورق زدن صفحات تاریخ به خوبی می توانیم این امر را مشاهده کنیم.

وی افزود: جمعیت شیعیان در طی آن 60 سال، از 200 هجری قمری تا  زمان شهادت امام حسن عسکری علیه السلام به شدت رشد کرد. ما گاهی در نقل های تاریخی می بینیم که تا میلیون ها دلداده اهل بیت علیهم السلام در سراسر مرزهای جغرافیایی اسلام زندگی می کردند. ناگزیر، ائمه علیهم السلام باید این سازمان و این فضا را سامان می دادند و از حمایات مادی و معنوی خودشان بهره مند بسازند و از علم خودشان آنها را سیراب نمایند. طبیعتا یک سازمان فراگیری را می طلبد  که در اوج خفقان بنی عباس بتوانند این امر را به سامان برسانند.

استاد پژوهنده در ادامه بیان کرد: امام حسن عسکری علیه السلام در عصری زندگی می کردند که شخصی بر سرزمین های اسلامی خلافت می کرد که چندین بار قبر امام حسین علیه السلام را تخریب کرده است؛ متوکل، اوج کینه خود را به این ترتیب نشان می داد.

وی اضافه نمود: در چنین شرایطی که امام حسن عسکری علیه السلام فعالیت می کردند و بایستی جان شیعیان را حفظ می نمودند و هم اینکه معارف ناب را به آنها تزریق می کردند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: روایاتی که از آن حضرت بجا مانده است، اگر برخی از روایات رسیده از آن حضرت را از لحاظ سند مخدوش ندانیم، می بینیم همه آنچه را که اهل بیت علیهم السلام در گذشته مطرح می کردند، ایشان بیان می کند؛ یعنی کمتر نگاه تأسیسی وجود دارد؛ چون آنچه را که باید بیان می شد، در بیان سایر ائمه علیهم السلام نقل شده بود و ایشان سعی کردند به بیانات مختلف و به فراخور آن شرایط خاصی که در آن واقع بودند، دوباره بیان کنند.

وی افزود: روایت معروفی است که هم از امام صادق علیه السلام و هم، به نقلی از امام حسن عسکری علیه السلام بیان گردیده است و بر طبق آن، آحاد جامعه را متوجه این امر می کند که باید رجوع به فقهاء داشته باشند.

استاد پژوهنده خاطرنشان کرد: حضرت در فقره ای از حدیثی نسبتا طولانی بیان می کنند:

«.. أَمَّا مَنْ كَانَ مِنَ الْفُقَهَاءِ صَائِناً لِنَفْسِهِ‏ حَافِظاً لِدِينِهِ مُخَالِفاً عَلَى هَوَاهُ مُطِيعاً لِأَمْرِ مَوْلَاهُ فَلِلْعَوَامِّ أَنْ يُقَلِّدُوهُ وَ ذَلِكَ لَا يَكُونُ إِلَّا بَعْضَ فُقَهَاءِ الشِّيعَةِ لَا جَمِيعَهُمْ ...» در روایتی دیگر «.... لا کلّهم»

وی افزود: نکته ای که حائز اهمیت است، موضوع «رجوع به متخصص» است؛ موضوعی که ما در مباحث مربوط به جان و مال خویش به آن باورمند هستیم، اما همه ما آیا در مورد مسائل مربوط به دین نیز اینچنین هستیم؟ امام علیه السلام روی همین بحث تأکید می کنند و این نکته را بیان می فرمایند ما بایستی رجوع به فقیهی داشته باشیم که ویژگی های خاصی دارند.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: مردم دو گروه هستند؛ یا عالم و فقیه نسبت به مباحث دینی هستند؛ یا نیستند. اگر فقیه نیستند، امام علیه السلام ما را امر می کنند که به سراغ کسانی برویم که فقاهت را دارند؛ و از این ویژگی ها برخوردار باشند؛ به دنبال شخص فقیهی باید برویم که خویشتندار باشد؛ شخصی که از نفس خودش مراقبت کند، اهل هواپرستی نباشد، دین خودش را حفظ بکند، نسبت به اوامر الهی و معصومین علیهم السلام مطیع باشد. بر مردم واجب است که از چنین عالمی اطاعت کنند؛ «فللعوام ان یقلدوه»

وی افزود: در ادامه همین کلام، حضرت تأکید می فرمایند البته از اینچنین نیست که از همه فقها تقلید بشود؛ از برخی علما نباید تقلید نمود؛ «وَ ذَلِكَ لَا يَكُونُ إِلَّا بَعْضَ فُقَهَاءِ الشِّيعَةِ لَا جَمِيعَهُمْ فَإِنَّهُ مَنْ رَكِبَ مِنَ الْقَبَائِحِ وَ الْفَوَاحِشِ مَرَاكِبَ فَسَقَةِ الْعَامَّةِ فَلَا تَقْبَلُوا مِنَّا عَنْهُ شَيْئاً وَ لَا كَرَامَةَ وَ إِنَّمَا كَثُرَ التَّخْلِيطُ فِيمَا يُحْتَمَلُ عَنَّا أَهْلَ الْبَيْتِ لِذَلِكَ لِأَنَّ الْفَسَقَةَ يَتَحَمَّلُونَ عَنَّا فَيُحَرِّفُونَهُ بِأَسْرِهِ بِجَهْلِهِمْ وَ يَضَعُونَ الْأَشْيَاءَ عَلَى غَيْرِ وَجْهِهَا لِقِلَّةِ مَعْرِفَتِهِمْ وَ آخَرُونَ يَتَعَمَّدُونَ الْكَذِبَ عَلَيْنَا لِيَجُرُّوا مِنْ عَرَضِ الدُّنْيَا مَا هُوَ زَادُهُمْ إِلَى نَارِ جَهَنَّمَ

وَ مِنْهُمْ قَوْمٌ نُصَّابٌ لَا يَقْدِرُونَ عَلَى الْقَدْحِ فِينَا يَتَعَلَّمُونَ بَعْضَ عُلُومِنَا الصَّحِيحَةِ فَيَتَوَجَّهُونَ بِهِ عِنْدَ شِيعَتِنَا وَ يَنْتَقِصُونَ بِنَا عِنْدَ نُصَّابِنَا ثُمَّ يُضِيفُونَ إِلَيْهِ أَضْعَافَهُ وَ أَضْعَافَ أَضْعَافِهِ مِنَ الْأَكَاذِيبِ عَلَيْنَا الَّتِي نَحْنُ بِرَاءٌ مِنْهَا فَيَتَقَبَّلُهُ الْمُسْتَسْلِمُونَ مِنْ شِيعَتِنَا عَلَى أَنَّهُ مِنْ عُلُومِنَا فَضَلُّوا وَ أَضَلُّوا وَ هُمْ أَضَرُّ عَلَى ضُعَفَاءِ شِيعَتِنَا مِنْ جَيْشِ يَزِيدَ عَلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ع وَ أَصْحَابِهِ فَإِنَّهُمْ يَسْلُبُونَهُمُ الْأَرْوَاحَ وَ الْأَمْوَالَ وَ هَؤُلَاءِ عُلَمَاءُ السَّوْءِ النَّاصِبُونَ الْمُتَشَبِّهُونَ بِأَنَّهُمْ لَنَا مُوَالُونَ وَ لِأَعْدَائِنَا مُعَادُونَ وَ يُدْخِلُونَ الشَّكَّ ...»

استاد حسین پژوهنده خاطرنشان کرد: متأسفانه دیده می شود برخی از طلاب، با چهار صباح تحصیلات، مرزها و حریم ها را می شکنند؛ مقام معظم رهبری در چنین ایامی در سال 1389 وقتی وارد قم شدند،تأکید جدی نسبت به حفظ حرمت مراجع داشتند. این نکته را ذکر کردند که مراجع تقلید، غالبا قله های علمی حوزه های علمیه هستند.

وی افزود: ما در میان بزرگوارانی که داخل حوزه های علمیه هستند و ما از لطف وجود آنها بهره مند می شویم، می بینیم که پاک ترین و سالم ترین نفوس همین بزرگواران هستند. اینکه ما بدون توجه به واقعیات، عنان نقد را در دست بگیریم، بدون اینکه واقع قضیه را بدانیم و بدون اینکه مطالعه کافی نسبت به بیانات آنها داشته باشیم، این امر بسیار دور از انصاف است.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: ما شاهد قلم زدن بزرگواری در برخی از رسانه ها بودیم که به ساحت یکی از مراجع بزرگوار جسارت کردند و مورد نقد غیر منصفانه قرار دادند. ما نقد منصفانه را می پذیریم؛ اما نقد غیر منصفانه قابل تأمل و قابل دقت است.

وی اضافه نمود: وقتی عبارات آن مرجع بزرگوار را مراجعه کردیم، دیدیم که آن بزرگوار با دقت هر چه تمام تر آن نکته را بیان کردند؛ حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی حفظه الله در دیدار با دکتر قالیباف، در بحث تعامل با دنیا، حفظ عزت و اقتدار و قدرت جامعه اسلامی و ایران اسلامی را مورد اشاره قرار دادند و موضع اقتدار را تأکید کردند. ولی وقتی نگاه می کنیم، می بینیم که با یک عنوان جعلی یک خبرنگاری چیزی را می نویسد و کسی دیگر و خبرنگار دیگری روی آن عنوان جعلی، تحلیلی را ارائه می کند و نقد ساحت یک عالم دینی را به شکل غیر منصفانه رقم می زند. معنای این قضیه چیست.

استاد حسین پژوهنده خاطرنشان کرد: در قرآن به ما تأکید کردند: «فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذِينَ‏ يَسْتَمِعُونَ‏ الْقَوْلَ‏ فَيَتَّبِعُونَ‏ أَحْسَنَهُ‏ أُولئِكَ‏ الَّذِينَ‏ هَداهُمُ‏ اللَّهُ‏ وَ أُولئِكَ‏ هُمْ‏ أُولُوا الْأَلْبابِ‏»؛ وقتی حرف های خوب را هم می شنویم، باز هم باید تأمل کنیم، اصل عبارات را ببینیم، بهترین آن را اختیار کنیم.

وی افزود: ساحت علمای اعلام و مراجع ممکن است قابل نقد هم باشد، اما حریم شکنی بحث دیگری است؛ حرمت شکنی و بیانات تند و استفاده از مقایسه های غلط بحث دیگری است که خیلی قابل تأمل است. جامعه امروز ما به واسطه این نوع نگاه ها آسیب می بیند و از حضور بزرگان دینش محروم می شود و دچار اشتباهات و خطاهای جبران ناپذیر می گردد. این نکته ای است که ما باید به آن توجه کنیم و البته این امر، در بیان امام حسن عسکری علیه السلام کاملا مشهود بوده است.

استاد حسین پژوهنده، از اساتید حوزه علمیه قم در ادامه گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید که به مناسبت میلاد پر نور امام حسن عسکری علیه السلام برگزار می شود، خاطرنشان کرد: به واسطه گسترش دستگاه شیعی و تشکل های شیعی در قالب وکالت و حمایت هایی که حضرت بیان می داشتند، حضرت نکاتی جدی را به شیعیان و رهروان خودشان توصیه می کردند؛ که خیلی از این نکات، در جامعه امروز ما نیز شدیدا مورد احتیاج است. نه تنها در عبارات امام حسن عسکری علیه السلام، بلکه در عبارات سایر ائمه هم بنگریم، می بینیم که این توصیه ها وجود دارد.

وی افزود: بیان توصیه ها از جانب ائمه علیهم السلام، برای فرار از وضعیتی بود که جامعه مسلمان ها و شیعیان در آن بودند و از این رو ما نیز برای فرار از بحران هایی که داخل آن هستیم، راه گریز چیزی غیر از این توصیه ها نیست.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه اضافه نمود: این روایات وجود دارد؛ بیاییم و این روایات را به عنوان دستورالعمل نگاه کنیم؛ اگر دیدیم که راه گریز همینها است، به همین عمل کنیم.؛ اینها دستور العملی است که بشر باید بر اساس آن، عمل کند.

وی در ادامه بیان کرد: یکی از توصیه هایی که از امام حسن عسکری علیه السلام روایت شده و در شرایط فعلی، جامعه ما به شدت مورد نیاز است، این دستورالعمل جامع و کوتاه است؛ حضرت علیه السلام می فرماید:

«اورع الناس من وقف عند الشبهة؛ اعبد الناس من اقام علی الفرائض؛ ازهد الناس من ترک الحرام؛ اشدّ الناس اجتهادا من ترک الذنوب»

استاد پژوهنده خاطرنشان کرد: بسیار اتفاق افتاده که می بینیم مردم به دنبال دستورالعمل هستند و برای همین امر، به این شخص و آن شخص مراجعه می کنند. به همین واسطه دستگاه های دیگری درست می شود؛ وقتی نگاه می کنیم، می بینیم که تمام این موارد به خاطر دوری از مکتب اهل بیت علیهم السلام است.

وی افزود: اهل بیت علیهم السلام بیان می کنند اگر ورع می خواهید، در شبهه ها توقف کنید و نزدیکش نشوید؛ عبارتی، کلامی، لقمه ای اگر شبهه ناک است، به آن نزدیک نشوید. اگر حرفی شبهه ناک است، بیان نکنید؛ اگر لقمه ای را نمی دانید از راه درست کسب شده یا نه، سمت آن نروید.

این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: حضرت می فرماید: اگر می خواهیم عابدترین مردم باشیم، واجبات خودمان را انجام بدهیم. گاهی هزار و یک مستحب را انجام می دهیم و معلوم هم نیست که اینها واقعا از مستحبات بوده باشند یا نباشند، اما واجباتی را فروگذار می کنیم! واجبات را باید از همان فقهایی بگیریم که معصومین علیهم السلام ما را به آنها ارجاع داده اند.

وی اضافه نمود: در فقره ای دیگر از این روایت، حضرت علیه السلام ما را به زهد، و در واقع به ترک حرام، فرمان می دهند. می بینیم که چقدر جامعه ما دچار لقمه های حرام و شبهه ناک است.

استاد پژوهنده خاطرنشان کرد:  حضرت در فقره ای دیگر می فرمایند: «اشد الناس اجتهادا من ترک الذنوب» اگر می خواهیم اجتهاد و تلاش در مسیر الی الله انجام بدهیم، گناهاند را ترک کنیم؛ برای شناخت آنها، بی نیاز از فقها نیستیم.

وی افزود: نظایر این روایات و معارف، از وجود مبارک امام حسن عسکری و سایر امامان فراوان است؛ به این علت خصوص امام حسن عسکری علیه السلام را بیان کردم، به خاطر اینکه در این مسیر 250 ساله امامت آشکار امام، ایشان حلقه آخربودند و حرف های نهایی که بایستی به شکل ظاهر بیان می شد، با همه سختی ها از زبان این وجود مبارک بیان می گردید.

این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بیان کرد: وقتی به تاریخ امام علیه السلام نگاه می کنیم، در توقیعات و گفتارشان با اصحاب خویش، این گلایه را مطرح می کردند که در میان معصومین علیهم السلام، بیشترین تردیدها به امامت از طرف مردم، برای امامت ایشان بوده است.

وی اضافه نمود: در این شرایط، حضرت علیه السلام سعی کردند که این معارف را به دست ما برسانند؛ دستگاه بنی عباس به شکل ظالمانه ای به دنبال کتمان امامت ایشان بود؛ ایشان را در شهری نظامی محصور می کنند؛ رفت و آمدهای ایشان را کنترل می کنند؛ بر امام الزام می کنند که هفته ای دو مرتبه خودشان را معرفی کنند؛ این امر همان احکام تبعید است که برای تبعیدی ها انجام می دهند! امام را با این اوضاع و احوال نگاه داشتند؛ با این وجود امام علیه السلام معارف را به ما رساندند؛ این معارف باید روی چشم خودمان نگاه داریم و به آن عمل کنیم.

/270/260/20/